„შვილთან და რძალთან ერთად ცხოვრება – ჩემი შეცდომა თუ ცხოვრების ახალი გაკვეთილი?“

„დედა, ხომ იცი, რომ აქ ყოველთვის გექნება შენი ადგილი“, – მითხრა ლაშამ, როცა ჩემმა თვალებმა კიდევ ერთხელ გაუსწორეს ცარიელ ოთახს მზერა. რძალი, ნინო, გვერდით იდგა და უხერხულად იღიმებოდა. თითქოს ამ სიტყვებში იყო რაღაც სითბო, მაგრამ უფრო მეტად – ვალდებულება.

67 წლის ვიყავი, როცა ჩემი პატარა ბინა საბურთალოზე გავყიდე. მარტო ცხოვრება უკვე მძიმე იყო – მაღაზიიდან ჩანთების მოტანა მღლიდა, საღამოები უსასრულოდ იწელებოდა. მეზობლები ნელ-ნელა წავიდნენ ან გარდაიცვალნენ. შვილთან და რძალთან გადასვლა მომეჩვენა როგორც ახალი ცხოვრების დასაწყისი. „აქ სულ ვიქნები საჭირო“, – ვფიქრობდი მაშინ.

ბინის გაყიდვა მარტივი არ ყოფილა. ჩემი კუთხე, ჩემი სუნი, ჩემი მოგონებები… ყველაფერი ერთ დღეში გაქრა. მაგრამ იმედი მქონდა, რომ ლაშას ოჯახში ისევ ვიგრძნობდი სითბოს, რომელიც წლების წინ დავკარგე.

პირველი დღეები თითქოს მშვიდად გავიდა. ნინო ცდილობდა ყურადღება მოექცია ჩემთვის: „დედა მარინა, ჩაი ხომ გინდათ?“ – მეკითხებოდა ყოველ საღამოს. მაგრამ მალევე მივხვდი, რომ ეს მხოლოდ თავაზიანობა იყო და არა გულწრფელი სურვილი.

ერთ დღესაც, როცა სამზარეულოში შევედი, ნინოს მეგობარი ესტუმრა. „აუ, ნინო, რა მაგარია, დედამთილიც გყავს სახლში! არ გეშინია?“ – სიცილით უთხრა მან. ნინომ უხერხულად გაიღიმა: „არა რა, მარინა თავის ოთახშია ხოლმე…“

ეს სიტყვები გულში დამრჩა. თითქოს ჩემი არსებობა უხერხულობას უქმნიდა მათ. ვცდილობდი ნაკლებად გამოვჩენილიყავი საერთო სივრცეებში – მისაღებში ან სამზარეულოში. ჩემი ოთახი პატარა იყო, მაგრამ იქაც ვერ ვგრძნობდი თავს შინაურად.

ერთხელ ლაშამ მითხრა: „დედა, იქნებ ცოტა ადრე დაწვე ხოლმე? ნინოს მეგობრები მოდიან და ხმაური არ გვინდა.“

მაშინ პირველად ვიგრძენი თავი ზედმეტად საკუთარ სახლში. თითქოს სტუმარი ვიყავი და არა ოჯახის წევრი.

დრო გადიოდა და ჩემი ყოფნა სულ უფრო უხერხული ხდებოდა. ნინო ხშირად ჩუმად ჩიოდა ლაშასთან: „შენი დედა სულ აქ არის… ვერ მოვდივარ სახლში თავისუფლად.“

ერთ დღესაც, როცა მისაღებში შევედი და ტელევიზორის ყურება დავაპირე, ნინომ მითხრა: „დედა მარინა, ხომ არ შეიძლება ცოტა ხნით ოთახში იყოთ? სტუმრები მყავს.“

ჩემი ბინა გამახსენდა – იქ ყოველთვის შემეძლო ტელევიზორის ყურება მაშინ, როცა მინდოდა. აქ კი საკუთარი ადგილი აღარ მქონდა.

