„დღეს ბებია გავხდები“ — ჩემი შვილის ზღვარი და ჩემი ტკივილი
— მარიამ, გთხოვ, დამირეკე, როგორც კი რამე შეიცვლება! — ხმამაღლა ვთქვი ტელეფონში, თუმცა ვიცოდი, რომ ჩემი შვილი უკვე მანქანაში იჯდა და ქმარს ხელზე უჭერდა.
— დედა, ნუ ნერვიულობ, ყველაფერი კარგად იქნება. არ მოხვიდე საავადმყოფოში, გთხოვ. მე და ლაშა მარტო უნდა ვიყოთ. ასე მირჩევნია.
მისმა სიტყვებმა თითქოს გულში დამარტყა. მთელი ცხოვრება მარიამისთვის ყველაფერს ვაკეთებდი — ქმრის გარდაცვალების შემდეგ მარტო დავრჩი და ჩემი შვილი იყო ჩემი ერთადერთი სიხარული. ახლა კი, როცა ყველაზე მეტად მჭირდებოდა მისი სიახლოვე, მან მკაფიოდ დამისვა ზღვარი: „არ მოხვიდე.“
ჩაი დავასხი, მაგრამ ვერ დავლიე. ფეხზე ვდგებოდი და ოთახიდან ოთახში დავდიოდი. ფანჯრიდან ქუჩას ვუყურებდი — ღამე იყო, თბილისი ჩუმად სუნთქავდა. საკუთარ თავს ვეუბნებოდი: „დღეს ბებია გახდები.“
მახსოვს, როგორ ვოცნებობდი ამ დღეზე. მარიამი ბავშვობაში ხშირად მეუბნებოდა: „დედა, როცა მე შვილი მეყოლება, შენთან ერთად გავზრდი.“ მაშინ მეგონა, რომ ჩვენი კავშირი არასოდეს შესუსტდებოდა. მაგრამ წლები გავიდა, მარიამი გათხოვდა და გერმანიაში გადავიდა საცხოვრებლად. მე კი თბილისში დავრჩი მარტო — ჩემს მოგონებებთან და ცარიელ ბინასთან.
მარიამი იშვიათად რეკავდა. ხანდახან მესიჯებს მწერდა: „დედა, კარგად ვარ, არ ინერვიულო.“ მე კი ყოველ ჯერზე ვგრძნობდი, რომ რაღაც გვაშორებდა. თითქოს ჩემი ადგილი მის ცხოვრებაში ნელ-ნელა ქრება.
იმ ღამით, როცა მარიამმა დამირეკა და მითხრა: „დედა, დაიწყო“, მეგონა, რომ ყველაფერი შეიცვლებოდა. მეგონა, რომ ისევ საჭირო გავხდებოდი.
მაგრამ მისი სიტყვები — „არ მოხვიდე“ — ისევ და ისევ ჩამესმოდა ყურში.
— ნანა დეიდა, ხომ გესმის? — მარიამის ქმარმა, ლაშამაც დამირეკა დილით. — მარიამს სჭირდება სიმშვიდე. ექიმმა გვითხრა, რომ ზედმეტი ემოციები არ შეიძლება.
— ლაშა, მე ხომ დედა ვარ…
— ვიცი, მაგრამ ახლა ასე ჯობია.
ტელეფონი გავთიშე და ცრემლები წამომივიდა. მთელი ცხოვრება სხვებისთვის ვცხოვრობდი — ჯერ მშობლებისთვის, მერე ქმრისთვის და ბოლოს მარიამისთვის. ახლა კი პირველად ვიგრძენი თავი ზედმეტად.
დილით მეზობელმა დამირეკა:
— ნინო, რა ხდება? ხომ არ გინდა ჩემთან ამოხვიდე?
— ვერ მოვალ, მაპატიე…
მეზობლის ხმაში თანაგრძნობა იყო, მაგრამ მე არ მინდოდა ვინმესთან ლაპარაკი. მარტო ყოფნა მერჩია.
მარიამი სამი დღის შემდეგ დამირეკა:
— დედა… გოგო შეგვეძინა. ანასტასია დავარქვით.
— ღმერთმა გაგიზარდოთ! — ძლივს ვთქვი.
