როცა სახლი უცხო ხდება: ქართველი ემიგრანტი დედის აღსარება, რომელმაც ყველაფერი ოჯახისთვის დათმო

„ნინო, შენ რა გგონია, ასე მარტივად დაგვიბრუნდები და ყველაფერი ძველებურად იქნება?“ – ეს სიტყვები ზურამ მითხრა იმ ღამეს, როცა ჩემმა ფეხმა პირველად დააბიჯა თბილისის აეროპორტში ათწლიანი ემიგრაციის შემდეგ. ჩემმა შვილმა, თეკლამ, მხოლოდ უხმოდ ჩამიხუტა, თვალებში კი ისეთი სიცარიელე ედგა, თითქოს დედა კი არა, უცხო ადამიანი დავბრუნდი.

მახსოვს, როგორ ვოცნებობდი ამ დღეზე იტალიის ერთ პატარა ქალაქში, სადაც მოხუცს ვუვლიდი. ყოველ ღამეს ფანჯარასთან ვიჯექი და ვწერდი წერილებს შვილებს – „თეკლა, ნიკუშა, მალე დავბრუნდები, ერთად ვიქნებით, ყველაფერს ავუნაზღაურებ.“ მაგრამ წერილებს პასუხი აღარ მოჰქონდა. ზურა კი სულ უფრო იშვიათად მირეკავდა. „კარგად ვართ, ნინო, არ ინერვიულო,“ – მხოლოდ ეს.

ჩემი დაბრუნება არავის უხაროდა. სახლში სიჩუმე დამხვდა. თეკლა უკვე სტუდენტი იყო, ნიკუშა – აბიტურიენტი. ზურა კი… ზურა ღამეებს აღარ ატარებდა სახლში. პირველივე დღეს შევნიშნე ქალის სუნამოს სუნი მის პერანგზე. მაგრამ თავი მოვიტყუე – „დაღლილია, სამსახურში იყო.“

ერთ საღამოს, როცა თეკლა სამზარეულოში ჩაიდანს ადუღებდა და ნიკუშა თავის ოთახში იყო ჩაკეტილი, ზურა მოვიდა. უხმოდ ჩამოჯდა მაგიდასთან. მე კი ხმას ვერ ვიღებდი – ათი წელი ვოცნებობდი ამ ოჯახურ საღამოზე და ახლა სიტყვები არ მქონდა.

– ნინო, უნდა გითხრა რაღაც… – დაიწყო ზურამ.
– ვიცი… – ამოვილუღლუღე.
– რა იცი?
– ვიცი, რომ ვიღაც გყავს.

თეკლამ ჩაიდანი გამორთო და ისე გავიდა ოთახიდან, თვალიც არ მოუკრავს. ნიკუშამ კარი მიიჯახუნა. მე და ზურა მარტო დავრჩით.

– არ მინდოდა ასე გამოსულიყო… შენ ხომ იცი, როგორ მიჭირდა უშენოდ… ბავშვებიც გაიზარდნენ… მე მარტო ვიყავი…
– მე არ ვიყავი მარტო? – ხმა ამიკანკალდა.
– შენ სხვაგან იყავი. ჩვენ აქ ვიყავით.

ის ღამე სამზარეულოს მაგიდასთან გავათენე. ფანჯრიდან თბილისი ისეთი უცხო ჩანდა, როგორც მილანის გარეუბანი.

მეორე დღეს თეკლას ვკითხე:
– თეკლა, ხომ კარგად ხარ?
– კარგად ვარ.
– მომენატრე…
– მე აღარ მახსოვს, როგორი ხარ.

ეს სიტყვები გულში მეჩხვლიტა. ნიკუშაც აღარ მელაპარაკებოდა. თითქოს ჩემი დაბრუნებით მათი ცხოვრება აირია.

