დედამთილი, რომელიც სულში შემრჩა: ჩემი ამბავი შიშის, გაუგებრობისა და შერიგების ძიების შესახებ

„ნინო, სად დადიხარ ამდენ ხანს? ხომ გითხარი, რომ სუფრა უნდა გააწყო! სტუმრები მალე მოვლენ!“ – დედამთილის ხმა სამზარეულოდან ისე მკვეთრად ჩამესმა, თითქოს მთელი სახლი შეაზანზარა. ხელში ჯერ კიდევ სველი ჭურჭელი მეჭირა და გული ისე ამიჩქარდა, მეგონა, იქვე ჩამოვჯდებოდი. ეს იყო პირველი ღამე, როცა სახლში მარტო დავრჩი დედამთილთან – ჩემი ქმარი, ლევანი, საქმეზე წავიდა ბათუმში და მე და ეკატერინე დედამთილი მარტო დაგვტოვა თბილისში.

იმ დღესვე მივხვდი, რომ რაღაც ისე ვერ იყო. ეკატერინე ქალბატონი ყოველთვის მკაცრი იყო, მაგრამ იმ ღამით მისი მზერა უფრო ცივი და მძაფრი მომეჩვენა. სუფრის გაწყობისას თითები მიკანკალებდა, თეფშები ერთმანეთს ეჯახებოდა და დედამთილის თვალები ყოველ ჩემს მოძრაობაზე მიყურებდნენ.

– ნინო, ასე არ იჭრება პური! – მკაცრად მითხრა მან. – შენს ოჯახში ასე გასწავლეს?

მინდოდა მეთქვა, რომ ჩვენთან სახლში პურს სულ სხვანაირად ჭრიდნენ, მაგრამ ხმა ვერ ამოვიღე. თავი დავხარე და ჩუმად გავაგრძელე საქმე. იმ ღამით სტუმრები არ მოვიდნენ – თურმე დედამთილმა უბრალოდ დამაშინა, რომ ყველაფერი წესრიგში ყოფილიყო.

საღამოს, როცა უკვე დაღლილები ვიყავით, ეკატერინემ ჩაი მოადუღა და გვერდით მომიჯდა. სიჩუმე ისეთი მძიმე იყო, თითქოს ჰაერი აღარ მყოფნიდა.

– ნინო, შენ იცი, რომ ლევანი ჩემი ერთადერთი შვილია? – მკითხა მოულოდნელად.

– ვიცი…

– მე მასზე მთელი ცხოვრება დავთმე. ახლა შენ ხარ მისი ცოლი. მინდა დარწმუნებული ვიყო, რომ მას კარგად მოუვლი.

მისი სიტყვები თითქოს ბრალდებას ჰგავდა. თავი დავხარე და ვიგრძენი, როგორ ამეწვა თვალები ცრემლებისგან. იმ ღამით ვერ დავიძინე – დედამთილის ნაბიჯების ხმა მესმოდა დერეფანში და ყოველ ჯერზე მეგონა, რომ შემოვიდოდა და კიდევ რამეს მეტყოდა.

მეორე დილას ლევანი დაბრუნდა. დედამთილი ჩვეულებრივად იქცეოდა – თითქოს არაფერი მომხდარა. მე კი შიგნიდან ვიშლებოდი: მეშინოდა მასთან მარტო დარჩენის, მეშინოდა მისი თვალების და სიტყვების.

დღეები გადიოდა და ეს შიში არ მცილდებოდა. ყოველ ჯერზე, როცა ქმარი სახლიდან გადიოდა და დედამთილი რჩებოდა სახლში, გულში პანიკა მიჩნდებოდა. ერთხელაც ლევანმა მკითხა:

– ნინო, რა გჭირს? რატომ ხარ ასე დაძაბული?

– არაფერი… უბრალოდ ცოტა დავიღალე.

ვერ ვუთხარი სიმართლე – მეშინოდა, რომ არ გამიგებდა ან უარესად გახდებოდა ყველაფერი.

ერთ დღესაც დედამთილმა მითხრა:

– ნინო, მოდი ერთად ვჭამოთ სადილი.

ვიცოდი, რომ უარის თქმა არ შეიძლებოდა. სუფრასთან დავსხედით და მან დაიწყო საუბარი თავის ახალგაზრდობაზე – როგორ უჭირდა თბილისში 90-იან წლებში, როგორ ზრდიდა მარტო ლევანს. უცებ შევნიშნე მის თვალებში სევდა და რაღაცნაირი მარტოობა.

– იცი, ნინო, ზოგჯერ მგონია, რომ აღარავის ვჭირდები… – ჩუმად თქვა მან.

ეს სიტყვები გულში ჩამივარდა. პირველად დავინახე დედამთილი არა როგორც მკაცრი ქალი, არამედ როგორც მარტოსული დედა, რომელსაც შვილი გაეზარდა და ახლა ცდილობს თავისი ადგილი იპოვოს ჩვენს ოჯახში.

