„დედა, რატომ არასდროს ჩამიხუტე?“ – ერთი კითხვა, რომელმაც ჩემი ცხოვრება თავდაყირა დააყენა

„დედა, რატომ არასდროს ჩამიხუტე?“ – ეს კითხვა ისე მოულოდნელად გაისმა, რომ ხელში ჭიქა შემიცდა და ჩაი თითქმის გადმოვღვარე. სამზარეულოში ვიყავით, მე ფანჯარასთან ვდგავარ, მზესუმზირის მარცვლებს ვწყვეტ და ჩაის ვსვამთ. ნინო, ჩემი ქალიშვილი, უკვე ოცდათოთხმეტი წლისაა, ორი შვილის დედაა და მაინც ისე მიყურებს, თითქოს ისევ ის პატარა გოგოა, რომელსაც ღამით საბანი ეფარება და ჩუმად ტირის.

„რას ამბობ, ნინო?“, ძლივს ამოვთქვი და მზერა ფინჯანს მივაბრუნე. გულში რაღაც ჩამწყდა. თითქოს წლების წინანდელი სიჩუმე დაბრუნდა – ის სიჩუმე, რომელიც ჩვენს ოჯახში მუდამ სუფევდა.

ნინო მშვიდად მიყურებს. მის თვალებში არც წყენა ჩანს, არც ბრაზი – მხოლოდ სევდა და რაღაც გაურკვეველი მოლოდინი. „უბრალოდ მაინტერესებს“, ამბობს ჩუმად. „ბავშვობაში სულ მინდოდა, რომ ჩამეხუტე. მახსოვს, ერთხელ სკოლაში რომ დამცინეს და სახლში ატირებული მოვედი… შენ კი მხოლოდ მითხარი: ‘გადაგივლის’.“

მაშინვე ბავშვობა გამახსენდა – ჩემი დედაც ასეთი იყო. სოფელში ვცხოვრობდით, ზემო იმერეთში. მამა ადრე გარდამეცვალა და დედა მარტო ზრდიდა სამ შვილს. ჩახუტება ჩვენთან არ იყო მიღებული – არც სიტყვით, არც მოქმედებით. დედა დილიდან საღამომდე მუშაობდა, ხელები მუდამ დახეთქილი ჰქონდა და როცა დაღლილი ბრუნდებოდა სახლში, ერთადერთი სურვილი ჰქონდა – ცოტა ხნით ჩაეძინა.

მახსოვს, ერთხელ მეც ვცადე დედასთან ჩახუტება – რაღაც ცუდი დამესიზმრა და ღამით მის საწოლთან მივედი. მან კი მკაცრად მითხრა: „წადი, არ შეგეშინდეს, არაფერი დაგემართება.“ მაშინ მეგონა, რომ ასე უნდა ყოფილიყო – სიყვარული სიჩუმეში უნდა დამალულიყო.

ნინოს კითხვამ წარსული ამომიტივტივა. ემიგრაციაში წასვლის წლებიც გამახსენდა – როცა ნინო თერთმეტი წლის იყო და მე იტალიაში წავედი მუშაობის საძებნელად. მაშინ ვფიქრობდი, რომ ფული ყველაფერს შეცვლიდა – რომ მთავარია შვილს არაფერი მოაკლდეს. მაგრამ ახლა ვხვდები: ფულზე მეტი სითბო აკლდა.

„იცი, ნინო…“ – ხმა ჩამიწყდა. „მე თვითონაც ვერ ვისწავლე ჩახუტება. დედაჩემიც ასეთი იყო…“

ნინო ჩაის ნელა ურევს. „ვიცი, რომ გიჭირდა. ვიცი, რომ მარტო იყავი და ბევრი რამ შეგიწირავს ჩემთვის… უბრალოდ მინდოდა მეთქვა.“

ვგრძნობდი, როგორ მიჭერდა ყელში ბურთი. მინდოდა მეთქვა: „მაპატიე“, მაგრამ სიტყვები ვერ ვიპოვე. თითქოს მთელი ცხოვრება რაღაც უხილავი კედელი გვაშორებდა ერთმანეთს – მე და ჩემს შვილს.

