ათი წელი სიჩუმეში: როცა გიორგი დაბრუნდა, ჩემი ცხოვრება ისევ დაინგრა

„ნინო, კარი გააღე! ვიცი, აქ ხარ!“ – ეს ხმა ათი წლის შემდეგაც კი ისე დამეცა გულზე, თითქოს გული გამიჩერდა. წვიმის ხმა ფანჯარაზე ისე ძლიერად ცემდა, თითქოს ბუნებაც ჩემს შიგნითა ქაოსს იმეორებდა. ბავშვები უკვე ეძინათ. მე კი სამზარეულოში ჩაის ვსვამდი და ვფიქრობდი, როგორ დავიწყე ბოლოსდაბოლოს საკუთარ თავზე ზრუნვა – როგორ ვისწავლე მარტო ყოფნა, როგორ მივიღე ჩემი ახალი ცხოვრება გერმანიაში.

გიორგის ხმა ისევ გაისმა. „ნინო, გთხოვ…“

გული ამიჩქარდა. ათი წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც მან საქართველო დატოვა. მაშინ მითხრა, რომ უკეთესი მომავლისთვის მიდიოდა იტალიაში სამუშაოდ. თავიდან ვწერდით ერთმანეთს, მაგრამ მერე წერილები შეწყდა. სამი წელი ველოდი მის დაბრუნებას. მერე გავიგე, რომ იქ ოჯახი ჰყავდა შექმნილი. მერე კი – სიჩუმე.

ბავშვები გაიზარდნენ მამამისის გარეშე. მე კი ყოველ დილით ვცდილობდი, არ დამენახვებინა ტკივილი. მეზობლები ჩურჩულებდნენ: „გიორგიმ მიატოვა“. დედაჩემი მეუბნებოდა: „შენ ძლიერი ხარ, ნინო.“ მაგრამ ღამით მარტო რომ ვრჩებოდი, საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: „რატომ მე?“

ახლა კი ის აქ იყო – ისევ ჩემს კართან.

კარი ნელა გავაღე. გიორგის სახე შეცვლილი ჰქონდა – თმა შეთეთრებული, თვალებში დაღლილობა და სინანული. წამით ორივეს ხმა არ ამოგვიღია.

„მაპატიე…“ – მხოლოდ ეს თქვა.

მინდოდა მეყვირა, მეჩხუბა, მეჩხუბა იმ წლებისთვის, რაც მარტოობაში გავატარე. მაგრამ ხმა ვერ ამოვიღე.

„რატომ დაბრუნდი?“ – ძლივს ამოვთქვი.

გიორგიმ თავი დახარა.

„ყველაფერი დავკარგე იქ… ოჯახიც, სამუშაოც… მხოლოდ თქვენ დამრჩით.“

გული ამიჩქარდა. ეს სიტყვები თითქოს მახვილივით ჩამეცა გულში. მხოლოდ ჩვენ დავრჩით? სად იყო ის ათი წელი? სად იყო მაშინ, როცა ბავშვები მამას ეძებდნენ? როცა მე მარტო ვიბრძოდი უცხო ქვეყანაში?

„შენთვის აღარაფერი დარჩა აქ,“ – ვუთხარი ცივად.

გიორგი ჩუმად იდგა ზღურბლზე. წვიმის წვეთები სახეზე ჩამოსდიოდა.

„ნინო, ვიცი, რომ არ მაქვს უფლება გთხოვო… მაგრამ ბავშვებს მაინც ვნახავ?“

ამ სიტყვებმა გული მომიკლა. ბავშვები… მათთვის ხომ მამა მხოლოდ სურათებში არსებობდა.

„ხვალ მოდი,“ – ვუთხარი და კარი დავხურე.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ათი წელი თვალწინ ჩამივლიდა: როგორ ვმუშაობდი გერმანიაში მოხუცების მომვლელად; როგორ ვაგროვებდი ფულს ბავშვების სწავლისთვის; როგორ ვცდილობდი მათთვის ორივე მშობელი ვყოფილიყავი. რამდენჯერ დამირეკეს საქართველოდან: „ნინო, გიორგი დაბრუნდა?“ – და მე ყოველთვის უარყოფით პასუხს ვცემდი.

