როცა შენი სახლი შენს თავშივე უცხო ხდება – ჩემი ისტორია ბიძაშვილთან ერთად

— ნინო, კიდევ ერთხელ გეუბნები, ეს ჩემი ოთახია! — ყვირილი უკვე ჩვევად ექცა ბექას. მე კი სამზარეულოში ვდგავარ, ხელში ჩაის ჭიქა მიჭირავს და ვცდილობ, არ ავყვე. ჩემი სახლის კედლები თითქოს უფრო ვიწრო გახდა მას შემდეგ, რაც ბექა ჩემთან გადმოვიდა.

ყოველთვის მეგონა, რომ ოჯახი ყველაფერზე მაღლა დგას. დედაჩემიც ასე მასწავლიდა: „ნინო, თუ ვინმეს უჭირს, შენ უნდა დაეხმარო, თორემ ღმერთი დაგსჯის“. ალბათ ამიტომაც არ დავფიქრებულვარ ორჯერ, როცა მამიდამ დამირეკა და მითხრა, რომ ბექას სამსახური დაკარგა და დროებით თავშესაფარი სჭირდებოდა. მაშინვე დავთანხმდი.

ბექა ჩემი ბავშვობის მეგობარია. ერთად ვიზრდებოდით ზუგდიდში, ერთ ეზოში ვთამაშობდით, ერთმანეთს საიდუმლოებებს ვანდობდით. მერე ცხოვრება სხვაგვარად წავიდა — მე თბილისში უნივერსიტეტში ჩავაბარე, ბექამ კი სოფელში დარჩა. წლები გავიდა ისე, რომ მხოლოდ დღესასწაულებზე ვხვდებოდით.

როცა ბექა ჩემთან გადმოვიდა, თავიდან ყველაფერი კარგად იყო. ერთად ვსვამდით ჩაის, ვუყურებდით ძველ ქართულ ფილმებს და ბავშვობის ამბებს ვიხსენებდით. მაგრამ ნელ-ნელა რაღაც შეიცვალა. ბექა დილაობით გვიან იღვიძებდა, სამზარეულოში ყველაფერს არეულად ტოვებდა, ჩემს მეგობრებს უხეშად ესაუბრებოდა და საღამოობით ხმამაღლა უსმენდა მუსიკას. თავიდან ვფიქრობდი, რომ დრო სჭირდებოდა ადაპტაციისთვის — ბოლოს და ბოლოს, სამსახური დაკარგა და მძიმე პერიოდს გადიოდა.

მაგრამ კვირები გავიდა და არაფერი შეცვლილა. პირიქით — ბექა უფრო მეტად გახდა უხეში და უყურადღებო. ერთხელაც, როცა სამსახურიდან დაღლილი დავბრუნდი სახლში, ჩემს საძინებელში შევედი და დავინახე, რომ ბექას მეგობრები ჩემს საწოლზე ისხდნენ და ლუდს სვამდნენ.

— ბექა, რა ხდება? — ძლივს შევიკავე თავი.

— რა იყო ნინო, ცოტა ხნით შემოვუშვი ბიჭები. შენ ხომ არ გეძინა ამ დროს? — ისე მიპასუხა, თითქოს მე ვიყავი სტუმარი და არა ის.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვიფიქრე დედაჩემზე — რას მეტყოდა ახლა? ალბათ ისევ იმას, რომ ოჯახი ყველაფერია და უნდა მოვითმინო. მაგრამ საკუთარ სახლში თავს უცხოდ ვგრძნობდი. თითქოს ჩემი სივრცე აღარ მეკუთვნოდა.

მეორე დილას ბექას დაველაპარაკე:

— ბექა, გთხოვ, ცოტა მეტი ყურადღება გამოიჩინე. ეს ჩემი სახლია და წესები უნდა დაიცვა.

— რა წესები ნინო? შენ ხომ მითხარი, რომ ოჯახი ვართ და ყველაფერი შეგვიძლია ერთად გავიზიაროთ? ახლა რა შეიცვალა?

მისმა სიტყვებმა გამაბრაზა და თან მატკინა. მართლა ასე ვთქვი? ნუთუ სიკეთე ნიშნავს იმას, რომ საკუთარ თავს უარი უთხრა?

დღეები გადიოდა და სიტუაცია უარესდებოდა. ბექას დედა ხშირად მირეკავდა იტალიიდან — იქ მუშაობდა უკვე ათი წელია.

— ნინო, შვილო, ცოტა გაუგე ბექას. ძალიან უჭირს ახლა. შენ ხომ ძლიერი ხარ, გაუძლებ.

