„დედობა, რომელიც საკუთარ თავს გავწირე: ჩემი შვილები და ჩემი დაკარგული ცხოვრება“

„ნინო, გთხოვ, ნუ ერევი! ჩვენ უკვე დიდები ვართ!“ — ეს სიტყვები ისე მკვეთრად ჩამესმა, თითქოს გულში დანას მირტყამდნენ. სამზარეულოში ვიდექი, ხელში ჩაის ჭიქა მეჭირა და ვცდილობდი, არ დამეღვარა. ჩემი უფროსი შვილი, ლაშა, მეუღლესთან ერთად მისაღებში იჯდა და ხმამაღლა მსაყვედურობდა. ნინოს ხმა დაბალი ჰქონდა, მაგრამ თვალებში ბრაზი და წყენა ედგა. მე კი ვგრძნობდი, როგორ მეკეცებოდა ფეხქვეშ მიწა.

მთელი ცხოვრება დედა ვიყავი. არა მხოლოდ ბიოლოგიურად — დედობა ჩემთვის ყველაფერს ნიშნავდა. როცა ლაშა და ანა პატარები იყვნენ, ჩემი ყოველი დღე მათ გარშემო ტრიალებდა. სკოლაში მივყავდი, ექიმთან დავყავდი, გაკვეთილებს ვამეცადინებდი. ჩემი ქმარი, გია, მაშინვე ემიგრაციაში წავიდა საბერძნეთში — „სხვა გზა არ გვაქვს, ნინო, ბავშვებს სჭირდებათ უკეთესი მომავალი“, — მითხრა და წავიდა. მე კი მარტო დავრჩი თბილისში ორ მცირეწლოვან ბავშვთან ერთად.

მეზობლები ხშირად მეუბნებოდნენ: „ნინო, შენს თავს აღარ უყურებ!“ მაგრამ მე არ მადარდებდა. ვფიქრობდი: „ჯერ ბავშვები უნდა წამოვზარდო, მერე მეც მოვიცლი ჩემთვის.“ მაგრამ წლები გადიოდა და ჩემს ცხოვრებაში მხოლოდ შვილების პრობლემები იზრდებოდა. ლაშას სკოლაში არ უყვარდა სწავლა, ხშირად ვეჩხუბებოდი. ანა უფრო ჩუმი იყო, სულ თავისთვის იჯდა და ხატავდა. მე კი ვცდილობდი ორივესთვის საუკეთესო დედა ვყოფილიყავი.

გიას ფულს ყოველ თვე ველოდებოდი. ზოგჯერ იგვიანებდა, ზოგჯერ საერთოდ არ მოდიოდა. ერთხელაც დამირეკა: „ნინო, აქაც რთულია, მაგრამ შენ ძლიერი ხარ.“ მაშინ პირველად ვიგრძენი მარტოობა ისე მძაფრად, რომ ღამით ვეღარ დავიძინე. მაგრამ ბავშვების გამო არ ვტიროდი.

ერთ დღეს ლაშამ მითხრა: „დედა, რატომ არ მუშაობ?“ — მაშინვე გული მომიკვდა. როგორ ავუხსნა ბავშვს, რომ ჩემი ერთადერთი სამსახური მათი ბედნიერება იყო? მაგრამ მაინც გავედი მუშაობაზე — ჯერ მაღაზიაში კონსულტანტად, მერე ერთ ოჯახში დამლაგებლად. ხელფასი ცოტა იყო, მაგრამ ბავშვებს მაინც ვუყიდე ახალი ტანსაცმელი.

ანა გაიზარდა და უნივერსიტეტში ჩააბარა. ლაშამაც დაამთავრა სკოლა და მუშაობა დაიწყო. მეგონა, ახლა ცოტა ამოვისუნთქავდი — მაგრამ სწორედ მაშინ დაიწყო ნამდვილი პრობლემები. ლაშას ცოლი მოიყვანა — თამუნა, კარგი გოგოა, მაგრამ სულ მგონია, რომ ჩემგან რაღაც აშორებს. ანაც გათხოვდა და ბათუმში გადავიდა.

ახლა სახლში მარტო ვარ. დილით ვდგები, ჩაის ვსვამ და ფანჯრიდან ვუყურებ ქუჩას. ზოგჯერ ლაშა მოდის სტუმრად ცოლთან ერთად. ერთხელ ვკითხე: „ლაშა, რამე ხომ არ გჭირდება?“ — შემომხედა და მითხრა: „დედა, ნუ ერევი ჩვენს ცხოვრებაში.“

ეს სიტყვები დღემდე მახსოვს. თითქოს ყველაფერი რაც გავაკეთე — წლები, ღამეები უძილოდ გატარებული, შიშები და სიხარულები — ერთ წამში გაქრა. თითქოს აღარავის ვჭირდები.

