„შვილს კრედიტის დაფარვაში დავეხმარე, ახლა კი მეუბნება, რომ სახლში ჩემი აზრი არ ითვლება“ – დედის გულწრფელი მონოლოგი

„შენ აქ სტუმარი ხარ, დედა. ეს ჩემი სახლია და წესებსაც მე ვადგენ!“ – ეს სიტყვები ისე მკვეთრად ჩამესმა, თითქოს ყურში ყინულივით ჩამეღვარა. სამზარეულოში ვიდექი, ხელში ჩაის ჭიქა მეჭირა და ვცდილობდი, არ შემემჩნია, როგორ მიკანკალებდა თითები. პაატა – ჩემი ერთადერთი შვილი, ჩემი სიამაყე და იმედი – ასე მკაცრად არასდროს ელაპარაკა.

მახსოვს, როგორ ვოცნებობდი, რომ მისთვის ყველაფერი საუკეთესო მქონოდა. მარტო გავზარდე, ქმარი ავარიაში დავკარგე, როცა პაატა მხოლოდ ექვსი წლის იყო. მაშინვე გადავწყვიტე, რომ მისთვის დედაც ვიქნებოდი და მამაც. ვმუშაობდი სკოლაში მასწავლებლად, საღამოობით კი კერძო გაკვეთილებს ვატარებდი, რომ პაატას არაფერი მოჰკლებოდა. მისი პირველი კომპიუტერი დღემდე მახსოვს – როგორ ანათებდა თვალები სიხარულით.

წლები გავიდა. პაატამ უნივერსიტეტი დაამთავრა, მერე კი სამსახური იშოვა. მალე დაქორწინდა – ნინო კარგი გოგო იყო, მაგრამ ყოველთვის ვგრძნობდი რაღაც გაუცხოებას მისგან. თითქოს ზედმეტი ვიყავი მათ ცხოვრებაში. მაგრამ თავს ვაჯერებდი, რომ ეს ბუნებრივია – ახალ ოჯახს თავისი სივრცე სჭირდება.

ყველაფერი შეიცვალა, როცა პაატამ გადაწყვიტა ბინა ეყიდა თბილისში. ბანკში კრედიტი აიღო, მაგრამ ხელფასი საკმარისი არ იყო. მაშინვე ვთქვი: „შვილო, მე დაგეხმარები! რისთვის ვაგროვებდი ამ ფულს, თუ არა შენთვის?“

იმ პერიოდში უკვე ემიგრაციაში ვიყავი – საბერძნეთში ვმუშაობდი მოხუცის მომვლელად. მძიმე იყო იქ ყოფნა: უცხო ენა, უცხო ხალხი, მარტოობა… მაგრამ ყოველ თვე ვუგზავნიდი ფულს პაატას და ნინოს. ჩემი დანაზოგიც მთლიანად მათ მივეცი – ბინის კრედიტის ნახევარზე მეტი მე გადავიხადე.

წლები გავიდა. პაატამ კარიერაში წინ წაიწია, ნინომაც სამსახური დაიწყო. მე კი ისევ ემიგრაციაში ვიყავი – უკვე იტალიაში. ბოლოს გადავწყვიტე, დავბრუნებულიყავი საქართველოში. ძალიან მომენატრა ოჯახი, შვილიშვილი მყავდა უკვე.

როცა დავბრუნდი, მეგონა, რომ სახლში სიხარულით მიმიღებდნენ. მაგრამ ყველაფერი სხვანაირად აღმოჩნდა. ნინო სულ დაძაბული იყო ჩემს მიმართ – თითქოს ჩემი ყოფნა აწუხებდა. პაატაც შეცვლილი მეჩვენებოდა – უფრო ცივი და მოშორებული.

ერთ დღეს სამზარეულოში ვიჯექი და ველოდებოდი, როდის დაბრუნდებოდნენ სახლში. ნინო შემოვიდა და უხეშად მითხრა:
– დედა ნანა, იქნებ ცოტა ხნით სოფელში წახვიდეთ? ბავშვიც სკოლაშია და ჩვენც გვინდა მარტო ვიყოთ.