ერთ საღამოს ლაშასთან საუბარი დავიწყე:
– ლაშა, ხომ არ ჯობია ბინა ვიქირავო? მგონი თქვენთვისაც ასე უკეთესი იქნება…
– რას ამბობ, დედა! შენ ხომ ჩვენი ოჯახი ხარ! უბრალოდ… ნინოს ცოტა უჭირს შეგუება.

მაგრამ მე უკვე ვიცოდი პასუხი. ჩემი ადგილი აქ აღარ იყო.

ერთხელ სუფრაზე ვიჯექით – ნათესავები იყვნენ მოსული. ერთ-ერთმა მკითხა:
– მარინა დეიდა, როგორ ხარ ახალ სახლში?
– კარგად ვარ… – ძლივს წარმოვთქვი.
ნინომ დაამატა:
– კი, კარგად ვართ ყველანი ერთად.
მაგრამ მის ხმაში სითბო არ იგრძნობოდა.

საღამოს ჩემს ოთახში ჩავიკეტე და ფანჯრიდან თბილისს გადავხედე. ქუჩაში ბავშვები თამაშობდნენ – მათი სიცილი შორიდან მესმოდა. მეც მინდოდა ასე უდარდელად მეცხოვრა. მაგრამ ახლა მხოლოდ მოგონებები მქონდა.

ერთ დღესაც ძველი მეგობარი დამირეკა – თამარი გერმანიაში ცხოვრობს უკვე ათი წელია.
– მარინა, რატომ ხარ ასე მოწყენილი? ჩამოდი ჩვენთან! აქ მოხუცებს პატივს სცემენ.
– თამარ, მე აქ ვარ საჭირო… შვილთან და რძალთან ერთად ვარ.
მაგრამ ეს სიტყვები თავადაც არ მჯეროდა.

თამარმა ბევრი რამ მიამბო გერმანიაზე – როგორ ცხოვრობენ მოხუცები დამოუკიდებლად, როგორ აქვთ თავიანთი პატარა ბინები და სახელმწიფო ზრუნავს მათზე. მე კი საქართველოში ვიყავი – სადაც დედის მოვალეობაა შვილებს დაეხმაროს ბოლომდე.

ერთ საღამოს ლაშამ მითხრა:
– დედა, ხომ არ ჯობია ცოტა ხნით სოფელში წახვიდე? ბებია გელოდება…
– ანუ აქ აღარ ვარ საჭირო?
– არა, უბრალოდ… ცოტა დასვენება გჭირდება.

მაშინ მივხვდი: ჩემი ადგილი აღარ იყო არც ამ სახლში და არც ჩემს ძველ ბინაში. თითქოს ჰაერში გამოკიდებული დავრჩი – არც იქ ვიყავი საჭირო და არც აქ.

მეზობლები ხშირად მეუბნებოდნენ: „მარინა დეიდა, შვილებთან ცხოვრება ბედნიერებაა!“ მაგრამ სინამდვილეში ეს ბედნიერება მხოლოდ გარედან ჩანს.

ერთხელ ქუჩაში გავედი და სკვერში ჩამოვჯექი. გვერდით მოხუცი კაცი დაჯდა – სახეზე დაღლილობა ეწერა.
– მარტო ცხოვრობ? – მკითხა მან.
– არა… შვილთან და რძალთან ერთად ვარ.
– ბედნიერი ხარ?
ვერაფერი ვუპასუხე.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: ღირს კი ყველაფერი იმის დათმობა, რაც წლების განმავლობაში გიშენებია მხოლოდ იმისთვის, რომ ისევ მარტო დარჩე სხვის სახლში?

ხანდახან მინდა ხმამაღლა ვიკითხო: რატომ გვიჭირს საქართველოში უფროსი თაობის მიღება ისე, რომ ისინი არ იგრძნონ თავი ზედმეტად? იქნებ მარტოობა მაინც ჯობია იმ მარტოობას, რომელსაც ოჯახის წევრებთან ერთად განიცდი?

თქვენ რას ფიქრობთ? ღირს თუ არა საკუთარი ცხოვრების დათმობა იმედის სანაცვლოდ?