„არასდროს მინდოდა შვილები“ – ჩემი ქალიშვილის საიდუმლო და ოჯახური ქარიშხალი, რომელმაც ცხოვრება თავდაყირა დააყენა

„არ შემიძლია, დედა… გთხოვ, არ გამიბრაზდე…“ – ეს სიტყვები დღემდე ჩამესმის ყურში, თითქოს ისევ იმ დღეს ვდგავარ ჩემს პატარა სამზარეულოში, სადაც ჩემი ქალიშვილი, ნინო, ცრემლებით სავსე თვალებით მიყურებდა. მის წინ ფინჯანი ჩაი ორთქლავდა, მაგრამ ხელები ისე უკანკალებდა, რომ ვერც კი შეეხო.

ნინო ყოველთვის ამბობდა, რომ შვილები არ სურდა. ჯერ კიდევ სკოლის პერიოდში, როცა მისი თანატოლები ოჯახზე და ბავშვებზე ოცნებობდნენ, ნინო მხრებს იჩეჩავდა: „ეს ჩემი ცხოვრება არაა, დედა. მე მინდა თავისუფლება, მოგზაურობა, თავგადასავლები.“

მე არასდროს დამიძალებია. გულში, რა თქმა უნდა, ვოცნებობდი ოდესმე შვილიშვილზე, მაგრამ ნინოს არჩევანს პატივს ვცემდი. მით უმეტეს, რომ ჩვენი ცხოვრება არც ისე მარტივი იყო – ჯერ კიდევ მაშინ, როცა ქმარი დავკარგეთ და მარტო დავრჩით თბილისში, ნინოსთვის ყველაფერი გავიღე. მერე კი ემიგრაციაში წავედი საბერძნეთში – რომ ნინოს სწავლის ფული მქონოდა.

წლები გავიდა. ნინო უნივერსიტეტში შევიდა, მერე მუშაობაც დაიწყო – ჯერ თბილისში, მერე პოლონეთში გადაბარგდა. იქ ახალი ცხოვრება დაიწყო: ახალი მეგობრები, ახალი სამსახური. ხშირად ველაპარაკებოდით ვიდეოზარით – ხან დაღლილი იყო, ხან ბედნიერი. ერთხელაც მითხრა: „დედა, აქ ისეთი თავისუფლებაა… თითქოს თავიდან დავიბადე.“

და აი, ერთ დღეს მოულოდნელად დამირეკა: „დედა, უნდა ჩამოვიდე.“ ხმა უცნაურად ჰქონდა შეცვლილი. მეორე დღეს უკვე სახლში იყო – ჩამეხუტა და ატირდა.

„მშვიდობა გაქვს?“ – ვკითხე შეშინებულმა.

„დედა… ორსულად ვარ.“

გავშრი. თითქოს ყველაფერი გაჩერდა. ნინოსთვის ბავშვი ყოველთვის უცხო იყო – ახლა კი ჩემს წინ იდგა და დახმარებას მთხოვდა.

„ვინ არის მამა?“ – ძლივს ამოვილუღლუღე.

ისევ ატირდა. „დედა… ეს გიოა.“

გიო? გიო ჩვენი მეზობლის შვილი იყო თბილისში – ბავშვობაში ერთად თამაშობდნენ. მერე გიოც ემიგრაციაში წავიდა გერმანიაში. წლები არ გვქონდა კონტაქტი. თურმე პოლონეთში შემთხვევით შეხვდნენ ერთმანეთს – ორივე მარტო იყო უცხო ქვეყანაში, ორივეს უჭირდა…

„ეს სიყვარული არაა, დედა… უბრალოდ მარტო ვიყავით,“ – მითხრა ნინომ ჩურჩულით.

„გიო იცის?“

თავი გააქნია: „ვუთხარი. თავიდან დაიბნა… მერე მითხრა, რომ მზად არ არის მამობისთვის. არც მე ვარ მზად დედობისთვის! მაგრამ აბორტიც არ შემიძლია…“

გული მომიკვდა. ნინო ყოველთვის ძლიერი იყო – ახლა კი სრულიად დაუცველი და დაბნეული მეჩვენებოდა.

„რას აპირებ?“

„არ ვიცი… მეშინია. სამსახურში ვერავის ვეტყვი – აქ უცხოელი ვარ, ყველას ეშინია ორსულების. ბინა ძვირია… მარტო ვერ გავართმევ თავს. გთხოვ, დამეხმარე…“

მაშინვე მივხვდი: ჩემი ცხოვრება ისევ თავდაყირა დგებოდა ნინოს გამო. მეორე დღესვე ბილეთი ვიყიდე და პოლონეთში ჩავედი.

პირველი კვირები საშინელი იყო – ნინო დეპრესიაში ჩავარდა. გიო მხოლოდ ერთხელ მოვიდა – უხერხულად დაგვიჯდა სამზარეულოში და ჩუმად თქვა: „ბოდიში… არ ვიცი რა გავაკეთო.“

„შენც გაქვს პასუხისმგებლობა!“ – ვუთხარი მკაცრად.

„ვიცი… მაგრამ ჩემი ოჯახიც აქ არაა, არც სამსახური მაქვს სტაბილური…“

ნინო ჩუმად იჯდა და ტიროდა.

