„ყოველთვის მე ვშველიდი ჩვენს ქორწინებას – მაგრამ როცა საბოლოოდ დავიღალე, ყველაფერი შეიცვალა“

„გეყოფა, ნინო! კიდევ ერთხელ დაიწყებ ამაზე ლაპარაკს და სახლიდან გავალ!“ – მახსოვს, როგორ დამიყვირა ლაშამ სამზარეულოში, როცა მორიგი ჩხუბის შემდეგ ისევ მე მივედი შესარიგებლად. ხელები მიკანკალებდა, ყელში ბურთივით მომაწვა ტკივილი. ვიცოდი, რომ არც ამჯერად არ დამელაპარაკებოდა ბოლომდე, ისევ თავის ოთახში ჩაიკეტებოდა ან მეგობრებთან წავიდოდა ეზოში, როგორც ყოველთვის.

ასე იყო წლები – ათი წელი. მე ვიყავი ის, ვინც პირველი მიდიოდა შესარიგებლად, ვინც სიტყვებს პოულობდა მაშინაც კი, როცა ლაშა დუმდა. მე ვცდილობდი გაგვეგო ერთმანეთი, როცა მას უბრალოდ ჩუმად ყოფნა ურჩევნოდა. თავიდან მეგონა, რომ ეს დროებითია – რომ სიყვარული ყველაფერს მოერეოდა. მაგრამ წლები გადიოდა და მე უფრო და უფრო მარტო ვრჩებოდი ჩვენს ურთიერთობაში.

ლაშა კარგი კაცი იყო თავისებურად – შრომისმოყვარე, პასუხისმგებლიანი, მაგრამ ემოციების გამოხატვა არ შეეძლო. ბავშვობიდან ასე ასწავლეს: „კაცი არ უნდა ტიროდეს“, „კაცმა უნდა აიტანოს“. მე კი სულ სხვა ოჯახიდან მოვდიოდი – დედაჩემი ყოველთვის გვესაუბრებოდა გრძნობებზე, მამაჩემი არასდროს ერიდებოდა ბოდიშის მოხდას. ამიტომაც ალბათ ასე ძალიან მტკენდა ლაშას სიჩუმე.

ჩვენი პირველი დიდი ჩხუბი მაშინ მოხდა, როცა ემიგრაციაში წასვლა გადავწყვიტე – იტალიაში დამიძახეს დეიდამ, რომ ცოტა ფული შემეგროვებინა და შვილებისთვის უკეთესი მომავალი შემეთავაზებინა. ლაშამ არაფერი თქვა – არც მხარი დამიჭირა, არც გამაკრიტიკა. უბრალოდ დუმდა. მე კი მჭირდებოდა სიტყვები, მხარდაჭერა, თუნდაც კამათი. მაგრამ მივხვდი: მარტო უნდა მიმეღო გადაწყვეტილება.

იტალიაში ყოფნისას უფრო მეტად დავაფასე ოჯახი – ყოველ საღამოს ვურეკავდი ლაშას და ბავშვებს, ვცდილობდი მათთან სიახლოვე შემენარჩუნებინა. მაგრამ ლაშა ისევ ისე იყო – მოკლე პასუხები, ზოგჯერ უხალისოდაც კი. ერთხელ ვკითხე: „მოგენატრე?“ – „კი“, – მიპასუხა მშრალად და ტელეფონი გათიშა.

ორი წელი გავიდა ასე. ბოლოს დავბრუნდი საქართველოში – ბავშვები გაზრდილიყვნენ, ლაშა თითქოს შეცვლილიყო: უფრო დაღლილი ჩანდა, უფრო ჩაკეტილი. ვცდილობდი ისევ დამეწყო ყველაფერი თავიდან, მაგრამ ჩვენი ურთიერთობა თითქოს გაცივდა. მე ისევ ვცდილობდი: ვამზადებდი მის საყვარელ კერძებს, ვუყიდე ახალი პერანგი დაბადების დღეზე, მაგრამ მას არაფერი უხაროდა.

