„მთელი ცხოვრება მეგონა, რომ ნაშვილები ვიყავი“ — ჩემი ოჯახის საიდუმლო, რომელიც დედამ ბოლოს გამიმხილა

„შენ ხომ იცი, რომ ჩვენ ძალიან გვიყვარხარ, მარიამ…“ — დედას ხმა ისე დაბალი და ჩახშობილი იყო, ძლივს გავიგონე. სამზარეულოს მაგიდასთან ვიჯექით, შუაღამე იყო, ფანჯრიდან ბერლინის ქუჩების შუქები შემოდიოდა. მამა ისევ არ იყო სახლში — როგორც ყოველთვის, მუშაობდა. მე კი, უკვე ოცდაერთი წლის ასაკში, ისევ იმ ბავშვივით ვგრძნობდი თავს, რომელსაც საკუთარი ადგილი ვერ უპოვია.

„დედა, მითხარი სიმართლე. ნუთუ მართლა ნაშვილები ვარ?“ — ხმა ამიკანკალდა. ეს კითხვა პირველად არ დამისვამს, მაგრამ ამჯერად რაღაც სხვანაირი იყო. თითქოს მთელი ჩემი ცხოვრება ამ წამს ელოდა პასუხს.

დედამ თავი დახარა. მისი თითები ნერვიულად ათამაშდა ჭიქაზე. „არა, მარიამ… შენ ჩვენი შვილი ხარ. მაგრამ…“

ეს „მაგრამ“ ჰაერში დარჩა, როგორც მძიმე ქვა.

ბავშვობიდანვე ვგრძნობდი, რომ რაღაც არ იყო რიგზე. ჩემი და — ნინო — სულ სხვანაირი იყო: ქერა თმა, ცისფერი თვალები, მუდამ ყურადღების ცენტრში. მე კი შავი თმა და მუქი კანი მქონდა, სკოლაში ხშირად მეკითხებოდნენ: „ნამდვილად და ხარ?“ ნინო ყველაფერში წარმატებული იყო — მუსიკაში, სპორტში, მეგობრებში. მე კი მუდამ ჩრდილში ვრჩებოდი.

მამა ხშირად მეუბნებოდა: „მარიამ, შენ რატომღაც ყველაფერს ართულებ.“ თითქოს ჩემი არსებობა ზედმეტი იყო ამ ოჯახში. დედა ცდილობდა ჩემთან ახლოს ყოფილიყო, მაგრამ ყოველთვის ისეთი შეგრძნება მქონდა, რომ რაღაცას მალავდა.

ერთხელ, თორმეტი წლის ასაკში, შემთხვევით მოვისმინე მშობლების ჩხუბი. მამა ყვიროდა: „ეს ბავშვი სულ სხვანაირია! არ ვიცი, ვის დაემსგავსა!“ დედამ კი ჩუმად უპასუხა: „შენ არ იცი ყველაფერი…“ მაშინ ვერ მივხვდი, რას ნიშნავდა ეს სიტყვები.

გავიზარდე და ოჯახთან ერთად საქართველოდან გერმანიაში გადავედით საცხოვრებლად. აქ ყველაფერი კიდევ უფრო გართულდა. უცხო ენა, უცხო ხალხი — და ისევ ის განცდა, რომ არსად ვეკუთვნოდი. ნინო მალე გაიცნო მეგობრები, გერმანულიც სწრაფად ისწავლა. მე კი ისევ ჩრდილში დავრჩი.

ერთ დღესაც, უნივერსიტეტიდან დაბრუნებულმა, დედას წერილი ვიპოვე სამზარეულოს მაგიდაზე: „მარიამ, მინდა გესაუბრო.“ გული ამიჩქარდა. ვიცოდი, რაღაც მნიშვნელოვანი უნდა ეთქვა.

„დედა, გთხოვ, აღარ დამიმალო არაფერი,“ — ვუთხარი იმ ღამით.

დედამ ღრმად ჩაისუნთქა. „შენ ჩვენი შვილი ხარ… მაგრამ შენს დაბადებას წინ უძღოდა დიდი ტკივილი.“

გავშრი.

„როცა შენს მამას გავთხოვდი, ძალიან ახალგაზრდა ვიყავი. პირველი შვილი — ნინო — მალე შეგვეძინა. მაგრამ მერე…“ დედას თვალები აუწყლიანდა. „მამას სხვა ქალი შეუყვარდა. რამდენიმე თვე სახლიდან წავიდა. მე მარტო დავრჩი.“

გული შემეკუმშა.

