„დედა, გთხოვ, წელს ნუ მოხვიდე – ბებია ატმოსფეროს აფუჭებს“: ჩემი ცხოვრების ყველაზე მტკივნეული დაბადების დღე

„დედა, გთხოვ, წელს ნუ მოხვიდე – ბებია ატმოსფეროს აფუჭებს.“

ეს იყო ის შეტყობინება, რომელმაც ჩემი სამყარო ერთ წამში დაანგრია. ტელეფონი ხელში მეჭირა, ეკრანზე შვილის სახელი ანათებდა, და გულში იმედით ველოდი მორიგ მოწვევას – როგორც ყოველ წელს, ჩემს საყვარელ შვილიშვილ ფრანიკოს დაბადების დღეზე. უკვე კვირებია ვარჩევდი საჩუქარს, ვფიქრობდი, როგორი ტორტი გამომეცხო, რომ ფრანიკო გახარებულიყო და რძალს არ შევრცხვეოდი. მაგრამ წელს…

წელს ეკრანზე მხოლოდ ეს ცივი, მოკლე წინადადება დამხვდა. თითები გამეყინა. ოთახში სიჩუმე ჩამოვარდა, მხოლოდ ჩემი გულის ცემა მესმოდა – სწრაფი და მტკივნეული.

„რა მოხდა?“ – გავიფიქრე ხმამაღლა. „რატომ?“

ზუსტად ვიცოდი, რომ ეს სიტყვები მხოლოდ ერთი ადამიანისგან შეიძლებოდა მოსულიყო – ჩემი შვილისგან, ნიკასგან. ნიკა ყოველთვის თავაზიანი იყო, პატივისცემით მეპყრობოდა, მაგრამ ბოლო წლებში რაღაც შეიცვალა. თითქოს ჩვენს შორის უხილავი კედელი აიგო – არც ისე მაღალი, რომ ვერ გადამელახა, მაგრამ საკმარისად სქელი, რომ ყოველი საუბარი უხერხულობით და დაძაბულობით დამთავრებულიყო.

შევეცადე გამეხსენებინა, როდის დაიწყო ეს ყველაფერი. იქნებ მაშინ, როცა ნიკა და ნინო – მისი ცოლი – გერმანიაში გადავიდნენ საცხოვრებლად? მე თბილისში დავრჩი, მარტო. თავიდან ხშირად მირეკავდნენ, ვიდეოზარებს ვაწყობდით, ფრანიკოს პირველი სიტყვები ერთად მოვისმინე ეკრანიდან. მერე ზარები იშვიათი გახდა. ნინო სულ უფრო იშვიათად მელაპარაკებოდა. ერთხელაც მითხრა: „დედა მანანა, თქვენთან საუბრისას ნიკა ნერვიულობს.“

მაშინ ვერ მივხვდი, რატომ. მე ხომ მხოლოდ ვცდილობდი რჩევები მიმეცა – როგორ გაეზარდათ ბავშვი ქართულად, როგორ არ დაევიწყებინათ ჩვენი ტრადიციები უცხო ქვეყანაში. იქნებ ზედმეტი ვიყავი? იქნებ ზედმეტად ვეწეოდი მათ ცხოვრებაში?

მაგრამ ეს ხომ ჩემი შვილია! ჩემი სისხლი და ხორცი! განა შეიძლება დედამ არ ინერვიულოს?

ტელეფონი ისევ ხელში მეჭირა. ეკრანზე შეტყობინება ისევ ანათებდა. გადავწყვიტე პასუხი დამეწერა:

– ნიკა, შვილო, რა მოხდა? რამე გაწყენინე? რატომ არ გინდა, რომ მოვიდე?

პასუხი მალევე მოვიდა:

– დედა, გთხოვ, ნუ გაგვიბრაზდები. უბრალოდ ნინოსთვის რთულია. შენს ნათქვამ რაღაცებს ბავშვები სხვანაირად აღიქვამენ. ფრანიკოს დაბადების დღეა და გვინდა მშვიდად იყოს.

გული ჩამწყდა. რა უნდა მეთქვა? რა უნდა მეპასუხა? თითქოს მთელი ცხოვრება ერთ წამში დამენგრა.

