„დედა, ცოტა ფული მათხოვე, როცა დავდგები ფეხზე, დაგიბრუნებ“ – დედის გული და მისი საზღვრები
„დედა, ცოტა ფული მათხოვე, გეფიცები, როგორც კი დავდგები ფეხზე, დაგიბრუნებ“, – ნიკუშას ხმა ისევ ისმოდა ტელეფონში, თითქოს უკვე მერამდენედ. გარეთ თოვდა, ფანჯრის მინებზე წვეთები ეცემოდა და მე, როგორც ყოველთვის, სამზარეულოში ვიჯექი, ხელში ჩაის ჭიქით. ჩემი თითები ცივდებოდა, მაგრამ გულში კიდევ უფრო დიდი სიცივე ჩამოწვა.
– ნიკუშა, შვილო, ხომ იცი, რომ უკვე რამდენჯერ მოგეცი… – ვცადე მშვიდად მეთქვა, მაგრამ ხმა ამიკანკალდა.
– ვიცი, დედა! მაგრამ ახლა მართლა სხვა სიტუაციაა. ამჯერად ყველაფერი გამოვა. უბრალოდ ცოტა დრო მჭირდება. ხომ იცი, შენს იმედზე ვარ.
მისი სიტყვები გულში მხვდებოდა. თითქოს ისევ ის პატარა ბიჭი იყო, რომელიც ბავშვობაში ფეხებს აბაკუნებდა, როცა რაღაც არ გამოსდიოდა. მაშინ ყველა მეუბნებოდა – „მკაცრი უნდა იყო“, „საზღვრები უნდა დააწესო“, მაგრამ მე ყოველთვის ვცდილობდი გამეგო. ვფიქრობდი, რომ სიყვარული ყველაფერს კურნავდა.
ახლა კი ჩემი შვილი უკვე ოცდათექვსმეტი წლისაა. ცხოვრობს პოლონეთში – იქ წავიდა უკეთესი მომავლის საძებნელად. თავიდან ყველაფერი კარგად იყო: მუშაობდა სამშენებლო კომპანიაში, მერე ერთ ბარში მიმტანად. მაგრამ ბოლო წლებში სულ უფრო ხშირად მირეკავდა და ფულს მთხოვდა. ხან ბინის ქირისთვის, ხან გადასახადებისთვის, ხანაც უბრალოდ „საჭიროა“. მე კი ყოველთვის ვპოულობდი გზას – ხან პენსიიდან ვაკლებდი, ხან სამეზობლოში ვსესხულობდი.
– დედა, გთხოვ… – ისევ გაისმა მისი ხმა.
– ნიკუშა, მეც ხომ მაქვს საზღვრები… – ძლივს ამოვთქვი.
– რა საზღვრები? დედა ხარ! შენ თუ არა, ვინ დამეხმარება?!
ამ სიტყვებმა თითქოს გულში დამარტყა. მართლა დედა ვარ? ან იქნებ მხოლოდ იმიტომ ვარ კარგი დედა, რომ ყველაფერს ვპატიობ და ვაძლევ? სად გადის დედის გულის საზღვარი?
გავიხსენე ის დღეები, როცა ნიკუშას მამამ დაგვტოვა. მაშინაც მარტო ვიყავი – პატარა ბავშვთან და უსასრულო პრობლემებთან ერთად. მაშინაც ვფიქრობდი: „მთავარია ნიკუშას არაფერი დააკლდეს“. ჩემი ცხოვრება მის გარშემო ტრიალებდა. სკოლაში რომ უჭირდა მათემატიკაში, მასწავლებელთან დავდიოდი და ვეხვეწებოდი დამატებით გაკვეთილებზე მიეღო. როცა უნივერსიტეტში ჩავარდა და მერე თავი დაანება სწავლას – ისევ მე ვიყავი ის ადამიანი, ვინც მხარში ედგა.
ახლა კი ვზივარ ამ ცივ სამზარეულოში და ვფიქრობ: იქნებ მე თვითონ გავზარდე ასე? იქნებ ჩემი უსაზღვრო სიყვარული გახდა მისი უსუსურობის მიზეზი?
– დედა… გთხოვ…
– ნიკუშა, ბოლო დროს სულ ფულზე მირეკავ. შენ ხომ უკვე დიდი კაცი ხარ… იქნებ დროა თავად სცადო პრობლემების მოგვარება?
