დამიბრუნე ჩემი სახლი, დედა – ნდობის გატეხვისა და თავშესაფრისთვის ბრძოლის ისტორია
– ნინო, ხომ იცი, რომ დროებითია… უბრალოდ, სანამ მე და ნატა ფეხზე დავდგებით, – ლაშას ხმა მიკანკალებდა, თითქოს თავადაც არ სჯეროდა საკუთარი სიტყვების.
სამზარეულოს მაგიდასთან ვიჯექი, ხელში ჩაის ჭიქა მეჭირა და თითები ისე მქონდა შემოჭერილი, თითქოს ჭიქის გატეხვას ვაპირებდი. ჩემი პატარა ბინა საბურთალოზე – ჩემი ერთადერთი თავშესაფარი – უკვე ოთხი ათეული წელია, ჩემი სამყაროა. აქ გავზარდე ლაშა, აქ ვიტირე და ვიცინე, აქ დავრჩი მარტო მას შემდეგ, რაც მამამისი ავარიაში დაგვეღუპა. ახლა კი, ჩემი შვილი მთხოვს, ეს ყველაფერი დროებით დავთმო.
– დროებით… – გავიმეორე ჩუმად და მზერა ფანჯარაში გავაპარე. გარეთ გაზაფხული იყო, მაგრამ ჩემში ზამთარი იდგა.
– დედა, ხომ იცი, რომ სხვა გზა არ გვაქვს. ბანკმა ყველაფერი წაგვართვა. ნატას სამსახური აღარ აქვს, ბავშვები სკოლაში ვერ დადიან… – ლაშამ თავი დახარა.
– შენს შვილებს როგორ დავტოვებ ქუჩაში? – ვკითხე და ხმა ამიკანკალდა. – მაგრამ მე?.. მე სად უნდა წავიდე?
ლაშამ არაფერი მიპასუხა. მხოლოდ სიჩუმე იყო ჩვენს შორის – მძიმე და ულმობელი.
იმ ღამით ვერ დავიძინე. ჭერს მივშტერებოდი და ვცდილობდი გამეხსენებინა, როდის დაიწყო ყველაფერი ასე ცუდად. იქნებ მაშინ, როცა ლაშას პირველი სესხი ავიღეთ? ან მაშინ, როცა ნატას დედამთილმა უთხრა, რომ “კარგი ოჯახი” არ იყო? იქნებ მაშინ, როცა მე პირველად დავთმე ჩემი სურვილები ლაშას ბედნიერებისთვის?
დილით ადრიანად ავდექი და ძველი ფოტოალბომი გადავშალე. ლაშას ბავშვობის სურათები – მისი პირველი ნაბიჯები, დაბადების დღეები, სკოლის ფორმაში გამოწყობილი… როგორ შეიძლებოდა, ამ ბიჭს რამე არ შევეწირო? მაგრამ ახლა უკვე ყველაფერი სხვანაირად იყო. მე აღარ ვიყავი ახალგაზრდა დედა – ვიყავი მოხუცი ქალი, რომელსაც მხოლოდ ეს ბინა ჰქონდა.
– დედა, გადავწყვიტეთ… – ნატა შემოვიდა სამზარეულოში. მისი ხმა ცივი იყო. – თუ არ გინდა, რომ ბავშვები ქუჩაში დარჩნენ, უნდა დაგვითმო სახლი.
– ნატა… მე… – სიტყვები გამიწყდა.
– შენ ხომ ყოველთვის ამბობდი, რომ ოჯახი ყველაფერია! ახლა შენი ჯერი დადგა.
მივხვდი: არჩევანი აღარ მქონდა. ან მათ უნდა დავთმო სახლი და სადმე ნათესავებთან გადავიდე დროებით, ან მთელი ოჯახი დაიშლება.
ორი კვირის შემდეგ ჩემმა ბინამ ახალი ბინადრები მიიღო. მე კი ჩემმა დამ – მანანამ – თავისთან მიმიღო ვაკეში. მისი პატარა ბინა სავსე იყო ხმაურით: მისი შვილები, სიძე და ქმარი… მე კი უცხოდ ვგრძნობდი თავს.
– ნინო დეიდა, აქ რა გინდა? – მკითხა პატარა სალომემ.
– ცოტა ხნით დავრჩები… – გავუღიმე ძალით.
მაგრამ ღამეები უსასრულოდ გაიწელა. ვგრძნობდი თავს ზედმეტად. მანანა ცდილობდა ყურადღება მოექცია ჩემთვის:
– ნინო, ხომ იცი, რომ ყოველთვის შეგიძლია ჩემთან დარჩენა…
მაგრამ მე ვიცოდი: ჩემი ადგილი აქ აღარ იყო.