დილით ბავშვებმა მკითხეს: „დედა, ვინ იყო?“

„მამათქვენი დაბრუნდა,“ – ვუპასუხე ჩუმად.

მათ თვალებში დაბნეულობა და შიში დავინახე.

„ის მართლა დაბრუნდა?“ – იკითხა თამარმა, უფროსმა ქალიშვილმა.

„კი… დღეს ნახავთ.“

დღის განმავლობაში ვცდილობდი თავი ხელში ამეყვანა. სამსახურში ვერაფერზე ვფიქრობდი გარდა იმისა, რა უნდა მეთქვა ბავშვებისთვის. როგორ უნდა ამეხსნა ის ტკივილი და სიცარიელე, რაც გიორგიმ დაგვიტოვა?

საღამოს გიორგი ისევ მოვიდა. ბავშვები უხერხულად იდგნენ მის წინაშე. გიორგიმ ორივეს თბილად გაუღიმა.

„თამარ… ლუკა… მაპატიეთ.“

თამარმა თავი დახარა. ლუკამ კი მხოლოდ ერთი კითხვა დასვა:

„რატომ დაგვტოვე?“

გიორგი დაიბნა. თვალებში ცრემლი ჩაუდგა.

„ვიფიქრე, რომ უკეთეს მომავალს შევქმნიდი თქვენთვის… მაგრამ ყველაფერი დავკარგე.“

თამარმა მკლავში ჩამჭიდა ხელი.

„დედა არასდროს დაგვტოვებია,“ – თქვა ჩუმად.

გიორგი ჩუმად იდგა. მე კი მივხვდი, რომ ეს შეხვედრა არც ერთისთვის არ იყო მარტივი.

მერე დაიწყო დღეები გაურკვევლობაში: გიორგი მოდიოდა ხოლმე ბავშვებთან; ცდილობდა დაელაპარაკებინა ისინი; ყიდულობდა საჩუქრებს; ცდილობდა დაებრუნებინა დაკარგული დრო. მაგრამ ბავშვები დისტანციას იცავდნენ.

ერთ დღესაც თამარმა მკითხა:

„დედა, უნდა ვაპატიოთ?“

არ ვიცოდი რა მეთქვა. მეც ხომ ვერ ვპატიობდი ბოლომდე? მაგრამ ვიცოდი – თუ არ აპატიებდნენ, საკუთარ თავსაც ვერ აპატიებდნენ მომავალში.

გიორგის დაბრუნებამ ოჯახში დაძაბულობა შემოიტანა. დედაჩემი ამბობდა: „მამათქვენი დაბრუნდა – ოჯახი უნდა აღადგინოთ.“ მეგობრები კი მეუბნებოდნენ: „ნინო, შენ უკვე სხვა ადამიანი ხარ.“

ერთ საღამოს გიორგიმ მითხრა:

„შენ სხვა ხარ… აღარ ვარ საჭირო შენს ცხოვრებაში.“

მე ჩავხედე თვალებში და ვუპასუხე:

„შენ დაგვაკელი მაშინ, როცა ყველაზე მეტად გვჭირდებოდი.“

ისევ სიჩუმე ჩამოვარდა.

მერე გიორგიმ გადაწყვიტა საქართველოში დაბრუნებულიყო. ბავშვებს დაემშვიდობა – უთხრა, რომ ყოველთვის ეყვარებოდა ისინი და რომ თუ ოდესმე აპატიებდნენ, მზად იქნებოდა მათ გვერდით ყოფილიყო.

მე კი ისევ მარტო დავრჩი ჩემს ფიქრებთან და კითხვებთან: ღირს თუ არა წარსულის დაბრუნება? შეიძლება თუ არა პატიება მაშინაც კი, როცა ტკივილი ჯერ კიდევ ცოცხალია?

ახლა ხშირად ვფიქრობ: იქნებ მეც დავუშვი შეცდომები? იქნებ უფრო ადრე უნდა მესწავლა საკუთარი თავის პატივისცემა?

მაგრამ ერთი ვიცი – ცხოვრება წინ მიდის და ჩვენც უნდა ვისწავლოთ წარსულის მიღება ისე, რომ მომავალში ბედნიერება შევძლოთ.

“თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? აპატიებდით თუ არა ადამიანს, რომელმაც ასე ძალიან გატკინათ გული?”