მახსოვს, როგორ ვწერდი წერილებს ემიგრაციიდან: „ნინო, კარგად ისწავლე“, „ნინო, ჭკვიანად იყავი“, მაგრამ არასდროს მიწერია: „ნინო, მიყვარხარ“. მეგონა, რომ ეს სიტყვები ზედმეტად სენტიმენტალური იყო – სოფელში ასე არავინ ამბობდა.

ერთხელ იტალიაში ყოფნისას ტელეფონით დამირეკა და მითხრა: „დედა, დღეს დაბადების დღე მაქვს.“ მე კი მხოლოდ ვუპასუხე: „გილოცავ, ნინო. ფულს გამოგიგზავნი.“ ახლა ვფიქრობ – იქნებ მაშინ უბრალოდ ერთი თბილი სიტყვა უფრო მნიშვნელოვანი იყო?

ნინოს ქმარი – ლაშა – სულ მეუბნება: „შენნაირი ძლიერი ქალი არ მინახავს.“ მაგრამ რა აზრი აქვს ამ ძალას, თუ შვილი ვერ გეუბნება გულწრფელად თავის ტკივილს?

ერთხელ ნინოს შვილიშვილები თამაშობდნენ მისაღებში და პატარა ანასტასიამ ფეხი იტკინა. ნინო მაშინვე მივარდა და გულში ჩაიკრა. ბავშვი მაშინვე დაწყნარდა. მე კი გვერდიდან ვუყურებდი და უცნაური შურით შევცქეროდი – როგორ მარტივად გამოსდის მას ის, რაც მე არასდროს შემეძლო.

„დედა,“ ისევ დაიწყო ნინომ ერთ საღამოს, როცა სტუმრად ვიყავი მათთან გერმანიაში. „იცი რა მახსოვს ყველაზე მეტად? როცა პირველად წავედი ბაღში და შენ ვერ მოხვედი ჩემთან ერთად. ბებია წამიყვანა… მერე მთელი დღე შენ გელოდებოდი.“

მინდოდა მეთქვა: „მაპატიე“, მაგრამ ისევ ვერ შევძელი. მხოლოდ თავი დავხარე.

ერთხელაც გავბედე და ვკითხე: „შენ ხომ არ გეშინია, რომ შენს შვილებსაც ასე დაემართებათ?“

ნინომ გამიღიმა: „ხანდახან მეშინია… მაგრამ ვცდილობ სხვანაირად მოვიქცე.“

იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი იმაზე, რამდენი რამ დავკარგეთ ერთმანეთის გაუგებრობაში – რამდენი წელი გავიდა ისე, რომ ერთმანეთისთვის არაფერი გვითქვამს.

ერთ დღესაც ნინომ მომიტანა ძველი ფოტოალბომი. ერთად ვათვალიერებდით ბავშვობის სურათებს – ნინო პატარაა, მე გვერდით ვუდგავარ მკაცრი სახით. არც ერთ ფოტოზე არ ვართ ჩახუტებულები.

„იცი,“ თქვა ნინომ ჩუმად, „ხანდახან მგონია, რომ შენც გინდოდა ჩემი ჩახუტება… უბრალოდ არ იცოდი როგორ.“

ამ სიტყვებმა ცრემლები მომგვარა თვალებში. პირველად ცხოვრებაში გავბედე და ნინოს ხელი მოვკიდე.

„მაპატიე…“ ძლივს ამოვთქვი.

ისიც ჩამეხუტა – პირველად ცხოვრებაში.

ისეთი შეგრძნება მქონდა, თითქოს მთელი ცხოვრება ამ მომენტს ველოდი.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: რამდენი ოჯახია საქართველოში ან ემიგრაციაში ასე დაშორებული? რამდენი დედაა ჩემსავით გაზრდილი – სიყვარულის გამოხატვის გარეშე? იქნებ დროა ვისწავლოთ ერთმანეთისთვის თბილი სიტყვის თქმა?

ხანდახან საკუთარ თავს ვეკითხები: ნეტავ ერთი ჩახუტება მართლაც ყველაფერს ცვლის? იქნებ ახლა მაინც შევძლო ის, რაც მთელი ცხოვრება ვერ შევძელი?