ერთხელ თამუნამ მითხრა: „ნინო დეიდა, თქვენც უნდა იცხოვროთ საკუთარი ცხოვრებით.“ რა არის ჩემი ცხოვრება? მე ხომ მთელი ცხოვრება მხოლოდ დედობა ვიცოდი! მეგობრები აღარ მყავს — ყველა თავის ოჯახშია გადართული. გია ისევ საბერძნეთშია და მხოლოდ ფეისბუქით მწერს ხოლმე.

ერთ საღამოს ანამ დამირეკა ბათუმიდან: „დედა, კარგად ხარ?“ — ხმა ჩამწყდარი ჰქონდა. ვუთხარი: „კი, ანა, კარგად ვარ.“ მაგრამ სინამდვილეში ცრემლები მდიოდა. როგორ ავუხსნა შვილებს, რომ მარტოობა კლავს? რომ მთელი ცხოვრება მათთვის დავთმე და ახლა აღარ ვიცი ვინ ვარ?

ერთხელ ლაშას ვთხოვე: „მოდი კვირას ერთად ვისადილოთ.“ მიპასუხა: „დედა, არ მცალია.“ მერე ანას დავურეკე: „შვილო, როდის ჩამოხვალ?“ — მიპასუხა: „დედა, სამსახურში ვარ დაკავებული.“

მეზობლები მეუბნებიან: „შვილებმა თავიანთი ცხოვრება უნდა იცხოვრონ.“ ვიცი ეს ყველაფერი. მაგრამ რატომ მგონია მაინც ასე ცარიელი თავი? რატომ ვერ ვპოულობ ადგილს საკუთარ სახლში?

ერთ დღეს თამუნამ ხმამაღლა თქვა: „ნინო დეიდა, იქნებ რაიმე ჰობი დაიწყოთ?“ გამეცინა — რა ჰობი? მე ხომ მთელი ცხოვრება მხოლოდ სხვებისთვის ვცხოვრობდი.

ერთ საღამოს ტელევიზორთან ვიჯექი და ძველი ფოტოები გადმოვალაგე. პატარა ლაშა და ანა იღიმებიან ფოტოებზე; მე კი მაშინაც დაღლილი სახე მაქვს. გავიფიქრე: ნეტავ მაშინ ცოტა მეტი დრო საკუთარი თავისთვის დამეთმო? იქნებ ახლა ასე მარტო არ ვყოფილიყავი?

ერთხელ ანას დავურეკე და ვუთხარი: „შვილო, ძალიან მენატრები.“ ცოტა ხანს დუმილი იყო ტელეფონში. მერე მითხრა: „დედა, მეც მენატრები.“ მაგრამ ვიცი — ეს სიტყვები არაფერს ცვლის.

ერთ დღეს ქუჩაში პატარა გოგონა დავინახე დედასთან ერთად. დედას ხელზე ეკიდა და რაღაცას ეკითხებოდა. უცებ ცრემლები წამომივიდა — გამახსენდა როგორ მეკითხებოდა ანაც ასე ბავშვობაში ყველაფერს.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: ნეტავ სად დავუშვი შეცდომა? იქნებ ძალიან ბევრი მივეცი შვილებს? იქნებ მათ დამოუკიდებლობა დავაკარგვინე? ან იქნებ უბრალოდ დრო გავიდა და მე ვერ შევიცვალე?

ერთხელ ლაშამ მითხრა: „დედა, შენც უნდა ისწავლო მარტო ცხოვრება.“ როგორ უნდა ვისწავლო? მთელი ცხოვრება სხვებისთვის ვიცხოვრე — ახლა კი აღარ ვიცი რა მინდა.

ხანდახან ვფიქრობ ემიგრაციაში წავიდე გიასთან საბერძნეთში — მაგრამ იქაც ხომ მარტო ვიქნები? ან იქნებ აქ დარჩენა სჯობს?

ზოგჯერ ღამით ფანჯარასთან მივდივარ და ქალაქს ვუყურებ. ქუჩაში ხალხი დადის — ყველას თავისი ცხოვრება აქვს. მე კი ისევ იმ კითხვასთან ვრჩები:

„ნეტავ დედობა ნიშნავს საკუთარი თავის დაკარგვას? თუ შეიძლება იყო დედაც და საკუთარი თავიც ერთდროულად?“

თქვენ რას ფიქრობთ? მართლა ასე უნდა იყოს დედის ბედი საქართველოში?