დედაჩემი მართავს ჩემს ცხოვრებას და უკვე 30 წლის ვარ — როგორ დავიბრუნო ჩემი თავი?
— ნინო, სად მიდიხარ ამ საღამოს? — დედაჩემის ხმა ისევ ისე მკაცრად გაისმა, როგორც ბავშვობაში. თითქოს დრო არ გასულა, ისევ ის პატარა გოგო ვარ, რომელსაც კართან ჩაცმული ფეხსაცმელი ეცვა და დედის ნებართვას ელოდა.
— მეგობრებთან, დედა. უბრალოდ კაფეში ვხვდები მათ.
— რომელ მეგობრებთან? ისევ ის ანა და ლიკა? ხომ გითხარი, მაგათთან არაფერი გამოგივა. სჯობს სახლში დარჩე, ხვალ ადრე უნდა ადგე.
სუნთქვა შემეკრა. უკვე 30 წლის ვარ, მაგრამ დედაჩემი დღემდე მართავს ჩემს ცხოვრებას. თითქოს ჩემი სურვილები, ოცნებები და გეგმები მისთვის არაფერს ნიშნავს. ბავშვობიდანვე ასე იყო — ყველაფერი უნდა გაეკონტროლებინა: რა უნდა მცმოდა, ვისთან უნდა ვმეგობრობდი, სად უნდა მესწავლა, ვისთან უნდა მელაპარაკა.
მამა ემიგრაციაში წავიდა, როცა 12 წლის ვიყავი. დედამ მარტო გაზარდა მე და ჩემი უმცროსი ძმა, მაგრამ ეს მარტოობა მისთვის არა მარტო ტკივილი, არამედ შიში გახდა — შიში იმისა, რომ ჩვენც დავკარგავდით. ამიტომაც დაიწყო ჩვენი ყოველი ნაბიჯის კონტროლი.
— ნინო, გთხოვ, ნუ წახვალ დღეს. სახლში დარჩი, ერთად ვუყუროთ ფილმს. ხომ იცი, მარტო ვარ… — ხმა დაუთბა, მაგრამ მაინც იმავე ტონით მელაპარაკებოდა.
— დედა, უკვე დიდი ვარ. მინდა ჩემი ცხოვრება მქონდეს.
— შენი ცხოვრება? მე რომ არ ვყოფილიყავი, სად იქნებოდი ახლა? ყველაფერი შენთვის გავაკეთე! — ხმა აუკანკალდა.
ეს დიალოგი თითქმის ყოველდღე მეორდება. თითქოს ჩემს ცხოვრებაში ორი პარალელური სამყარო არსებობს: ერთი — სადაც დედაჩემის მოლოდინებს ვასრულებ და მეორე — სადაც საკუთარ თავს ვეძებ.
ერთ დღესაც, როცა სამსახურში დაღლილი მივედი სახლში, დედაჩემი სამზარეულოში დამხვდა. მაგიდაზე ჩემი საყვარელი ხაჭაპური ედო.
— დაჯექი, ნინო. ჭამე. დღესაც გვიან მოხვედი. ასე თუ გააგრძელებ, ჯანმრთელობას დაიღუპავ.
— დედა, სამსახური მაქვს… ხომ იცი, რომ გვიანამდე მიწევს მუშაობა.
— ეგ სამსახური არაფერს მოგცემს. სჯობს გათხოვდე და ოჯახი შექმნა. ასე მარტო ვერ იქნები.
გული მომიკვდა. თითქოს ჩემი ყველა მიღწევა — უნივერსიტეტი, კარიერა, მეგობრები — მისთვის არაფერია. მხოლოდ ერთი რამ აინტერესებს: როდის გავთხოვდები და როდის გავხდები ისეთი ქალი, როგორიც თვითონ იყო ჩემს ასაკში.
ერთ დღესაც მეგობარმა ანამ შემომთავაზა: — მოდი, ბარსელონაში წავიდეთ რამდენიმე დღით! ცოტა განვიტვირთოთ.
— დედაჩემი არ გამიშვებს…
— ნინო! უკვე 30 წლის ხარ! როდემდე აპირებ ასე ცხოვრებას?
ამ სიტყვებმა გულში ჩამწვდა. მართლა როდემდე? რამდენჯერ დამითქვამს უარი საკუთარ თავზე მხოლოდ იმიტომ, რომ დედას არ ეწყინოს?
იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან თბილისს ვუყურებდი და ვფიქრობდი: რატომ ვერ ვბედავ ნაბიჯის გადადგმას? რატომ მგონია, რომ თუ დედას არ მოვუსმენ, ყველაფერი ცუდად დასრულდება?
მახსოვს ბავშვობაში როგორ მეშინოდა მისი გაბრაზების. ერთხელ კლასელებთან ერთად კინოში წავედი და ტელეფონი გამოვრთე. როცა სახლში დავბრუნდი, დედა ატირებული დამხვდა:
— მეგონა რამე დაგემართა! როგორ შეგიძლია ასე მომექცე?
მას შემდეგ ყოველთვის ვცდილობდი მისი მოლოდინები ამესრულებინა. მაგრამ ახლა უკვე დიდი ვარ. საკუთარი ცხოვრება მინდა.