მაგრამ რამდენჯერ შეიძლება გაუძლო? ერთხელაც, როცა სახლში დავბრუნდი და სამზარეულოში მხოლოდ ცარიელი პარკები დამხვდა — ბექამ ყველაფერი შეჭამა და არც კი უკითხავს — მივხვდი, რომ ასე გაგრძელება აღარ შეიძლებოდა.

ჩემი მეგობარი სალომე ხშირად მეუბნებოდა:

— ნინო, შენ ზედმეტად კარგი ხარ ყველასთვის. მაგრამ საკუთარ თავზე რატომ არ ფიქრობ? შენი ცხოვრებაა ეს!

ალბათ მართალი იყო. მაგრამ როგორ უნდა მეთქვა „არა“ ოჯახისთვის? როგორ უნდა გამომეგდო ბექა სახლიდან მაშინ, როცა ყველამ იცის, რომ მე „სიკეთიანი“ ვარ?

ერთ საღამოს ბექამ მთხოვა ფული ეთხოვებინა:

— ნინო, ცოტა ფული ხომ არ გექნება? მეგობრებთან ერთად უნდა წავიდე სადღაც.

— ბექა, უკვე რამდენჯერ გითხარი — სამსახური უნდა იპოვო! ასე ვერ გაგრძელდება.

— რა იყო ნინო? გეზარება ოჯახის დახმარება? ხომ იცი, რომ მალე ყველაფერი დალაგდება!

მაგრამ არაფერი დალაგდა. პირიქით — ბექამ დაიწყო ჩემი ნივთების გამოყენება ისე, თითქოს თავისი იყო; ჩემს ტანსაცმელს იცვამდა, ჩემს წიგნებს აჩუქებდა მეგობრებს. ერთხელაც ჩემი საყვარელი ყავის ჭიქა იპოვა გატეხილი ნაგავში.

იმ ღამით პირველად ავტირდი ხმამაღლა. მივხვდი, რომ ჩემი სახლი აღარ იყო ჩემი თავშესაფარი. თითქოს კედლებიც კი აღარ მიცავდა.

ერთ დღესაც სამსახურში უფროსმა შემნიშნა ჩაწითლებული თვალებით:

— ნინო, კარგად ხარ? რამე ხომ არ გაწუხებს?

— არაფერი განსაკუთრებული… უბრალოდ ცოტა დაღლილი ვარ.

მაგრამ სინამდვილეში ყველაფერი მაწუხებდა. საკუთარ თავსაც კი ვეღარ ვცნობდი სარკეში.

ერთ საღამოს დედაჩემი ჩამოვიდა სოფლიდან. სახლში რომ შევიდა და ყველაფერი არეული დახვდა, გაკვირვებულმა მკითხა:

— ნინო, რა ხდება აქ?

— არაფერი დედა… უბრალოდ ცოტა რთულია ახლა ყველაფერი.

დედაჩემმა ჩუმად ამოიოხრა და მითხრა:

— შვილო, სიკეთე კარგია, მაგრამ საკუთარი თავიც უნდა დაიცვა. თორემ ბოლოს ისე გამოვა, რომ საკუთარ სახლში სტუმრად დარჩები.

ამ სიტყვებმა გამანადგურა. მთელი ცხოვრება იმისთვის ვცხოვრობდი, რომ სხვებს დავხმარებოდი. მაგრამ ახლა მივხვდი — საკუთარი თავის დაკარგვა ყველაზე დიდი დანაშაულია საკუთარი თავის წინაშე.

ბექასთან საუბარი გადავწყვიტე:

— ბექა, უნდა დაგელაპარაკო. ასე გაგრძელება აღარ შეიძლება. გთხოვ, მოძებნე სხვა ადგილი ან სამსახური იპოვე. მე აღარ შემიძლია ასე ცხოვრება.

ბექამ გაბრაზებულმა დამხედა:

— ანუ გამომაგდებ? ეგეთი ხარ შენც? ყველას ეგონა რომ კარგი იყავი…

— კარგი ვარ ბექა… მაგრამ საკუთარი თავიც მიყვარს.

ბექამ კარი ხმაურით გაიხურა და წავიდა. იმ ღამით პირველად დავიძინე მშვიდად ბოლო რამდენიმე თვის განმავლობაში.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: სად მთავრდება სიკეთე და იწყება საკუთარი თავის დაცვა? ღირს თუ არა საკუთარი სიმშვიდის ფასად სხვისი დახმარება? იქნებ ზოგჯერ „არა“-ს თქმაც სიკეთეა საკუთარი თავის მიმართ?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?