ერთ დღესაც, როცა ბავშვები სკოლაში იყვნენ, ვუთხარი:
– ლაშა, ასე აღარ შემიძლია. მარტო ვარ ამ ოჯახში.
მან ამოიოხრა და ტელევიზორს აუწია ხმაზე.
– გთხოვ, მომისმინე! სულ მე რატომ უნდა ვიწყებდე ლაპარაკს? შენ რატომ არ ცდილობ?
– რა გინდა, ნინო? ხომ არ გშივა? ხომ არაფერი გაკლია? ბავშვები კარგად არიან…
– მე მჭირდები! შენი სიტყვები მჭირდება! შენი ყურადღება!
– ეგ შენი პრობლემაა…

იმ დღეს პირველად ვიგრძენი ნამდვილი სიცარიელე. თითქოს ყველაფერი ამოიწურა ჩემში. იმ ღამით დიდხანს ვიტირე ბალიშში ჩარგული სახით. მეორე დილით კი გადავწყვიტე: აღარ ვეცდებოდი.

დავიწყე საკუთარ თავზე ზრუნვა – დავიწყე სირბილი დილაობით, შევუერთდი სამეზობლოში ქალების წრეს, სადაც ერთად ვკითხულობდით წიგნებს და ვსაუბრობდით ცხოვრებაზე. ბავშვებთან უფრო მეტი დრო გავატარე – ერთად დავდიოდით კინოში, პარკში. ლაშას აღარ მივდიოდი შესარიგებლად; თუ ჩხუბი მოხდებოდა – უბრალოდ გავდიოდი ოთახიდან.

처음에는 ვერ მიხვდა რა ხდებოდა. რამდენიმე კვირის შემდეგ კი თავად დაიწყო ინიციატივის გამოჩენა: ერთხელ ყვავილები მომიტანა ბაზრიდან დაბრუნებისას; ერთხელ ბავშვებთან ერთად მომიმზადა საუზმე; ერთხელ კი უბრალოდ ჩამეხუტა და მითხრა: „მაპატიე…“

ეს სიტყვები პირველად გავიგონე მისგან ათი წლის განმავლობაში.

– ნინო… ხომ იცი, რომ მიყვარხარ? უბრალოდ… არ ვიცი როგორ უნდა გითხრა ეს ყველაფერი…
– მეც მიყვარხარ, ლაშა… მაგრამ მარტო სიყვარულით ვერ იცხოვრებს ადამიანი.
– ვიცი… ვიცი… მაგრამ მეც მეშინია ხოლმე… რომ ვერ გეყოფი… რომ ვერ დაგიცავ…
– მე შენი სიტყვები მჭირდება… შენი გულწრფელობა…

ამ საუბრის შემდეგ თითქოს რაღაც შეიცვალა ჩვენს შორის. ლაშა უფრო ხშირად ცდილობდა ჩემთან საუბარს, ბავშვებთან თამაშობდა საღამოობით. მაგრამ გულში მაინც მქონდა შიში: იქნებ ეს დროებითია? იქნებ ისევ დავბრუნდეთ იქ, სადაც მხოლოდ მე ვცდილობდი ყველაფერს?

ერთხელ დედაჩემმა მკითხა:
– ნინო, ბედნიერი ხარ?
ვერაფერი ვუპასუხე მაშინ. მხოლოდ ცრემლები წამომივიდა თვალებიდან.

ახლა უკვე ვიცი: ბედნიერება მხოლოდ მაშინ მოდის, როცა ორივე ცდილობს ურთიერთობაში. როცა მარტო ერთი მხარე იბრძვის – ეს ბრძოლა განწირულია.

ხანდახან ვფიქრობ: ღირს თუ არა ბრძოლა იქ, სადაც მარტო ხარ? ან შეიძლება კი ადამიანი შეიცვალოს მაშინ, როცა შენ უკვე აღარ გაქვს ძალა მის გადასარჩენად?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? ღირს თუ არა ბოლომდე ბრძოლა სიყვარულისთვის თუ ჯობს საკუთარ თავზე ზრუნვა პირველ ადგილზე დააყენო?