მეორე დღეს სამსახურში უფროსმა შემომთავაზა: — ნინო, პროექტზე უნდა წახვიდე ბერლინში ორი კვირით. შეგიძლია?
გული ამიჩქარდა. ეს შანსი იყო! მაგრამ მაშინვე დედაჩემი გამახსენდა — როგორ იტირებდა, როგორ მეტყოდა უარს…
საღამოს სახლში მისულმა ძლივს შევბედე საუბარი:
— დედა, შეიძლება ბერლინში წავიდე ორი კვირით სამუშაოდ.
— რა ბერლინი? გაგიჟდი? იქ მარტო როგორ იქნები? ვინ მოგხედავს? ვინ იცის რა ხალხია იქ…
— დედა! გთხოვ! ეს ჩემი შანსია!
— მე შენს ადგილას არ წავიდოდი. მაგრამ როგორც გინდა…
თითქოს დამრთო ნება, მაგრამ იმ ღამით მთელი სახლი სიჩუმით აივსო. დედამ არც კი დამელაპარაკა. მეორე დღესაც უხმოდ გავიდა სამზარეულოდან.
ბერლინში წასვლა გადავწყვიტე. პირველად ცხოვრებაში საკუთარი გადაწყვეტილება მივიღე და არ დაველოდე დედის თანხმობას. აეროპორტში რომ მივდიოდი, დედამ მხოლოდ ერთი სიტყვა მითხრა:
— ფრთხილად იყავი.
ბერლინში ყოფნისას პირველად ვიგრძენი თავისუფლება. ქუჩებში მარტო დავდიოდი, უცხო ხალხთან ვსაუბრობდი და საკუთარ თავს ვპოულობდი. მაგრამ ყოველ საღამოს დედას მესიჯებს ვკითხულობდი:
— სად ხარ? რას აკეთებ? ხომ კარგად ხარ?
ერთ დღესაც ვიდეოზარით დამირეკა:
— ნინო, ძალიან მომენატრე… აქ ყველაფერი ცარიელია უშენოდ.
მის თვალებში მარტოობა დავინახე. მაშინ მივხვდი: მისი კონტროლი მხოლოდ შიშისგან მოდიოდა — შიშისგან რომ მარტო დარჩებოდა.
ბერლინიდან დაბრუნებულმა ახალი ძალით დავიწყე ცხოვრება. სამსახურში დაწინაურება შემომთავაზეს. მეგობრებთან უფრო ხშირად გავდიოდი ქალაქგარეთ.
ერთ საღამოს სახლში დაბრუნებულმა დედას ვუთხარი:
— მინდა ბინა ვიქირავო და დამოუკიდებლად ვიცხოვრო.
დედამ ხმა არ ამოიღო. მხოლოდ ცრემლები ჩამოუგორდა თვალებიდან.
— ნინო… მე ხომ შენთვის ყველაფერი გავაკეთე…
— ვიცი, დედა… მაგრამ ახლა ჩემი დროა.
იმ ღამით პირველად დავიძინე მშვიდად. ვიცოდი, რომ რთული გზა მელოდა წინ — მარტო ცხოვრება საქართველოში მარტივი არ არის: ბინის ქირაობა ძვირია, სამსახურში სტაბილურობა არ არის და ოჯახიც მუდამ გელოდება სახლში დაბრუნებას. მაგრამ ეს ჩემი არჩევანი იყო.
დედასთან ურთიერთობა ნელ-ნელა შეიცვალა. თავიდან ხშირად მირეკავდა და მეკითხებოდა: — რას ჭამ? ხომ კარგად ხარ? მერე მიხვდა, რომ დამოუკიდებლადაც შემეძლო ცხოვრება.
ერთ დღესაც მითხრა:
— ნინო, შენ მართლა გაიზარდე…
ახლა უკვე ვიცი: დამოუკიდებლობა მხოლოდ ფიზიკური სივრცის დატოვება არ არის — ეს შინაგანი თავისუფლებაა. რთულია იყო ქალი საქართველოში და მიიღო გადაწყვეტილებები ოჯახის წინააღმდეგ; რთულია იყო შვილი ემიგრანტი მამის და გადარჩე დედის შიშებს შორის; მაგრამ კიდევ უფრო რთულია იყო საკუთარი თავის პატრონი.
ხანდახან ვფიქრობ: ღირს კი ეს ბრძოლა? ღირს თუ არა საკუთარი თავის პოვნა იმ ტკივილის ფასად, რასაც ყველაზე ახლობელი ადამიანის ცრემლები უდევს საფუძვლად?
მაგრამ როცა საკუთარ თავს სარკეში ვუყურებ და პირველად ვგრძნობ თავისუფლებას — ვიცი: ეს გზა ჩემია.
“ნეტავ რამდენი ნინო ცხოვრობს ჩემსავით საქართველოში ან სადმე უცხოეთში? რამდენი ჩვენგანი ვერ ბედავს საკუთარი თავის პოვნას მხოლოდ იმიტომ, რომ ოჯახის ტკივილი არ მიაყენოს? თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?”