როცა ჩემი შვილი დავტოვე გერმანიაში სამუშაოდ: გადარჩენის ფასი და დედობის ტკივილი

„ნინო, ასე უნდა დამტოვო?“ – მარიამის ხმა ჯერ კიდევ ყურებში ჩამესმის, თითქოს გუშინ იყო. თორმეტი წლის იყო მაშინ, როცა ჩემოდანი დავხურე და კართან ვიდექი. დედაჩემი, მოხუცი და ავადმყოფი, სამზარეულოში ჩუმად ტიროდა. მე კი, თითქოს სხვის ცხოვრებას ვუყურებდი – როგორ ვტოვებდი ჩემს ერთადერთ შვილს, ჩემს პატარა გოგოს, თბილისში, რომ გერმანიაში წავსულიყავი მოსავლელად.

არ ვიცი, როგორ უნდა ავხსნა ის ტკივილი, რომელიც იმ დღეს გულში ჩამრჩა. თითქოს რაღაც ამომგლიჯეს და ცარიელი დავრჩი. მაგრამ რა უნდა მექნა? ჩემი ქმარი წლებია აღარ გვახსოვდა – წავიდა და აღარ დაბრუნებულა. პენსია დედაჩემის წამლებსაც არ ჰყოფნიდა. მარიამი სკოლაში ყოველდღე მშიერი მიდიოდა. მეზობლები ჩურჩულებდნენ: „ნინოს ქმარი წავიდა, ახლა თვითონაც მიდის…“

მაშინ მეგონა, რომ სხვა გზა არ მქონდა. მეგონა, რომ თუ გერმანიაში წავალ და ფულს გამოვიმუშავებ, მარიამს უკეთესი ცხოვრება ექნება. „დედა მალე დაბრუნდება,“ – ვუთხარი მას, როცა ბოლო ჩახუტება ვცადე. მან კი ხელი გამაშვებინა და ოთახში ჩაიკეტა.

გერმანიაში ცხოვრება სულ სხვა აღმოჩნდა. უცხო ენა, უცხო ხალხი, ცივი სახლები და უსასრულო სევდა. დღეები მოხუცების მოვლაში გადიოდა – ზოგჯერ ღამეებსაც არ მძინებია. ყოველ თვე ფულს ვუგზავნიდი დედაჩემს და მარიამს. მაგრამ ფულთან ერთად წერილებსაც ვწერდი – ზოგჯერ პასუხს ვიღებდი, ზოგჯერ – არა.

ერთხელ დედაჩემმა მომწერა: „მარიამი აღარ გელაპარაკება, ძალიან ბრაზობს.“

მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ შეიძლება შვილს სამუდამოდ ვკარგავდი. მაგრამ უკან დაბრუნება უკვე შეუძლებელი იყო – ვალები მქონდა, ბილეთის ფული არ მქონდა, და რაც მთავარია – მეშინოდა შვილის თვალებში ჩახედვის.

წლები გავიდა. მარიამი გაიზარდა ჩემს გარეშე. სკაიპით ველაპარაკებოდი ხოლმე – მოკლედ მიპასუხებდა: „კარგად ვარ.“ ერთხელაც მითხრა: „დედა, შენ ჩემი ბავშვობა წაიღე.“

გული გამიჩერდა.

ვცდილობდი ამეხსნა: „მარიამ, მე შენთვის გავაკეთე ყველაფერი…“

მან კი მიპასუხა: „მე შენ არ მჭირდებოდა ფული. დედა მჭირდებოდა.“

მაშინ მივხვდი, რომ ფული ვერასოდეს ჩაანაცვლებდა იმ სითბოს, რომელიც მას ბავშვობაში აკლდა.

ერთხელ თბილისში დავბრუნდი – დედაჩემი გარდაიცვალა. მარიამი უკვე სტუდენტი იყო. სახლში შევედი და დავინახე – თვალებში ცივი სიცარიელე ედგა.

„რატომ მოხვედი?“ – მკითხა.

„შენი დედა ვარ…“ – ძლივს ამოვთქვი.

„ჩემი დედა? დედა ის არის, ვინც გვერდით გყავს მაშინ, როცა გეშინია ან გტკივა. შენ სად იყავი?“

ვერაფერი ვუთხარი. უბრალოდ ჩავეხუტე და ტირილი დავიწყე.

მას შემდეგ ათწლეულები გავიდა. ისევ გერმანიაში ვარ – მოხუცებს ვუვლი. მარიამი თავის ოჯახთან ერთად ცხოვრობს თბილისში. იშვიათად მწერს მოკლე მესიჯებს: „დედა, კარგად ხარ?“ მაგრამ ვიცი – მის გულში ისევ ტკივილია.

ხანდახან ვფიქრობ: მართლა სხვა გზა არ მქონდა? იქნებ შეიძლებოდა სხვანაირად? იქნებ სჯობდა სიღარიბეში მეცხოვრა მასთან ერთად?

ერთხელ გერმანელი მოხუცი ქალბატონი მკითხა: „შვილები გყავს?“

„კი,“ – ვუპასუხე და ცრემლები მომეძალა.

„მაშინ რატომ აქ ხარ?“

არ ვიცოდი რა მეთქვა…

ახლა უკვე 58 წლის ვარ. ჩემი ცხოვრება თითქოს ორ ნაწილად გაიყო – ერთი ნაწილი საქართველოში დარჩა, მეორე აქაა, უცხო მიწაზე. ყოველ ღამე იმაზე ვფიქრობ, რა დავკარგე და რას მივაღწიე.

ხანდახან მესიზმრება პატარა მარიამი – ხელში მიჭირავს და ვეფერები… მაგრამ სიზმარი იფანტება და ისევ მარტო ვრჩები.

ახლა თქვენ გეკითხებით: მართლა არსებობს ისეთი არჩევანი ცხოვრებაში, რომელიც ტკივილს არ ტოვებს? ღირს თუ არა გადარჩენისთვის ყველაზე ძვირფასის დათმობა?