საიდუმლოებები ბაბუას სახლიდან: წერილები, რომლებმაც ჩემი ცხოვრება თავდაყირა დააყენა

„ნინო, ნუ შედიხარ სარდაფში, იქ სულ ნესტია და შეიძლება რამე დაგემართოს!“ – დედაჩემის ხმა ისევ ჩამესმის ყურში, თითქოს ბავშვობაში დავბრუნდი. მაგრამ ახლა უკვე დიდი ვარ, ბაბუა აღარ არის, სახლი კი ჩემია. გასაღები ჯიბეში მაქვს და სარდაფის მძიმე კარი ჭრიალით იღება.

მზის სხივები ძლივს აღწევს სარდაფის სიღრმეში. მტვერი ჰაერში ცეკვავს, ძველი ავეჯი და ბაბუას ნივთები აქაურობას სევდიანად ავსებს. ერთ კუთხეში ძველი ხის ყუთი დევს – ისეთი, ბაბუას რომ უყვარდა. ყუთი მძიმედ იღება. შიგნით წერილების შეკვრაა, ძველი კონვერტები, ზოგზე უცხოური მარკები, ზოგზე ქართულად ნაწერი მისამართები. პირველი წერილის გახსნა ხელებს მიკანკალებს.

„ჩემო საყვარელო ეკატერინე…“ – ასე იწყება წერილი, რომელიც 1963 წელსაა დაწერილი. ხელწერა უცხოა, მაგრამ სიტყვებში ისეთი სითბოა, რომ გული მიჩერდება. წერილში ვიღაც მამაკაცი ბაბუას სიყვარულს უხსნის – არა ბებიას, არამედ სხვა ქალს. წერილები მრავლადაა: ზოგი ქართულად, ზოგი რუსულად, ზოგი გერმანულადაც კი. თითოეულში – ტკივილი, მონატრება და საიდუმლოებები.

გული მიჩქარდება. ვკითხულობ და ვხვდები: ბაბუას ორმაგი ცხოვრება ჰქონდა. ბებია კი არა, სხვა ქალი იყო მისი ცხოვრების სიყვარული. წერილებში საუბარია საქართველოზე, ემიგრაციაზე, საბჭოთა წნეხზე, იმედგაცრუებაზე და იმაზე, როგორ ვერ შეძლეს ერთად ყოფნა. ერთგან წერია: „შენმა ოჯახმა ვერ მაპატია ჩემი წარმომავლობა…“

ვჯდები ცივ იატაკზე და ვტირი. მთელი ბავშვობა მეგონა, რომ ჩვენი ოჯახი უბრალო იყო – სითბოთი და სიყვარულით სავსე. ახლა კი ვხვდები: ყველაფერი ტყუილი იყო? ბებია იცოდა? დედამ იცოდა?

მობილური ვიღებ და დედას ვურეკავ.

– დედა… რაღაც უნდა გკითხო.
– რა მოხდა, ნინო? კარგად ხარ?
– სარდაფში წერილები ვიპოვე… ბაბუას სხვა ქალი ჰყავდა?

ხმა ჩუმდება. რამდენიმე წამი სიჩუმეა.

– ნინო… ეს ამბავი არ უნდა გაგეგო.
– რატომ? რატომ დამიმალეთ?
– იმიტომ, რომ ასე უკეთესი იყო. ბებია ყველაფერს იცოდა. მაგრამ ბაბუა არასოდეს წავიდა ჩვენგან. ჩვენთვის დარჩა.

ცრემლები მახრჩობს.

– მაგრამ ის ქალი?..
– ის ქალი გერმანიაში ცხოვრობდა. ომი რომ დამთავრდა, ბაბუამ მასთან დარჩენა ვერ გაბედა. მერე ჩვენ შეგვხვდა… მაგრამ წერილებს წერდნენ ერთმანეთს.

გავუთიშე. ოთახში მარტო დავრჩი. წერილებს ხელახლა ვკითხულობ – თითოეული მათგანი პატარა სამყაროა: იმედგაცრუება, მონატრება, დანაკარგი. ერთგან წერია: „შენს შვილს თუ ოდესმე სიმართლეს ეტყვი, უთხარი, რომ სიყვარული ყოველთვის მარტივი არ არის.“

მთელი ღამე არ მძინავს. ბავშვობის მოგონებები მიტრიალებს თავში – როგორ მიკითხავდა ბაბუა ზღაპრებს, როგორ მიცავდა ყველასგან… ახლა კი ვხვდები: ისიც ადამიანი იყო თავისი სისუსტეებით და ტკივილით.

დილით დეიდა მოდის სახლში.

– ნინო, დედაშენმა დამირეკა… ყველაფერი იცი?
– კი.
– არ გაბრაზდე ბაბუაზე… ის ჩვენთვის საუკეთესო მამა იყო.
– ვიცი… უბრალოდ არ მეგონა, რომ ასეთი რამ შეიძლებოდა ჩვენს ოჯახში მომხდარიყო.
– არც ჩვენ გვეგონა. მაგრამ ცხოვრება რთულია.