გავოცდი:
– ნინო, ხომ იცი, სოფელში არავინ მყავს… აქ ხომ ჩემი სახლიცაა…

ამ დროს პაატაც შემოვიდა და ნინოს მხარი დაუჭირა:
– დედა, ნინოს მართალი აქვს. ეს ჩვენი სახლია და გვინდა ჩვენი წესებით ვიცხოვროთ.

გული ჩამწყდა. ხმაჩაწყვეტილი ვკითხე:
– პაატა, განა ეს სახლი ერთად არ ავაშენეთ? განა შენი კრედიტის ნახევარი მე არ გადავიხადე?

პაატამ თავი დახარა:
– მადლობელი ვარ ყველაფრისთვის, მაგრამ ახლა ჩვენი ოჯახია და შენ სტუმარი ხარ.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. მთელი ცხოვრება თვალწინ გამირბოდა: როგორ ვმუშაობდი უცხო ქვეყანაში, როგორ ვაგროვებდი თითოეულ თეთრს იმისთვის, რომ ჩემს შვილს უკეთესი ცხოვრება ჰქონოდა… ახლა კი საკუთარ სახლში უცხოდ ვგრძნობდი თავს.

მეორე დღეს ჩემმა ძმამ დამირეკა სოფლიდან:
– ნანა, მოდი ჩვენთან ცოტა ხნით. აქ მაინც გაგვიხარდება შენი ნახვა.

გული მტკიოდა, მაგრამ სხვა გზა არ მქონდა – ჩემმა შვილმა ფაქტობრივად გამომაგდო სახლიდან.

სოფელში ჩასვლისას ბავშვობის სახლი ცარიელი დამხვდა – დედ-მამა აღარ მყავდა ცოცხალი. ძმა თავის ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა და ცდილობდა ჩემთვის კომფორტი შეექმნა. მაგრამ შინაგანად მაინც მარტო ვიყავი.

რამდენიმე კვირის შემდეგ პაატამ დამირეკა:
– დედა, ხომ კარგად ხარ? ბავშვი გკითხულობს…

ხმაში სინანული იგრძნობოდა, მაგრამ მე უკვე აღარ შემეძლო იმავე სითბოთი პასუხის გაცემა. მხოლოდ ვუთხარი:
– კარგად ვარ, შვილო. შენს ოჯახს მშვიდობა და ბედნიერება გქონოდეს.

მთელი დღე ვფიქრობდი: რა დავაშავე? რატომ ხდება ასე საქართველოში – დედები ყველაფერს შვილებისთვის აკეთებენ და ბოლოს მაინც ზედმეტებად გრძნობენ თავს? იქნებ მე დავუშვი შეცდომა? იქნებ ზედმეტად ჩავერიე მათი ოჯახის ცხოვრებაში?

ერთ საღამოს სოფლის ეზოში ვიჯექი და მეზობელი ქალები მოვიდნენ:
– ნანა, შენ რომ არ ყოფილიყავი ემიგრაციაში წასული, პაატას ასეთი სახლი არ ექნებოდა… ახლა ასე გექცევა?

მათ სიტყვებში სიმართლე იყო, მაგრამ გულში მაინც შვილი მტკიოდა.

ერთ დღეს პაატამ ჩამომაკითხა სოფელში. თვალებში ცრემლი ედგა:
– დედა, მაპატიე… ნინო ძალიან დაიღალა შენი ყოფნით… მეც არ ვიცოდი რა გამეკეთებინა…

ვუყურებდი ჩემს შვილს და ვფიქრობდი: სად დავუშვი შეცდომა? იქნებ ზედმეტად შევიჭერი მათ ცხოვრებაში? ან იქნებ საქართველოში ასე ხდება – როცა დედას აღარ სჭირდება ოჯახი materially, მისი ადგილი აღარ რჩება?

ახლა ისევ ემიგრაციაზე ვფიქრობ – იქნებ ისევ წავიდე იტალიაში? იქ მაინც საკუთარი თავის იმედი მაქვს…

ხშირად ვფიქრობ: ღირს კი ყველაფრის დათმობა შვილებისთვის? ღირს თუ არა საკუთარი თავი ბოლომდე დაკარგო სხვის ბედნიერებაში?

თქვენ რას ფიქრობთ? იქნებ მეც ვარ დამნაშავე? ან იქნებ ასე ხდება ყველა ოჯახში საქართველოში?