— დედა… გთხოვ, არ გაბრაზდე… უბრალოდ… მე მინდა ყველაფერი თავად შევძლო. მინდა ანასტასია მე და ლაშამ გავზარდოთ. შენ რომ ჩამოხვიდე… შეიძლება ზედმეტი ემოციები იყოს…
— მარიამ… მე ხომ მხოლოდ შენი დახმარება მინდა…
— ვიცი… მაგრამ ასე ჯობია…
ტელეფონი ისევ გაითიშა.
იმ ღამით ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან მთვარე ჩანდა. ვფიქრობდი ჩემს ცხოვრებაზე — როგორ ვზრდიდი მარიამს მარტო; როგორ ვცდილობდი მისთვის ყველაფერი საუკეთესო მიმეცა; როგორ ვოცნებობდი იმ დღეზე, როცა ბებია გავხდებოდი და ისევ სიცოცხლის აზრი მომეცემოდა.
მაგრამ ახლა მივხვდი: ჩემი შვილი გაიზარდა და აღარ სჭირდება დედის ჩრდილი.
მეორე დღეს დილით მარიამის ფოტო გამომიგზავნეს — ხელში პატარა ანასტასია ეჭირა. ორივეს სახეზე ბედნიერება ეწერა.
მაგრამ მე ამ ბედნიერების მიღმა ვიდექი — როგორც ჩრდილი კედელზე.
მეგობარმა დამირეკა:
— ნინო, რატომ არ მიდიხარ გერმანიაში? ბილეთი იყიდე და ჩადი!
— არ შემიძლია… მარიამმა მკაფიოდ მითხრა: „არ მოხვიდე.“
— შვილს დედა ყოველთვის სჭირდება…
— ალბათ ასე მეგონა მხოლოდ მე…
დღეები გადიოდა. ბინაში სიჩუმე იყო. მხოლოდ საათის ტიკტიკი მესმოდა.
ერთ დღესაც მარიამმა ვიდეოზარი გამიკეთა:
— დედა! ნახე ანასტასია როგორ იღიმის!
პატარა ეკრანზე ჩემი შვილიშვილი პირველად დავინახე. გული ამიჩუყდა.
— დედა… ხომ არ გეწყინა? — მკითხა მარიამმა ჩუმად.
— არა… მთავარია შენ იყო ბედნიერი…
მაგრამ სინამდვილეში გული მტკიოდა.
ერთ დღესაც ლაშამ დამირეკა:
— ნანა დეიდა… მარიამს ცოტა უჭირს… შეიძლება ჩამოხვიდეთ?
გული ამიჩქარდა. იმავე დღეს ბილეთი ვიყიდე და მეორე დილას ფრანკფურტში ჩავფრინდი.
მარიამი კართან დამხვდა — თვალები ჩაწითლებული ჰქონდა.
— დედა… მაპატიე… ძალიან მიჭირს… ანასტასია ღამეებს არ სძინავს… ლაშაც სამსახურშია სულ…
— ჩემო გოგო… მე აქ ვარ…
პატარა ანასტასია ხელში ავიყვანე და პირველად ვიგრძენი თავი საჭირო ადამიანად ბოლო ათწლეულში.
ორი კვირის განმავლობაში ყველაფერს ვაკეთებდი: ბავშვს ვაძინებდი, საჭმელს ვუმზადებდი, სახლს ვალაგებდი. მარიამი ნელ-ნელა მშვიდდებოდა.
ერთ საღამოს სამზარეულოში ვისხედით:
— დედა… მაპატიე… მეგონა ყველაფერს შევძლებდი მარტო… მაგრამ თურმე დედის გარეშე არაფერი გამომდის…
— შვილო… ყველა ადამიანს სჭირდება დახმარება… განსაკუთრებით მაშინ, როცა დედა ხარ.
მარიამმა ცრემლები მოიწმინდა და ჩამეხუტა.
ახლა ანასტასია უკვე ექვსი თვისაა. ისევ თბილისში დავბრუნდი, მაგრამ ყოველ დღე ვიდეოზარს ვაკეთებთ. მარიამი ხშირად მეუბნება: „დედა, შენ რომ არა…“
მაგრამ მაინც ვფიქრობ: სად მთავრდება დედის სიყვარული და იწყება შვილის დამოუკიდებლობა? როგორ უნდა იცხოვრო მაშინ, როცა შენი ადგილი იცვლება? იქნებ ყველა დედას აქვს თავისი დრო და თავისი ზღვარი?