მთელი დღე სახლში დავდივარ – ყოველი ნივთი ახალ მნიშვნელობას იძენს. ბაბუას ფოტოებს ვუყურებ და ვცდილობ გავიგო: ვინ იყო სინამდვილეში? რა ტკივილი ატარა გულში მთელი ცხოვრება?

შემდეგ წერილებში კიდევ ერთ საიდუმლოს ვპოულობ: ბაბუას გერმანიაში შვილი დარჩენია – ჩემი ნახევარდეიდა ან ნახევარძმა! წერილებში მათი სახელებიცაა მოხსენიებული: ანა-მარია…

გული მიჩქარდება. რას გავაკეთებ? დავუკავშირდე? დედას ვეკითხები:

– დედა… ბაბუას გერმანიაში შვილი ჰყავდა?
– ნინო… გთხოვ, ეს ამბავი არ გაახმაურო. ოჯახისთვის ასე უკეთესია.
– მაგრამ ეს ჩემი ოჯახის ნაწილია! ჩემი სისხლია!
– ვიცი… მაგრამ ჩვენ საქართველოში ასე არ ვიქცევით.

ვერ ვისვენებ. სოციალურ ქსელში ანა-მარიას სახელს ვეძებ – რამდენიმე ანამარია პოულობს გერმანიაში. ერთ-ერთს ვწერ წერილს: „გამარჯობა, შეიძლება უცნაურად მოგეჩვენოს ჩემი წერილი, მაგრამ ვფიქრობ, რომ შეიძლება ნათესავები ვიყოთ…“

რამდენიმე დღე პასუხი არ არის. მერე მოულოდნელად მესიჯი მომდის:

„გამარჯობა ნინო! შენი წერილი ძალიან გამაკვირვა… დედაჩემს ვკითხე – მან თქვა, რომ მამამისი საქართველოდან იყო და მასთან კონტაქტი დაკარგა… იქნებ მართლა ნათესავები ვართ?“

გული მიჩქარდება – მთელი ცხოვრება მეგონა, რომ ჩემი ოჯახი პატარა იყო და ახლა აღმოვაჩინე: ნახევარი სამყარო შეიძლება ჩემი სისხლი იყოს.

ანამარია მწერს თავის ისტორიას – როგორ გაიზარდა გერმანიაში ქართველის გარეშე; როგორ ოცნებობდა ოდესმე მამამისის ნახვაზე; როგორ ატარა დედამისმა მთელი ცხოვრება მონატრებაში.

ვწერ დედაჩემს:

– დედა… ანამარია მიპასუხა.
– ნინო, გთხოვ…
– მე უნდა ვიცოდე სიმართლე! მე უნდა ვიცოდე ვინ ვარ!

დედაჩემი ჩუმდება. ბოლოს მწერს:

– მაშინ წადი გერმანიაში და ნახე შენი ნახევარდეიდა.

მთელი ღამე ვფიქრობ – წავიდე თუ არა? ღირს თუ არა წარსულის გახსნა? მაგრამ ვიცი: სიმართლე უნდა ვიცოდე.

ორი კვირის შემდეგ ბილეთს ვყიდულობ და გერმანიაში მივფრინავ. აეროპორტში ანამარია მხვდება – ჩემზე უფროსია რამდენიმე წლით, მაგრამ თვალებში ისეთი სითბოა, თითქოს მთელი ცხოვრება ვიცნობდი.

– ნინო! – მეხვევა და ორივეს ცრემლები გვდის.
– ანამარია…

ერთად ვსხედვართ კაფეში და ერთმანეთს ისტორიებს ვუყვებით – ბავშვობის მოგონებებს, ტკივილს, მონატრებას. ანამარია მეუბნება:

– იცი, მთელი ცხოვრება მეგონა რომ მარტო ვიყავი… ახლა კი ვიცი: ოჯახი უფრო დიდია ვიდრე წარმომედგინა.

საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ყველაფერი სხვანაირად ჩანს – სახლი აღარ არის მხოლოდ მოგონებების ადგილი; ახლა ის საიდუმლოებების სახლია, ტკივილის და სიყვარულის ადგილი.

ოჯახში დაძაბულობაა – ზოგი ბრაზობს ჩემზე, ზოგი ცდილობს გამიგოს. დედაჩემი ბოლოს მეუბნება:

– ნინო… შენ სწორად მოიქეცი. სიმართლე ყოველთვის რთულია.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: რამდენი ოჯახია საქართველოში ასეთი საიდუმლოებებით? რამდენ ადამიანს აქვს თავისი ანამარია სადღაც შორს? ღირს თუ არა სიმართლის გაგება მაშინაც კი, როცა ის ყველაფერს ცვლის?

ხანდახან სარდაფში ჩავდივარ და წერილებს ხელახლა ვკითხულობ – ახლა უკვე სიყვარულით და მადლიერებით. ბაბუას აღარ განვსჯი; უბრალოდ ვცდილობ გავიგო.

და თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? ღირს თუ არა ოჯახის საიდუმლოებების გამჟღავნება მაშინაც კი, როცა ისინი ყველაფერს ცვლიან?