„დედაჩემის ცხოვრება ძმისთვის და ჩემი ჩუმი ტვირთი“ — ემოციური ამბავი ქართველი ემიგრანტის ოჯახური დრამიდან
— ნინო, გთხოვ, არ დამტოვო მარტო… — დედაჩემის ხმა ისე თრთოდა, თითქოს ბავშვი იყო და არა ქალი, რომელმაც ორი შვილი გაზარდა.
მაშინ ღამე იყო, ბარსელონაში, პატარა ბინაში, სადაც უკვე სამი წელია ვცხოვრობდით. დედა ემიგრაციაში წამოვიყვანე, როცა ჯანმრთელობა შეერყა და თბილისში მარტო დარჩენა აღარ შეეძლო. მამა დიდი ხნის წინ გარდაიცვალა. ჩემი ძმა, ლევანი, რომელიც სულ სამი წლითაა ჩემზე უმცროსი, თბილისში დარჩა — თავის ცოლთან და ორ შვილთან ერთად.
მაშინვე გამახსენდა ბავშვობა: როგორ ვცდილობდი ყოველთვის კარგი შვილი ვყოფილიყავი. სკოლაში საუკეთესო ნიშნები მქონდა, არასდროს მიქმნია პრობლემა. დედა ამაყობდა ჩემით, მაგრამ ჩუმად — ზედმეტი ემოციების გარეშე. ლევანი კი სულ სხვა იყო: სუსტი, მგრძნობიარე, ხშირად ავადმყოფობდა. დედა მასზე სულ სხვანაირად ზრუნავდა. როცა რამე უნდოდა, დედა ყველაფერს აკეთებდა მისთვის. მე კი ჩუმად ვუყურებდი ამ ყველაფერს და საკუთარ თავში ვიკავებდი წყენას.
— ნინო, ხომ არ გეწყინა, რომ ლევანს მეტი ყურადღება მივაქციე? — ერთხელ მკითხა დედამ, როცა უკვე დიდები ვიყავით.
— არა, დედა… — მოვიტყუე მაშინაც. როგორ უნდა მეთქვა სიმართლე? რომ მტკიოდა? რომ ზოგჯერ მეგონა, უბრალოდ უხილავი ვიყავი მისთვის?
ახლა კი ყველაფერი შეიცვალა. დედას ჯანმრთელობა დაეცა. ლევანი იშვიათად რეკავს. ერთხელაც კი არ უთქვამს: „დედა, ჩამოდი ჩემთან, მე მოგხედავ.“ სულ რაღაცას იმიზეზებს: „ბავშვები პატარა არიან“, „სამსახურში ვერ გამოვდივარ“, „ცოლს არ შეუძლია დედაჩემის მოვლა“.
მე კი ყველაფერი ჩემს თავზე ავიღე. სამსახურს ვამთავრებდი და სახლში მივრბოდი — დედას წამალი უნდა მიეღო, საჭმელი გაეკეთებინა. ღამით ხშირად მაღვიძებდა: „ნინო, წყალი მომიტანე“, „ნინო, ცუდად ვარ“. ხანდახან ისე ვიღლებოდი, რომ ტირილი მინდოდა. მაგრამ ისევ ვიკავებდი თავს — როგორც ბავშვობაში.
ერთხელ ლევანმა დამირეკა:
— ნინო, დედას როგორ აქვს საქმე?
— ისევ სუსტადაა. შენ როდის ჩამოხვალ?
— არ ვიცი… სამსახურში პრობლემებია… ბავშვები…
— ლევან, დედა შენც გჭირდება! მარტო ვერ გავუძლებ ყველაფერს!
— ვიცი… მაგრამ შენ ხომ ყოველთვის უკეთესად ართმევ თავს ყველაფერს…
ეს სიტყვები გულში მეჩხვლიტა. თითქოს ჩემი სიძლიერე სასჯელად მექცა — იმიტომ რომ „ვუმკლავდებოდი“, ყველას ეგონა, რომ ასე უნდა ყოფილიყო.
