დედის სიყვარულის გაქრობა: ჩემი მარტოობის ამბავი

„ნინო, სად ხარ? რატომ არ მპასუხობ?“ – ჩემი ხმა ოთახში ექოდ გაისმა, მაგრამ პასუხი არ იყო. დედაჩემი უკვე ერთი თვეა, რაც აღარ არის ცოცხალი, მაგრამ მაინც ხშირად ვეძახი, თითქოს სადღაც ახლოსაა და უბრალოდ დროებით გავიდა. ოთახში სიჩუმეა, ისეთი მძიმე, რომ ყურებში წუილსავით ჩამესმის. კედლებზე მისი სურათებია ჩამოკიდებული – ახალგაზრდობაში, ჩემს ქორწილში, შვილებთან ერთად. თითოეულ ფოტოზე მისი თვალები თითქოს რაღაცას მეუბნებიან, მაგრამ მე ვერ ვიგებ.

თხუთმეტი წელია, რაც ქვრივი ვარ. ჩემი ქმარი, გია, მოულოდნელად გარდაიცვალა ავარიაში. მაშინ მეგონა, რომ ყველაზე დიდი ტკივილი გამოვიარე. მაგრამ ახლა, როცა დედაც წავიდა და შვილებიც თავიანთ ცხოვრებას მიჰყვნენ, ვხვდები, რომ მარტოობა ყველაზე მძიმეა. ჩემი ბინა თბილისში, საბურთალოზე, სავსეა მოგონებებით – აქ ყველაფერი დედაჩემის ხელითაა მოწყობილი: ფარდები, ჭურჭელი, თუნდაც ის ძველი ხალიჩა მისაღებში, რომელსაც ბავშვობაში ფეხშიშველი დავდიოდი.

ერთ დღესაც, როცა მორიგი უძილო ღამის შემდეგ სამზარეულოში ჩავედი ყავის დასასხმელად, ტელეფონმა დარეკა. ეკრანზე ჩემი უფროსი შვილის, ლევანის სახელი გამოჩნდა. გული გამითბა – იშვიათად მირეკავს. „დედა, როგორ ხარ?“ – მკითხა უხალისოდ. „კარგად ვარ, შვილო… შენ როგორ ხარ?“ – ვცადე ხმის სიმტკიცე შემენარჩუნებინა. „კარგად ვარ. უბრალოდ გირეკავდი… ხომ არაფერი გჭირდება?“ – მისი ხმა შორს იყო, თითქოს მხოლოდ მოვალეობის მოხდის მიზნით მირეკავდა.

„არაფერი მჭირდება… უბრალოდ მომენატრე,“ – ვუთხარი ჩუმად. რამდენიმე წამი სიჩუმე ჩამოვარდა. „დედა, ხომ იცი, რომ სამსახური მაქვს და ვერ ვახერხებ ხშირად მოსვლას…“ – თავი იმართლა და მალევე დამემშვიდობა. ტელეფონი რომ დავდე, ცრემლები თავისით წამომივიდა. ნუთუ ასე ხდება? ნუთუ დედის სიყვარული შეიძლება გაქრეს?

მეორე დღეს ჩემი უმცროსი შვილი, ანა, დამირეკა გერმანიიდან. უკვე სამი წელია იქ ცხოვრობს და სწავლობს. „დედა, როგორ ხარ? ბოდიში, რომ ვერ ჩამოვედი ბებიას დაკრძალვაზე…“ – მისი ხმა დამნაშავეს ჰგავდა. „არაუშავს, ანა… მთავარია კარგად იყო,“ – ვუპასუხე და ვეცადე არ დაენახა ჩემი ტკივილი.

მთელი დღეები სახლში მარტო ვარ. მეზობლები ზოგჯერ შემოივლიან – ხათუნა დეიდა ხაჭაპურს მომიტანს ან ნანა ბებო ჩაიზე დამპატიჟებს. მაგრამ ეს დროებითი შვებაა. საღამოს ისევ მარტო ვრჩები ჩემს ფიქრებთან და კითხვებთან: სად დავუშვი შეცდომა? რატომ წავიდნენ შვილები ასე შორს? იქნებ ზედმეტად მკაცრი ვიყავი? ან პირიქით – ზედმეტად რბილი?