იმ საღამოს პირველად გავბედე და ვუთხარი:

– ეკატერინე დეიდა, ვიცი, რომ ლევანი თქვენთვის ყველაფერია. მეც მინდა, რომ კარგად იყოს… მაგრამ ზოგჯერ მგონია, რომ ვერ ვაკმაყოფილებ თქვენს მოლოდინებს.

ის გაჩუმდა. მერე კი მოულოდნელად ხელი მომკიდა:

– ნინო, მეც არ ვიცი ხოლმე როგორ მოვიქცე… შენ ჩემი შვილის ცოლი ხარ და მინდა ყველაფერი საუკეთესო გქონდეთ. მაგრამ ზოგჯერ ისე გამომდის… მაპატიე თუ გეწყინა რამე.

ის ღამე ორივესთვის გარდამტეხი აღმოჩნდა. პირველად ვისაუბრეთ გულწრფელად – შიშებზე, მოლოდინებზე და იმაზე, თუ როგორ გვიჭირს ერთმანეთის გაგება.

მაგრამ ამის შემდეგაც იყო რთული დღეები. ერთხელ ჩემმა დედამ დამირეკა საბერძნეთიდან – იქ მუშაობს უკვე ათი წელია და ხშირად მენატრება. ტელეფონზე ვტიროდი და დედამთილი შემოვიდა ოთახში.

– რა მოხდა?

– არაფერი… უბრალოდ დედა მენატრება.

ის ჩუმად დაჯდა ჩემს გვერდით და ხელი მომხვია:

– მეც მენატრება ჩემი დედა… უკვე ოცდაათი წელია აღარ მყავს.

იმ წამს მივხვდი – ჩვენ ორივეს გვაკლია რაღაც: მე – დედა საქართველოში, მას – შვილი ბავშვობის დროიდან მოყოლებული.

ერთ დღესაც ლევანმა შემომთავაზა გერმანიაში გადასვლა – იქ უკეთესი სამუშაო ჰქონდა ნაპოვნი. მე მაშინვე დავთანხმდი – მეგონა, რომ ახალ ქვეყანაში ყველაფერი შეიცვლებოდა. მაგრამ როცა დედამთილს ვუთხარით ჩვენი გადაწყვეტილება, ის გაჩუმდა და მერე ცრემლები მოეძალა.

– თქვენ წახვალთ და მე აქ მარტო დავრჩები…

ლევანი გაბრაზდა:

– დედა! ხომ იცი, რომ ეს ჩვენი მომავლისთვისაა!

მაგრამ მე ვხედავდი მის ტკივილს – ის ისევ მარტო რჩებოდა.

გერმანიაში გადასვლის შემდეგ ყველაფერი უფრო გართულდა. უცხო ენა, უცხო ხალხი… ლევანი სულ მუშაობდა და მე სახლში მარტო ვიყავი პატარა შვილთან ერთად. დედამთილი ხშირად გვირეკავდა ვიდეოზარით – ხან რჩევებს მაძლევდა ბავშვის აღზრდაზე, ხან უბრალოდ ჩუმად მიყურებდა ეკრანიდან.

ერთხელაც კამათი მოგვივიდა – მან მითხრა:

– ასე არ უნდა აჭამო ბავშვს! მე უკეთ ვიცი!

მე კი ყელში ამომივიდა ყველაფერი:

– თქვენ ხომ ჩემთან არასდროს კმაყოფილი არ ხართ! სულ მგონია, რომ ვერაფერს სწორად ვაკეთებ!

ის გაჩუმდა და მერე მხოლოდ ეს თქვა:

– ნინო, მეც ვცდილობ…

იმ ღამით დიდხანს ვტიროდი. ვფიქრობდი: რატომ არის ასე რთული ორი ქალისთვის საერთო ენის პოვნა? რატომ გვიჭირს ერთმანეთის გაგება მაშინაც კი, როცა ორივეს ერთი მიზანი გვაქვს – ჩვენი ოჯახის ბედნიერება?

ახლა უკვე სამი წელია გერმანიაში ვცხოვრობთ. დედამთილი ხშირად ჩამოდის ჩვენთან სტუმრად – ზოგჯერ ისევ ვკამათობთ, მაგრამ უფრო ხშირად ვსაუბრობთ გულწრფელად. ვისწავლეთ ერთმანეთის მოსმენა – მე მის ტკივილს ვხედავ და ის ჩემს შიშებს უფრო კარგად იგებს.

მაგრამ მაინც არის დღეები, როცა ისევ მეშინია მასთან მარტო დარჩენის – თითქოს ისევ ის ძველი ღამე მახსენდება თბილისში.

ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ ჩვენ ყველა ასე ვართ? იქნებ ყველა ოჯახში არის რაღაც დაუმთავრებელი საუბრები და გაუგებრობები? იქნებ სწორედ ეს გვაიძულებს ერთმანეთს მივუახლოვდეთ?

ახლა თქვენ გეკითხებით: რას იზამდით ჩემს ადგილას? როგორ უნდა მოვძებნო გზა დედამთილთან შერიგებისთვის ისე, რომ არც საკუთარი თავი დავკარგო და არც ის დავკარგო? იქნებ თქვენც გაქვთ მსგავსი გამოცდილება?