ერთ დღეს ლაშას დავურეკე:
– როგორ ხართ?
– კარგად ვართ, დედა. ბავშვები სკოლაში დადიან. ნატასაც სამსახური გამოუჩნდა…
– მე როდის დავბრუნდები სახლში?
სიჩუმე…
– დედა… ხომ იცი… ჯერ ადრეა…
გავუთიშე ტელეფონი და ცრემლები წამსკდა.
დღეები გადიოდა. მანანას ოჯახში დაძაბულობა იზრდებოდა. სიძე ღამეებს სახლში აღარ ატარებდა; ბავშვები ერთმანეთს ეჩხუბებოდნენ; მანანა კი სულ უფრო ხშირად მიყურებდა დანაშაულის გრძნობით.
ერთ საღამოს მანანამ მითხრა:
– ნინო, იქნებ დროა სხვა რამეზე იფიქრო? იქნებ მოხუცთა სახლში გადახვიდე? იქ უკეთ მოგივლიან…
გავშრი. ჩემი და – ერთადერთი ადამიანი, ვისაც ვენდობოდი – ახლა მეუბნება, რომ ჩემი ადგილი ოჯახშიც აღარ არის?
იმ ღამით ქუჩაში გავედი. გაზაფხულის სუსხი ძვალში ჩამივიდა. საბურთალოს ქუჩებს მივუყვებოდი და ჩემს სახლს ვუყურებდი შორიდან. ფანჯრებში სინათლე ენთო – ჩემი შვილიშვილები ალბათ ტელევიზორს უყურებდნენ; ნატა სადილს ამზადებდა; ლაშა სავარძელში იჯდა…
მე კი გარეთ ვიდექი – უცხო საკუთარ ქალაქში.
ერთ დღესაც გადავწყვიტე: საკრებულოში მივედი უფასო იურიდიულ კონსულტაციაზე.
– ქალბატონო ნინო, თუ ბინა თქვენს სახელზეა და მხოლოდ დროებით გადააბარეთ საცხოვრებლად შვილს, უფლება გაქვთ დაბრუნდეთ! – მითხრა ახალგაზრდა იურისტმა.
იმ დღეს პირველად ვიგრძენი იმედი.
ლაშას დავურეკე:
– ლაშა, სახლში მინდა დაბრუნება.
– დედა… ახლა არ შეგვიძლია…
– იურისტთან ვიყავი. ვიცი ჩემი უფლებები.
სიჩუმე…
– დედა… ნატამ მითხრა, რომ თუ დაბრუნდები, წავა ბავშვებთან ერთად.
გული ჩამწყდა. ისევ არჩევანის წინაშე ვიდექი: ან ჩემი სახლი დავიბრუნო და ოჯახი დავანგრიო; ან ისევ უცხოდ ვიცხოვრო.
მანანასთან დაბრუნებულმა მთელი ღამე ფიქრში გავატარე. ბოლოს დილით ავდექი და წერილი დავწერე ლაშასთვის:
“შვილო,
მიყვარხარ და მინდა ბედნიერი იყო. მაგრამ მეც ადამიანი ვარ და სიცოცხლის ბოლოს მარტო ყოფნა არ შემიძლია. შენი ოჯახისთვის ყველაფერი გავიღე – ახლა მინდა ცოტა ჩემთვისაც მოვიფიქრო. გთხოვ, დამიბრუნე ჩემი სახლი ან ერთად მოვიფიქროთ გამოსავალი.
დედა”
ორი კვირის შემდეგ ლაშამ დამირეკა:
– დედა… ბოდიში ყველაფრისთვის. ნატამ გადაწყვიტა მშობლებთან გადავიდეს ბავშვებთან ერთად. შეგიძლია დაბრუნდე სახლში.
გული მეტკინა – ოჯახი დაიშალა იმის გამო, რომ მე საკუთარ თავზე ვიფიქრე? მაგრამ სხვა გზა აღარ მქონდა.
ახლა ისევ ჩემს სახლში ვარ – მარტო. კედლები ცარიელია; სიჩუმე ყრუდ ჩამესმის ყურში. ზოგჯერ ვფიქრობ: ღირს იყო ეს ყველაფერი? იქნებ ჯობდა ისევ სხვებისთვის მეცხოვრა?
მაგრამ მერე საკუთარ თავს ვეკითხები: “თუ მე არ ვიზრუნებ საკუთარ თავზე, ვინ იზრუნებს? დედობა ნიშნავს ყველაფრის დათმობას თუ საკუთარი თავის დაკარგვასაც?”
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?