„დროებითი დახმარება“ – სამი წელი ჩემი შვილიშვილების ცხოვრებაში და დაკარგული საკუთარი თავი

„ნანა, დღესაც შენ წაიყვან ლუკას სკოლიდან?“ – მირეკავს დილით ჩემი შვილი, თაკო. ხმა დაღლილი აქვს, მაგრამ არც მე ვარ ნაკლებად გადაღლილი. სამზარეულოში ვდგავარ, ცხელი ჩაი ხელში მიჭირავს და ფანჯრიდან ვუყურებ, როგორ ბარდნის თბილისს. სამი წლის წინ, როცა თაკომ პირველად მთხოვა დახმარება, არც კი დავფიქრებულვარ. „დედა, ხომ იცი, რომ მარტო ვერ ვასწრებ, ლუკა სკოლაში უნდა წავიყვანო, ნინი კი სულ პატარაა…“ – მითხრა მაშინ და მე გულში გავიფიქრე: რა თქმა უნდა, ოჯახი ყველაფერია.

მაშინ მეგონა, დროებითია. ერთი-ორი თვე და ყველაფერი დალაგდებოდა. მაგრამ დღეები გავიდა, თვეები გავიდა, წლები გავიდა – და მე ისევ აქ ვარ. დილით ვიღვიძებ ადრე, ვამზადებ საუზმეს, ვაცმევ ბავშვებს, სკოლაში მიმყავს ლუკა, ბაღში – ნინი. მერე სახლში ვბრუნდები, ვრეცხავ, ვალაგებ, ვამზადებ სადილს. შუადღეს ისევ სკოლაში მივდივარ, ლუკას მომყავს, მერე ნინისაც ვიღებ ბაღიდან. საღამოს გაკვეთილებს ვამეცადინებ, ზღაპრებს ვუყვები და ბოლოს დაღლილი ვბრუნდები ჩემს პატარა ოთახში.

თაკო და მისი ქმარი, გიგა, გვიან ბრუნდებიან სახლში. ორივე მუშაობს – თაკო ბანკშია ოპერატორი, გიგა სამშენებლო კომპანიაში მუშაობს. ვიცი, რომ უჭირთ. ვიცი, რომ ჩემი დახმარება სჭირდებათ. მაგრამ ნელ-ნელა ვგრძნობ, როგორ ვკარგავ საკუთარ თავს. ჩემი მეგობრები მირეკავენ: „ნანა, წამო თეატრში“, „ნანა, წამო კინოში“, მაგრამ მე ყოველთვის ერთი პასუხი მაქვს: „ბავშვები მყავს.“

ერთხელაც თაკოს ვუთხარი: „შვილო, იქნებ ძიძა ავიყვანოთ? იქნებ ცოტა დამასვენოთ?“ – მან კი ისე შემომხედა, თითქოს რაღაც საშინელება მეთქვას. „დედა, ხომ იცი, რომ ძიძას ვერ ვენდობი. შენს გარდა ვერავის მივანდობ ბავშვებს.“

მაშინ პირველად გამიჩნდა წყენა გულში. თითქოს ჩემი სიყვარული მოვალეობად გადაიქცა. თითქოს აღარ ვიყავი დედა ან ბებია – უბრალოდ უფასო ძიძა გავხდი.

ერთ საღამოს გიგამაც თქვა: „ნანა დეიდა რომ არა, არ ვიცი რა გვეშველებოდა.“ მადლობაც მითხრეს – მაგრამ მადლობა აღარ მეყოფოდა. მინდოდა ჩემი ცხოვრება დამებრუნებინა.

ერთხელაც მეგობარმა დამირეკა – მარინა ემიგრაციაში წავიდა იტალიაში და იქიდან მირეკავდა: „ნანა, აქ სულ სხვა ცხოვრებაა. თავისუფალი ვარ! ჩემი დრო მაქვს! შვილიშვილები მიყვარს, მაგრამ ჩემი თავიც მიყვარს.“

მეც გამიელვა თავში: იქნებ მეც წავიდე? იქნებ მეც შევიცვალო ცხოვრება? მაგრამ მერე ისევ ბავშვების სახეები წარმომიდგა თვალწინ – როგორ შემომხედავენ სევდიანი თვალებით.

ერთ დღეს ლუკამ მკითხა: „ბებო, შენ რატომ არ მუშაობ?“ დავიბენი. რა უნდა მეთქვა? რომ ჩემი საქმე ახლა მათი მოვლა იყო? რომ საკუთარი ოცნებები დავთმე მათთვის?

თაკოსთან საუბარი კიდევ ერთხელ ვცადე:
– თაკო, ხომ იცი როგორ მიყვარხართ… მაგრამ უკვე ძალიან დავიღალე. იქნებ ცოტა დამასვენოთ?
– დედა, ხომ იცი რომ ახლა ვერ შევძლებთ… ცოტა მოითმინე…

ეს „ცოტა“ უკვე სამ წელს ითვლის.

ერთხელაც ნინის სიცხე ჰქონდა და მთელი ღამე მის საწოლთან გავათენე. დილით სარკეში ჩავიხედე და საკუთარი თავი ვერ ვიცანი – თვალები ჩაშავებული მქონდა, სახე დაღლილი.

მაშინ მივხვდი: რაღაც უნდა შემეცვალა.

მეგობრებს დავურეკე და თეატრში წავედი. პირველად სამი წლის შემდეგ. სახლში დაბრუნებულმა თაკოს გაბრაზებული სახე დამხვდა:
– დედა! ბავშვები ვის დაუტოვე?!
– თაკო, ერთი საღამო ჩემთვის მინდოდა… მხოლოდ ერთი საღამო…
– ხომ იცი რომ შენს გარეშე ვერაფერს ვაკეთებთ!

ისევ დამეუფლა დანაშაულის გრძნობა.

გიგამ ერთხელ თქვა: „ნანა დეიდა რომ არა, ალბათ ოჯახიც დაგვენგრეოდა.“ ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა – თითქოს ჩემი ცხოვრება მხოლოდ მათი ოჯახის გადარჩენისთვის არსებობდა.

ერთ დღესაც მარინამ ისევ დამირეკა იტალიიდან:
– ნანა, შენს თავს როდის მიხედავ? შვილიშვილები გაიზრდებიან და მერე რას იზამ?

მართლა – მერე რას ვიზამ?

ერთ საღამოს ლუკას დავუწექი გვერდით და ჩუმად ვკითხე:
– ლუკა, თუ ბებო აღარ გეყოლება გვერდით ყოველდღე, რას იზამ?
– ბებო, მე შენ ძალიან მიყვარხარ… მაგრამ მინდა რომ ბედნიერი იყო.

ეს სიტყვები ყველაზე მეტად მეწყინა და გამიხარდა ერთდროულად.

ახლა ისევ სამზარეულოში ვდგავარ. ფანჯრიდან ისევ ბარდნის თბილისს. ჩაი გაცივდა. ვფიქრობ – სად მთავრდება დედობრივი სიყვარული და იწყება საკუთარი თავის დავიწყება? რამდენ ხანს შეიძლება ადამიანი სხვებისთვის იცხოვრო და საკუთარი თავი დაივიწყო?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? მართლა შეიძლება დედამ ან ბებიამ საკუთარი თავი ბოლომდე დათმოს ოჯახის გამო?