ზურას ახალი ქალი ჰყავდა – ლანა. ამას მალევე მივხვდი. ერთხელ ტელეფონზე მესიჯი დაუტოვა: „დღეს ვერ მოვალ, ნინო დაბრუნდა.“

მეგობრებს დავურეკე – არცერთს აღარ ჰქონდა დრო ჩემთვის. ყველა თავის პრობლემებში იყო ჩაფლული. ემიგრაციაში რომ ვიყავი, მაშინ მირეკავდნენ ხოლმე – „ნინო, ფული ხომ არ გამოგიჩნდება?“ ახლა კი მხოლოდ უხერხული სიჩუმე იყო.

ერთ დღეს თეკლამ მითხრა:
– დედა, რატომ წახვედი საერთოდ? მე რომ შენთან მჭირდებოდა ლაპარაკი, შენ არ იყავი.
– თეკლა, მე თქვენთვის წავედი…
– ჩვენთვის? თუ საკუთარი თავისთვის?

ამ კითხვამ შემძრა. მთელი ცხოვრება მეგონა, რომ ოჯახისთვის ვწირავდი თავს. მაგრამ იქნებ მართლა საკუთარი თავისთვის გავიქეცი? იქნებ ვერ ავიტანე სიღარიბე? იქნებ მეშინოდა იმ წლების, როცა ზურა უმუშევარი იყო და ბავშვები შიმშილობდნენ?

ერთხელ ნიკუშას ოთახში შევედი. კომპიუტერთან იჯდა.
– ნიკუშა, ხომ კარგად ხარ?
– ჰო.
– რამე ხომ არ გინდა?
– არა.
– გინდა ერთად სადმე გავიდეთ?
– არა.

მის თვალებში მხოლოდ წყენა დავინახე. მერე ჩუმად თქვა:
– შენ რომ აქ არ იყავი, ყველაფერი უფრო მარტივი იყო.

ზურა სულ უფრო იშვიათად მოდიოდა სახლში. ერთხელ ღამე დავურეკე:
– ზურა, სად ხარ?
– ნუ მირეკავ ასე ხშირად.
– ოჯახი აღარ ვართ?
– ოჯახი? ნინო, ოჯახი მაშინ დაინგრა, როცა შენ წახვედი.

ეს სიტყვები ბოლო წვეთი იყო. მთელი ღამე ვტიროდი. მერე ავდექი და ჩემი ძველი ჩანთა ამოვიღე – ის ჩანთა, რომლითაც პირველად წავედი იტალიაში.

თეკლამ დილით დამინახა:
– ისევ მიდიხარ?
– არ ვიცი…
– თუ წახვალ, აღარ დაბრუნდე.

მის თვალებში სიძულვილი დავინახე. ჩემი შვილი აღარ მიცნობდა.

მივხვდი – ემიგრაციამ ყველაფერი წამართვა: ქმარი, შვილები, მეგობრები… საკუთარი თავიც კი დამაკარგვინა. ათი წელი სხვის მოხუცს ვუვლიდი და ჩემი შვილები უცხოები გახდნენ ჩემთვის.

ერთ დღეს ლანას შემთხვევით ქუჩაში გადავეყარე. მომიახლოვდა:
– ნინო ხართ?
– დიახ.
– ზურა ჩემთან ცხოვრობს ახლა…

არაფერი მითქვამს. უბრალოდ გავუღიმე და გავეცალე.

სახლში რომ დავბრუნდი, თეკლა სამზარეულოში ტიროდა. მივედი და ჩავეხუტე.
– მაპატიე…
მან ხელი გამაშვებინა:
– გვიანია უკვე.

ახლა მარტო ვარ ამ სახლში. ბავშვები თავიანთ ცხოვრებას აგრძელებენ – ჩემ გარეშე. ზურა ლანასთანაა. მე კი ყოველ საღამოს ფანჯარასთან ვჯდები და საკუთარ თავს ვეკითხები: ღირს თუ არა მსხვერპლი მაშინ, როცა ბოლოს ყველაფერი გკარგავს? დედობა ნიშნავს ყველაფრის დათმობას თუ საკუთარი თავის დაკარგვასაც?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილზე? შეიძლება ოდესმე მაპატიონ შვილებმა?