„მერე დაბრუნდა… და მალევე შენ გაჩნდი.“

დავიბენი. „ანუ… მამა ჩემი მამაა?“

დედამ თავი დამიქნია. „კი, მაგრამ… იმ პერიოდში იმდენად მარტო ვიყავი, იმდენად გულნატკენი… რომ შენს დაბადებას სიხარულზე მეტად შიში ახლდა.“

ცრემლები წამომივიდა.

„შენ არასოდეს გიგრძვნია ის სიყვარული, რაც ნინოს ჰქონდა? იმიტომ რომ მე თვითონაც ვერ ვპოულობდი საკუთარ თავში ძალას… შენს მიმართ ისე გამოვხატულიყავი.“

მახსოვს, როგორ ვტიროდი იმ ღამით. დედას ჩავეხუტე და პირველად ვიგრძენი მისი სითბო ისე ძლიერად, როგორც არასდროს.

მაგრამ ეს სიმართლე ბოლომდე არ მაკმაყოფილებდა.

მეორე დღეს მამასთან მივედი.

„მამა, რატომ არასდროს გითქვამს, რომ გიყვარვარ?“ — პირდაპირ ვკითხე.

ის გაჩერდა. „მარიამ… მე არ ვიცი, როგორ უნდა გამოვხატო გრძნობები. ჩემი მამაც ასეთი იყო.“

„მაგრამ მე ხომ შენი შვილი ვარ?“

„კი… მაგრამ შენ ყოველთვის სხვანაირი იყავი. ალბათ იმიტომაც ვერ ვპოულობდი შენთან საერთო ენას.“

ეს სიტყვები მტკიოდა.

მერე ნინოსთან ვცადე საუბარი.

„შენ ხომ ყოველთვის გრძნობდი, რომ განსხვავებულები ვიყავით?“ — ვკითხე.

ნინომ მხრები აიჩეჩა. „ხო, მაგრამ ეგ არაფერს ნიშნავს. უბრალოდ სხვანაირები ვართ.“

მაგრამ მე მაინც ვერ ვპოულობდი საკუთარ ადგილს.

ბოლო წლებში ბერლინში ცხოვრება კიდევ უფრო გამიჭირდა. უნივერსიტეტში ქართველებთანაც ვერ დავმეგობრდი — ყველა თავის წრეში იყო ჩაკეტილი. გერმანელებთან კი მუდამ უცხოდ ვგრძნობდი თავს.

ერთხელაც უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში ერთი ქართველი ბიჭი გავიცანი — ლევანი. ისიც ემიგრანტი იყო და თავისი ამბავი მომიყვა: „ჩემი მშობლები აქ მუშაობენ უკვე ათი წელია. მეც სულ მგონია ხოლმე, რომ არსად არ ვეკუთვნი.“

ლევანთან საუბარმა ცოტა დამამშვიდა. მივხვდი, რომ მარტო არ ვიყავი ამ განცდაში.

მაგრამ შინაგანად მაინც ვერ ვპოულობდი სიმშვიდეს.

ერთ დღესაც დედამ ისევ მომწერა: „მარიამ, მინდა კიდევ ერთხელ გესაუბრო.“

შევხვდით პატარა კაფეში ბერლინის ცენტრში.

„იცი რა მტკივა ყველაზე მეტად?“ — მკითხა დედამ. „რომ მთელი ცხოვრება ვერ შევძელი შენთვის ის სიყვარული მიმეცა, რაც გჭირდებოდა.“

„დედა,“ — ვუპასუხე ცრემლებით თვალებში — „მე უბრალოდ მინდოდა მცოდნოდა სიმართლე.“

ისევ ჩამეხუტა.

ახლა უკვე ოცდახუთი წლის ვარ და ისევ ვცდილობ გავიგო — ვინ ვარ სინამდვილეში? ჩემი ოჯახი მიყვარს, მაგრამ ჯერ კიდევ მგონია ხოლმე, რომ რაღაც ნაწილი ჩემში უცხოა მათთვისაც და ჩემთვისაც.

ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ ყველა ემიგრანტი ასე გრძნობს თავს? ან იქნებ ყველა ოჯახში არის რაღაც საიდუმლოებები და ტკივილები?

თქვენ რას ფიქრობთ? შეიძლება ოდესმე ბოლომდე მივიღოთ საკუთარი თავი და ოჯახი ისეთი როგორიც არის?