შვილი მომიყვანა საცოლედ გოგონა, რომელმაც ოდესღაც ჩემს ქალიშვილს ცხოვრება დაუმწარა – და ეს ყველაფერი ერთი კვირის შაბათს დაიწყო
– ნინო, გთხოვ, უბრალოდ მოიქეცი ჩვეულებრივად! – მიხოს ხმა უკვე კარის იქით მესმოდა, როცა სამზარეულოში თეფშებს ვალაგებდი.
ჩემი ხელები კანკალებდა. შაბათის სადილი ყოველთვის განსაკუთრებული იყო – ბავშვები მოდიოდნენ, მე კი ვცდილობდი, ყველაფერი იდეალურად ყოფილიყო. მაგრამ დღეს რაღაც უცნაური მჭამდა შიგნიდან. მიხომ გვითხრა, რომ თავის საცოლეს მოგვიყვანდა. “ნუ ინერვიულებ, დედა, ძალიან კარგი გოგოა,” – მითხრა ტელეფონით.
მაგრამ როცა კარი გაიღო და ოთახში ის შევიდა, გული შემეკუმშა. ეს იყო ანა – ის ანა, რომელმაც წლების წინ ჩემს გოგოს, ლიზას, სკოლაში ცხოვრება ჯოჯოხეთად უქცია. მაშინ ლიზა ჩუმად ტიროდა ღამღამობით, მე კი ვერაფერს ვაკეთებდი. მხოლოდ ერთხელ მითხრა: “დედა, გთხოვ, სკოლაში არ მოხვიდე, არ მინდა უფრო უარესი გამიკეთონ.” და მე დავუჯერე.
ახლა კი ანა ჩემს მისაღებში იდგა, მიხოს ხელი ეჭირა და იღიმებოდა. თითქოს არაფერი მომხდარა. თითქოს წარსული არ არსებობდა.
– დედა, გაიცანი, ეს ანაა… ჩემი საცოლე.
მიხომ ისე შემომხედა, თითქოს რაღაცას ელოდა. ანამ თავაზიანად გამიღიმა და ხელი გამომიწოდა.
– სასიამოვნოა თქვენი გაცნობა, ქალბატონო ნინო.
მისი ხმა ისეთი მშვიდი იყო, თითქოს წლების წინ არ ჩაედინებინა ის საშინელებები. გონებაში ისევ ჩამესმოდა ლიზას ჩუმი ტირილი.
– სასიამოვნოა… – ძლივს ამოვთქვი და ხელი ჩამოვართვი.
ლიზაც იქვე იდგა. მისი თვალები ერთ წამში აევსო ცრემლებით, მაგრამ არაფერი უთქვამს. მხოლოდ ჩუმად დაჯდა მაგიდასთან.
სადილი უხმოდ დაიწყო. მიხო ცდილობდა საუბრის წამოწყებას:
– ანა ახლა გერმანიაში სწავლობს მედიცინას. ძალიან კარგად სწავლობს…
– მიხარია შენი წარმატება, – ძლივს ვთქვი.
ანა მიყურებდა. თითქოს რაღაცის თქმა უნდოდა, მაგრამ ჩუმად იყო.
ლიზამ ჩანგალი ხმაურით დადო და სამზარეულოში გავიდა. მივყევი.
– დედა, არ შემიძლია აქ ყოფნა! – ჩამჩურჩულა ლიზამ.
– ვიცი, შვილო… ვიცი… მაგრამ მიხოსთვის ხომ მნიშვნელოვანია? იქნებ შეცვლილია? იქნებ…
ლიზამ თავი გააქნია:
– შენ არ იცი, რა გამიკეთა…
გული მეწვოდა. მინდოდა ანასთვის ყველაფერი მეთქვა – როგორ გააუბედურა ჩემი გოგო, როგორ დაკარგა ლიზამ მეგობრები და რწმენა საკუთარ თავში. მაგრამ მიხოს ბედნიერ სახეს რომ ვუყურებდი, ხმა ვერ ამოვიღე.
საღამოს ანამ თავად მთხოვა საუბარი.
– ქალბატონო ნინო… ვიცი, რომ რაღაც გაწუხებთ. გთხოვთ… მინდა გითხრათ…
მის თვალებში სინანული დავინახე.
– ვიცი, რომ ლიზასთვის ცუდი ვიყავი სკოლაში. ამას ვერაფრით გამოვასწორებ. მაშინ სულელი ვიყავი… ახლა ამას ვხვდები. გთხოვთ… მაპატიეთ…
მისი სიტყვები გულში ჩამწვდა. მაგრამ შეიძლებოდა კი ასე მარტივად დავივიწყო ყველაფერი?
– მე არ ვარ ის ადამიანი, ვისაც პატიება უნდა სთხოვო… – ვუთხარი ჩუმად. – ლიზას უნდა ელაპარაკო.
ანა ჩუმად nodded და ოთახში გავიდა.
მალე ლიზას ოთახიდან ჩუმი საუბრის ხმა გავიგონე. არ ვიცი რა უთხრეს ერთმანეთს – მხოლოდ ის ვიცი, რომ ლიზამ მთელი ღამე იტირა.
მეორე დილით მიხომ მკითხა:
– დედა, რა ხდება? რატომ არის ყველა ასეთი დაძაბული?
ვერაფერი ვუთხარი. როგორ უნდა ავუხსნა შვილს, რომ მისი სიყვარული შეიძლება იყოს იმ ადამიანის მიმართ, ვინც მის დას ყველაზე მეტად ატკინა?
დღეები გავიდა. ანა ისევ მოდიოდა ჩვენთან სტუმრად – ცდილობდა ლიზასთან საუბარს, მაგრამ ლიზა თავს არიდებდა. მე კი შუაში ვიყავი – ერთი შვილი ბედნიერებას ეძებდა, მეორე კი წარსულის ტკივილში იხრჩობოდა.
ერთხელაც ლიზამ მითხრა:
– დედა, იქნებ მე ვარ პრობლემა? იქნებ უნდა ვაპატიო? მაგრამ როგორ?
არ ვიცოდი პასუხი. არც ახლა ვიცი.
ერთ საღამოს ანამ მთხოვა საუბარი:
– ქალბატონო ნინო… ვიცი, რომ არასდროს დამივიწყებთ იმას, რაც გავაკეთე. მაგრამ მიხო ჩემი ცხოვრების შანსია… გთხოვთ…
მის თვალებში ისევ სინანული დავინახე – ნამდვილი სინანული. პირველად ვიგრძენი, რომ შეიძლება შეცვლილიყო.
მაგრამ მაინც ვერ ვპატიობდი ბოლომდე – დედის გულს ასე მარტივად ვერ მოატყუებ.
მიხომ ერთხელ მკითხა:
– დედა, შენთვის რა უფრო მნიშვნელოვანია? ჩემი ბედნიერება თუ ლიზას სიმშვიდე?
ეს კითხვა დღემდე მაწუხებს.
ახლა უკვე რამდენიმე თვე გავიდა იმ შაბათის შემდეგ. ანა და მიხო ერთად არიან – ლიზაც ნელ-ნელა ცდილობს წარსულის დავიწყებას. მაგრამ მე მაინც მეშინია: შეიძლება კი ჭრილობები ასე მარტივად შეხორცდეს?
ხანდახან ვფიქრობ: ღირს თუ არა წარსულის გამო შვილების ბედნიერების დანგრევა? ან შეიძლება კი ადამიანი მართლა შეიცვალოს?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? მაპატიებდით? თუ დაიცავდით თქვენს შვილს ბოლომდე?