– ანუ არ დამეხმარები? – ხმაში წყენა გაუკრთა.
– არა იმას არ ვამბობ… უბრალოდ მინდა იცოდე: მე ყოველთვის შენს გვერდით ვარ, მაგრამ უნდა ისწავლო დამოუკიდებლად ცხოვრება.
– შენც ყველა დედას გავხარ! სანამ პატარა ვიყავი, ყველაფერს მპირდებოდი. ახლა კი აღარ გინდა დამეხმარო!
– ნიკუშა… – ხმა ჩამიწყდა.
ტელეფონი გაითიშა. ოთახში სიჩუმე ჩამოვარდა. მხოლოდ საათის წიკწიკი ისმოდა და გარედან ქარის ზუზუნი.
იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი: იქნებ მართლა ცუდი დედა ვარ? იქნებ ზედმეტად მკაცრი ვიყავი? ან პირიქით – ზედმეტად რბილი?
მეორე დღეს დილით მეზობელმა მაკამ დამირეკა:
– ნინო დეიდა, კარგად ხარ? გუშინ გვიანამდე შუქი გინათებდა…
– კარგად ვარ, მაკა. უბრალოდ ცოტა არეული ვარ.
– ნიკუშაზე ფიქრობ ხომ?
– ჰო…
– იცი რა? ჩემი ძმაც ასე იყო გერმანიაში. სულ დედაჩემს სთხოვდა ფულს. ბოლოს დედაჩემი ავად გახდა და ვეღარ დაეხმარა. აი მაშინ ისწავლა დამოუკიდებლად ცხოვრება.
მაკას სიტყვებმა ცოტა დამამშვიდა. იქნებ მართლა ასე ჯობია? იქნებ ნიკუშასაც სჭირდება ეს გაკვეთილი?
სამსახურში წასვლამდე კიდევ ერთხელ დავურეკე ნიკუშას:
– ნიკუშა…
– რა გინდა?
– მინდა იცოდე: ძალიან მიყვარხარ. მაგრამ ამჯერად ფულს ვერ გამოგიგზავნი. ვიცი, გაგიჭირდება, მაგრამ უნდა სცადო თავად გამოსვლა ამ მდგომარეობიდან.
– ანუ მარტო მტოვებ?!
– არა! ყოველთვის შენს გვერდით ვარ. უბრალოდ მინდა დაინახო – შეგიძლია დამოუკიდებლადაც გაუმკლავდე ცხოვრებას.
გათიშა.
სამსახურში მთელი დღე ვერ მოვისვენე. თანამშრომლები მეკითხებოდნენ – რა გჭირსო? ვერავის ვუთხარი სიმართლე. მხოლოდ საღამოს სახლში დაბრუნებულმა დავჯექი ფანჯარასთან და ცრემლები წამომივიდა.
ორი კვირის შემდეგ ნიკუშამ მომწერა:
„დედა, იცი რა? მართალი იყავი. თავიდან ძალიან გამიჭირდა – ბინის ქირაც ვერ გადავიხადე, საჭმელიც არ მქონდა… მაგრამ მერე ერთმა ქართველმა დამეხმარა სამსახურის პოვნაში. ახლა პატარა საცხობში ვმუშაობ და ცოტ-ცოტას ვაგროვებ კიდეც. მადლობა იმ გაკვეთილისთვის.“
ეს წერილი ათჯერ მაინც წავიკითხე. გულში სითბო ჩამეღვარა და ამავე დროს ტკივილიც ვიგრძენი – როგორ გამიჭირდა ეს გადაწყვეტილება! მაგრამ ახლა ვიცი: ზოგჯერ ყველაზე დიდი სიყვარული სწორედ ისაა, რომ ადამიანს დამოუკიდებლად ცხოვრების უფლება მისცე.
ახლაც ხშირად ვფიქრობ: სად გადის დედის გულის საზღვარი? როგორ უნდა იცოდე როდის უნდა დაეხმარო შვილს და როდის უნდა ასწავლო დამოუკიდებლობა? იქნებ თქვენც ყოფილხართ ასეთ სიტუაციაში? რას იზამდით ჩემს ადგილას?