მეზობლები ჭორაობდნენ: „ქართველი გოგო მარტო დარჩა ბავშვთან უცხო ქვეყანაში…“ ზოგი მიგვესალმებოდა ქუჩაში სიბრალულით.

ერთ დღეს ნინომ მითხრა: „დედა, მგონია რომ ყველა მამტყუნებს… შენც კი.“

„არა, ნინო! მე შენ გვერდით ვარ. მაგრამ უნდა გადაწყვიტო – რას აპირებ?“

„არ ვიცი… მინდა ბავშვი დაიბადოს, მაგრამ მეშინია.“

ამასობაში გიოს მშობლებმაც გაიგეს ყველაფერი – დამირეკეს თბილისიდან: „ჩვენი შვილიც პატარაა ჯერ… მაგრამ თუ დახმარება დაგჭირდებათ, შეგვიძლია ბავშვს ჩვენ მივხედოთ.“

ნინო გაცოფდა: „ჩემს შვილს სხვას ვერ მივცემ! მაგრამ არც ვიცი როგორ გავზარდო მარტო.“

მე ვცდილობდი გამემხნევებინა: „ყველაფერი გამოვა. მეც აქ ვარ.“

მაგრამ ღამით ხშირად ვტიროდი ჩუმად – საკუთარ თავს ვადანაშაულებდი: იქნებ სხვანაირად უნდა გამეზარდა? იქნებ მეტი უნდა მესაუბრა მასთან ბავშვებზე? იქნებ ემიგრაციაში არ უნდა წავსულიყავი?

ორსულობა რთული აღმოჩნდა – ნინოს ჯანმრთელობის პრობლემებიც დაეწყო. ექიმთან რიგში საათობით ვიდექით პოლონურ კლინიკაში; ენა არ ვიცოდით კარგად, ექიმები უხეშად გვექცეოდნენ.

ერთხელ ექიმმა მკაცრად უთხრა ნინოს: „თუ ასე განაგრძობ სტრესს, ბავშვს საფრთხე შეექმნება.“

ნინო სულ უფრო იკეტებოდა საკუთარ თავში.

ერთ საღამოს მითხრა:

– დედა, მგონია რომ ცუდი დედა ვიქნები…
– რატომ ფიქრობ ასე?
– იმიტომ რომ არასდროს მინდოდა ბავშვი! ახლა კი ყველაფერი თავდაყირაა…
– ნინო, ზოგჯერ ცხოვრება ისეთ სიურპრიზებს გვიმზადებს, რომ ვერასდროს წარმოიდგენ.
– შენ არ ბრაზობ ჩემზე?
– არა! უბრალოდ მინდა ბედნიერი იყო.
– იქნებ საერთოდ არ უნდა გამეჩინა…
– ეს შენი გადასაწყვეტია. მე შენ გვერდით ვარ ნებისმიერ შემთხვევაში.

ბოლოს და ბოლოს ბავშვი დაიბადა – პატარა გოგონა, ანასტასია. პირველად რომ აიყვანა ხელში ნინომ, ატირდა:

„დედა… მგონი პირველად მივხვდი რას ნიშნავს სიყვარული.“

მაგრამ პრობლემები აქ არ დასრულებულა. გიო ისევ გაურკვევლობაში იყო – ხან მოდიოდა ბავშვის სანახავად, ხან საერთოდ უჩინარდებოდა. მისი მშობლები ითხოვდნენ ბავშვის ნახვას; ნინო კი ეჭვიანობდა: „ჩემი შვილია! არავის მივცემ!“

სამსახურში ნინოს პრობლემები შეექმნა – უფროსმა უთხრა: „თუ დეკრეტში წახვალ, შეიძლება აღარ დაგაბრუნოთ.“ ბინის ქირაც გაიზარდა; მე კი უკვე აღარ მქონდა საკმარისი ფული.

ერთ დღეს ნინომ წამოიძახა:

– იქნებ საქართველოში დავბრუნდეთ? აქ ყველაფერი რთულია…
– საქართველოში? იქ ხომ არც სამსახური გაქვს და არც სახლი…
– მაგრამ მაინც ჩემი ქვეყანაა! იქნებ იქ უფრო გაგვიმართლოს?
– მე შენს გვერდით ვარ ნებისმიერ შემთხვევაში.

ბოლოს გადავწყვიტეთ დაბრუნება თბილისში – პატარა ანასტასიასთან ერთად. თავიდან ყველაფერი რთული იყო: ბინის პოვნა, საბავშვო ბაღი, სამსახურის ძებნა…

მაგრამ ნინო თანდათან შეიცვალა – უფრო ძლიერი გახდა. ერთხელ მითხრა:

„დედა, შეიძლება არასდროს მინდოდა შვილი… მაგრამ ახლა მგონია, რომ ანასტასია ჩემი ცხოვრების ყველაზე დიდი საჩუქარია.“

ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ სწორედ ეს მოულოდნელი სირთულეები გვაქცევს ნამდვილ ოჯახად? იქნებ სწორედ მაშინ ვხდებით ძლიერები, როცა ყველაზე მეტად გვიჭირს?

თქვენ რას ფიქრობთ? მართლა არსებობს ისეთი გადაწყვეტილება ცხოვრებაში, რომელსაც არასდროს ინანებ? ან შეიძლება თუ არა ადამიანი შეიცვალოს მაშინაც კი, როცა მთელი ცხოვრება სხვანაირად ფიქრობდა?