მამაჩემის ჩრდილში: ოცნებებისა და ტკივილის ამბავი

„შენ ხომ იცი, ნინო, რომ მე შენს იმედზე ვარ…“ – დედაჩემის ხმა ისევ ჩამესმის ყურში, თითქოს ახლაც მის საწოლთან ვდგავარ, ხელზე ვეფერები და ვცდილობ, ტკივილი შევუმსუბუქო. უკვე ორი თვე გავიდა მისი გარდაცვალებიდან, მაგრამ ყოველ ღამით, როცა თვალებს ვხუჭავ, ისევ იმ ოთახში ვბრუნდები, სადაც ოც წელზე მეტი გავატარე.

მახსოვს, ზაფხულის ერთ ცხელ დღეს ექიმმა მითხრა: „დედათქვენს მძიმე დიაგნოზი აქვს. დიდი ყურადღება დასჭირდება.“ მაშინ ოცდაორი წლის ვიყავი. უნივერსიტეტში სწავლა ახალი დამეწყო და ოცნებებში ვცურავდი – მინდოდა ჟურნალისტობა, მოგზაურობა, საკუთარი ბინა. მაგრამ იმ დღეს ყველაფერი დასრულდა. მამა წლებია ემიგრაციაში იყო საბერძნეთში და მხოლოდ ფულს გვიგზავნიდა; ჩემი ძმა, გიორგი, უკვე თბილისში ცხოვრობდა და წელიწადში ერთხელ თუ ჩამოდიოდა.

დედა სულ უფრო სუსტდებოდა. თავიდან მეგონა, რამდენიმე თვე იქნებოდა ასე და მერე ისევ ჩემს ცხოვრებას დავუბრუნდებოდი. მაგრამ თვეები წლებად იქცა. ჩემი მეგობრები ქორწინდებოდნენ, კარიერას იწყებდნენ, მე კი ყოველდღე დედას გვერდით ვიჯექი – ხან წამლებს ვაძლევდი, ხან ჭრილობებს ვუმუშავებდი, ხან უბრალოდ ჩუმად ვუსმენდი მის სუნთქვას.

ერთხელ ღამით დედამ მკითხა: „შენ არ გინდა ოჯახი? შვილები?“ თავი დავუქნიე და გავუღიმე – არ მინდოდა ენერვიულა. სინამდვილეში კი გულში ყვირილი მინდოდა: „მინდა! მინდა ყველაფერი! მაგრამ როგორ?“

გიორგი იშვიათად მოდიოდა. როცა ჩამოდიოდა, დედას საჩუქრებს ჩუქნიდა და დიდხანს ელაპარაკებოდა. მე კი ჩრდილში ვიდექი – უხილავი, შეუმჩნეველი. ერთხელაც დედამ მითხრა: „გიორგის უჭირს თბილისში, ბინა რომ ჰქონდეს…“ მაშინ პირველად გამიელვა გულში ეჭვმა – ნუთუ ყველაფერი მას დარჩება?

დედას გარდაცვალების შემდეგ გიორგი ჩამოვიდა. დაკრძალვაზე ყველა ტიროდა, მაგრამ მე ცრემლები არ მქონდა – თითქოს ყველაფერი უკვე დიდი ხნის წინ დავტოვე. რამდენიმე დღეში ნოტარიუსმა დაგვიბარა. იქ გავიგე: სახლი და მიწა გიორგის დარჩა. მე არაფერი.

„ეს როგორ შეიძლებოდა?“ – ვკითხე ნოტარიუსს.

„დედათქვენმა ანდერძი დატოვა,“ – მიპასუხა მან მშვიდად.

გიორგიმ მხრები აიჩეჩა: „შენ ხომ აქ ცხოვრობდი, ყველაფერი შენ გქონდა…“

მინდოდა მეყვირა: „მე კი არა, დედას ვუვლიდი! ჩემი ოცნებები დავთმე!“ მაგრამ ხმა ვერ ამოვიღე. თითქოს ყველა სიტყვა სადღაც დაიკარგა.

იმ ღამით პირველად დავფიქრდი: ვინ ვარ მე? ქალი, რომელმაც საკუთარი ცხოვრება დედის სიცოცხლეს შესწირა? თუ უბრალოდ ადამიანი, რომელსაც ყველაფერი წაართვეს?

მეზობლები ამბობდნენ: „ნინო კარგი გოგოა, დედას გვერდიდან არ მოშორებია.“ მაგრამ ეს სიტყვები არაფერს ცვლიდა. გიორგი ბინას ყიდდა და თბილისში ბრუნდებოდა; მე კი იმ სახლში მარტო დავრჩი – არც ოჯახი, არც სამსახური, არც მომავალი.

ერთ საღამოს მამამ დამირეკა საბერძნეთიდან:

– ნინო, იქნებ ჩამოხვიდე აქ? მუშაობას დაგაწყებინებ…

– მამა, ოცდახუთი წელია იქ ხარ… ახლა უნდა ჩამოვიდე?

– აქ მაინც ახალი ცხოვრება დაიწყებ.

მაგრამ როგორ უნდა დავიწყო ახალი ცხოვრება ორმოც წელს გადაცილებულმა ქალმა, რომელსაც არაფერი აქვს? როგორ უნდა ვისწავლო თავიდან სიხარული?

ერთ დღეს ძველ მეგობარს შევხვდი ქუჩაში.

– ნინო, სად დაიკარგე ამდენი წელი? – მკითხა მან.

– სახლში ვიყავი… დედასთან.

– ახლა რას აპირებ?

– არ ვიცი… თითქოს აღარაფერი დარჩა.

– შენ ხომ ძლიერი ხარ! თავიდან დაიწყებ.

მაგრამ ეს სიტყვები ცარიელი იყო ჩემთვის. მთელი ცხოვრება სხვებს ვემსახურებოდი – დედას, ოჯახს… საკუთარ თავს კი არასდროს მოვუსმენივარ.

ერთ საღამოს ძველი დღიური ვიპოვე. იქ ოცნებები მქონდა ჩაწერილი: „მინდა პარიზში წავიდე… მინდა საკუთარი წიგნი დავწერო… მინდა სიყვარული.“ გავიღიმე – თითქოს სხვა ადამიანის ჩანაწერები იყო.

ახლა ყოველ დილით ვცდილობ ავდგე და რაღაც ახალი გავაკეთო – ხანდახან უბრალოდ პარკში გავისეირნო ან წიგნი წავიკითხო. მაგრამ შინაგანად სიცარიელეა.

ხანდახან ვფიქრობ: ღირს იყო ეს ყველაფერი? ღირს იყო ოცნების დათმობა სხვისთვის? იქნებ ეგოისტი უნდა ვყოფილიყავი? იქნებ სხვანაირად უნდა მეცხოვრა?

ახლა თქვენ გეკითხებით: რას იზამდით ჩემს ადგილზე? როგორ უნდა იცხოვრო თავიდან მაშინ, როცა ყველაფერი დაკარგე? იქნებ ჯერ კიდევ შემიძლია ბედნიერება?