ერთხელაც ძველი დღიურის ფურცლები გადავშალე. იქ ჩემი დედის წერილები იყო ჩაწერილი – ბავშვობაში ხშირად მწერდა წერილებს, როცა სოფელში მიდიოდა ბებია-ბაბუასთან. ერთ-ერთ წერილში ეწერა: „ნინო, გახსოვდეს – დედის სიყვარული არასოდეს ქრება. ზოგჯერ შვილები შორს მიდიან, მაგრამ გულში ყოველთვის შენთან არიან.“

მაგრამ ახლა ეს სიტყვები ცარიელ სიტყვებად მეჩვენება. ლევანი უკვე წლებია თავის ოჯახზე ფიქრობს – რძალი არასოდეს მომწონდა; ყოველთვის მგრძნობდა, რომ ჩემგან რაღაც აშორებდა შვილს. ერთხელაც პირდაპირ მითხრა: „თქვენი ჩარევა აღარ გვინდა ჩვენს ცხოვრებაში.“ მაშინ ძალიან მეწყინა და მას შემდეგ ლევანთან ურთიერთობა გაცივდა.

ანა სულ სხვა იყო – ბავშვობიდანვე დამოუკიდებელი და ამბიციური. ყოველთვის ოცნებობდა უცხოეთში ცხოვრებაზე. როცა გერმანიაში წავიდა სასწავლებლად, მეგონა დროებით იქნებოდა და დაბრუნდებოდა. მაგრამ ახლა უკვე იქ მუშაობს და მეგობრები ჰყავს. ბოლო დროს სულ უფრო იშვიათად მწერს.

ერთ საღამოს ტელევიზორთან ვიჯექი და ძველი ქართული ფილმი გადიოდა – „მე ვხედავ მზეს“. უცებ დედაჩემის ხმა ჩამესმა თავში: „ნინო, შვილო, ოჯახი ყველაზე ძვირფასია.“ მაშინვე ცრემლები წამომივიდა – ნუთუ მე ვერ შევძელი ჩემი ოჯახის შენარჩუნება?

ერთ დღესაც ლევანი მოულოდნელად მოვიდა სტუმრად. კარი რომ გავაღე, გაკვირვებული შევხედე – ხელში პატარა ყვავილების თაიგული ეჭირა.

– დედა… მაპატიე, რომ იშვიათად გნახულობ…

– არაფერია, შვილო… მოდი, დაჯექი.

– იცი… ხანდახან მგონია, რომ შენს გვერდით ყოფნა უფრო ხშირად უნდა შემეძლოს… მაგრამ სამსახური… ბავშვები…

– მესმის… მეც ასე ვიყავი შენს ასაკში.

– მაგრამ მაინც… მინდა იცოდე, რომ მიყვარხარ.

ამ სიტყვებმა ცოტა შვება მომგვარა. მაგრამ როცა წავიდა და ისევ მარტო დავრჩი, მივხვდი – ეს მხოლოდ წამიერი იყო.

ერთ ღამეს სიზმარში დედაჩემი დამესიზმრა. სამზარეულოში იდგა და ჩემს საყვარელ ხაჭაპურს აცხობდა.

– ნინო, ნუ ტირი… ცხოვრება ასეა მოწყობილი. შვილები მიდიან…

– მაგრამ რატომ ასე ცივად? რატომ აღარ მახსოვენ?

– იმიტომ რომ შენ მათ სიყვარული ასწავლე… ახლა მათ თავიანთი ცხოვრება აქვთ.

გავიღვიძე და მივხვდი – იქნებ მართლა ასეა? იქნებ დედის სიყვარული არ ქრება, უბრალოდ ფორმას იცვლის?

მაგრამ მაინც ვერ ვისვენებ – ყოველ საღამოს ფანჯარასთან ვჯდები და ველოდები: იქნებ ვინმე დამირეკავს ან კარზე მომიკაკუნებს.

ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ მეც უნდა წავიდე საქართველოდან? ანა მეპატიჟება გერმანიაში – „დედა, ჩამოდი ჩემთან! აქ მარტო აღარ იქნები.“ მაგრამ ამ სახლს ვერ ვტოვებ – აქ ყველაფერი დედაჩემის სუნითაა გაჟღენთილი.

ერთხელაც მეზობელმა მითხრა: „ნინო დეიდა, თქვენნაირი მზრუნველი დედა იშვიათია.“ გამეღიმა – ნუთუ მართლა ასეა? თუ უბრალოდ თავს ვიტყუებ?

დღეს ისევ მარტო ვარ ჩემს ბინაში. გარეთ წვიმს. ფანჯრიდან ქალაქის შუქებს ვუყურებ და ვფიქრობ: ნუთუ დედის სიყვარული შეიძლება გაქრეს? თუ უბრალოდ მარტოობა გვაიძულებს ასე ვიფიქროთ?

თქვენ რას ფიქრობთ? მართლა ქრება დედის სიყვარული თუ უბრალოდ ცხოვრება გვცვლის?