გონებაში ათასჯერ გადავატრიალე ბოლო წლების ყველა შეხვედრა. გავიხსენე ის დღე, როცა პირველად ჩავედი მიუნხენში მათთან სტუმრად. ფრანიკო მაშინ სამი წლის იყო – პატარა, ცელქი ბიჭუნა. მე ქართულად ვესაუბრებოდი, ნინო კი გერმანულად პასუხობდა. ერთხელაც ვუთხარი: „ნინო, იქნებ ქართულად ელაპარაკო ბავშვს? ასე ხომ ჩვენი ენა დაივიწყებს.“

ნინო გაჩუმდა, მერე ნიკას გადახედა და ჩუმად თქვა: „მანანა დეიდა, აქ სხვა წესებია.“

მაშინ გულში წყენა ჩამრჩა – თითქოს უცხო ვიყავი მათ ოჯახში.

ახლა კი ეს შეტყობინება… თითქოს საბოლოოდ გამომაგდეს საკუთარი შვილის ცხოვრებიდან.

საღამოს ნინოს დავურეკე. ვიცოდი, რომ არ მიპასუხებდა, მაგრამ მაინც ვცადე.

– გამარჯობა, ნინო. მანანა ვარ… უბრალოდ მინდა გკითხო – რამე გაწყენინე? რამე ისე არ გავაკეთე?

პაუზის შემდეგ მისი ხმა მომესმა – დაღლილი და ცივი:

– არა, მანანა დეიდა… უბრალოდ ფრანიკოსთვის ეს დღე მნიშვნელოვანია. ხანდახან თქვენი კომენტარები… ბავშვი განიცდის.

– რა კომენტარები? – ხმა ამიკანკალდა.

– მაგალითად როცა ამბობთ „აქაურები ასე არ იქცევიან“, ან „ჩვენთან საქართველოში ასე არ იყო“. ბავშვი იბნევა.

– მე ხომ მხოლოდ ვცდილობდი ქართული ტრადიციები შემენარჩუნებინა…

– ჩვენ ჩვენი გზა გვაქვს.

საუბარი დასრულდა.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან თბილისს გავყურებდი – ჩემს ქალაქს, ჩემს სახლს, ჩემს მარტოობას. გამახსენდა ჩემი დედაც – როგორ ვეჩხუბებოდი ხოლმე ახალგაზრდობაში: „დედა, ნუ ერევი ჩემს ცხოვრებაში!“ ახლა კი ზუსტად ისე ვიყავი როგორც ის – გარეთ დარჩენილი.

მეორე დღეს დილით მეგობარმა დამირეკა:

– მანანა, რა გჭირს? ხმა გაქვს ჩაწყვეტილი.

– არაფერი… უბრალოდ ფრანიკოს დაბადების დღეზე არ მივდივარ წელს.

– რატომ?

– იმიტომ რომ ბებია ატმოსფეროს აფუჭებს.

მეგობარმა ჩუმად ამოიოხრა:

– ყველა ოჯახში ასე ხდება… შვილები იზრდებიან და გვივიწყებენ.

მაგრამ განა ასე უნდა იყოს? განა დედას თავისი შვილის ცხოვრებაში ადგილი აღარ აქვს?

დღეები გავიდა. ფრანიკოს დაბადების დღე დადგა. დილით ადრე ავდექი, ტორტი გამოვაცხვე – ისეთი, როგორიც ბავშვობაში უყვარდა ნიკას: შოკოლადის და თხილის კრემით. საჩუქარი ლამაზად შევფუთე და კურიერით გავგზავნე მიუნხენში.

საღამოს ტელეფონზე ფოტო მომივიდა – ფრანიკო იღიმებოდა ტორტთან ერთად. მაგრამ ფოტოზე მე არ ვიყავი.

გული მეტკინა ისე ძლიერად, როგორც არასდროს.

იმ ღამით საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: სად დავუშვი შეცდომა? იქნებ ზედმეტად ჩავერიე? იქნებ უბრალოდ უნდა დამეცადა და მიმეცა უფლება ჩემთვისაც ეცხოვრათ?

მაგრამ განა შეიძლება დედამ არ ინერვიულოს? განა შეიძლება ბებია ზედმეტი იყოს?

ახლაც ამ კითხვებით ვცხოვრობ. იქნებ თქვენ იცით პასუხი?

„ნუთუ მართლა ბებია შეიძლება ატმოსფეროს აფუჭებდეს? თუ უბრალოდ დრო შეიცვალა და ჩვენც უნდა ვისწავლოთ მარტო ცხოვრება?“