ერთ საღამოს დედამ მითხრა:
— ნინო, შენ რომ არ იყო, ალბათ დიდი ხნის წინ დავიღუპებოდი…
— დედა, რატომ გგონია, რომ მარტო მე უნდა მოგხედო? ლევანი სად არის? შენ ხომ მთელი ცხოვრება მას მიუძღვენი…
დედამ თავი დახარა. პირველად დავინახე მის თვალებში სინანული.
— ვიცი… შეიძლება შეცდომა დავუშვი… მაგრამ ლევანი სულ სუსტი იყო… მეგონა, ასე უკეთესი იქნებოდა…
— და მე? მე რატომ არ მეკითხებოდი რას ვგრძნობდი?
დედამ ცრემლები მოიწმინდა.
— შენ ძლიერი იყავი… მეგონა, არ გჭირდებოდა…
ამ სიტყვებმა თითქოს ბავშვობის ყველა წყენა ამოატივტივა ჩემში. რამდენჯერ მინდოდა მეთქვა: „დედა, მეც მტკივა!“ მაგრამ ვერ ვბედავდი.
იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან ბარსელონას შუქებს ვუყურებდი და ვფიქრობდი: რატომ ხდება ასე? რატომ გვიწევს ქალებს ყოველთვის ყველაფრის ატანა? რატომ გვგონია, რომ თუ ძლიერები ვართ, აღარაფერი გვტკივა?
მეორე დღეს ლევანმა ისევ დამირეკა.
— ნინო, დედას როგორ აქვს საქმე?
— ისევ სუსტადაა. ლევან, იქნებ ჩამოხვიდე? თუნდაც ერთი კვირით…
— არ ვიცი… ცოლი ვერ დარჩება მარტო ბავშვებთან…
— ლევან! დედა შეიძლება მალე აღარ იყოს! მართლა ვერ ხვდები ამას?!
სიჩუმე ჩამოვარდა.
— მაპატიე… მართლა არ ვიცი რა გავაკეთო…
ტელეფონი გავთიშე და ავტირდი. პირველად დიდი ხნის შემდეგ.
რამდენიმე დღეში დედას მდგომარეობა გაუარესდა. საავადმყოფოში წავიყვანე. ექიმმა მითხრა:
— მზად იყავით ყველაზე ცუდისთვის.
ლევანს დავურეკე.
— თუ გინდა დედას ნახვა — ახლა ჩამოდი.
ორი დღის შემდეგ ლევანი ჩამოვიდა ბარსელონაში. პირველად ვნახე მისი თვალები შეშინებული და დამნაშავე.
დედას პალატაში შევიყვანეთ.
— დედა… მე აქ ვარ… — ძლივს თქვა ლევანმა.
დედამ ხელი მოუჭირა.
— შვილო… მაპატიეთ ორივემ…
მე ჩუმად ვიდექი კუთხეში და ვუყურებდი მათ. პირველად ცხოვრებაში მივხვდი: ზოგჯერ ყველაზე დიდი ტკივილი ისაა, როცა გიყვარს ადამიანი და მაინც გტკივა მისი ქმედებები.
დედა რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა. დაკრძალვაზე ბევრი ხალხი მოვიდა — ქართველი ემიგრანტები ბარსელონიდან და რამდენიმე ნათესავი საქართველოდან.
ლევანი მალე დაბრუნდა თბილისში — ისევ თავის ოჯახთან. მე კი მარტო დავრჩი პატარა ბინაში და ვფიქრობდი: რა დამრჩა? პასუხისმგებლობა? წყენა? თუ უბრალოდ სიყვარული?
ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ მეც უნდა მესწავლა ტირილი და პრობლემების შექმნა? იქნებ მაშინ დედაც სხვანაირად შემომხედავდა?
ახლაც ხშირად მესმის მისი ხმა სიზმარში: „ნინო, შენ ძლიერი ხარ…“ მაგრამ ზოგჯერ მინდა უბრალოდ სუსტი ვიყო.
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? მართლა ღირს ყოველთვის ძლიერი იყო თუ ზოგჯერ სჯობს საკუთარ თავს უფლება მისცე დაიღალო?