20 წლის შემდეგ: ჩემი ყოფილი ქმრის უჩვეულო წინადადება და ოჯახური დრამა, რომელმაც ცხოვრება თავდაყირა დააყენა
— ნინო, გთხოვ, უბრალოდ მომისმინე… — მისი ხმა ტელეფონში ისეთი უცხო და ნაცნობი იყო ერთდროულად, რომ წამით სუნთქვა შემეკრა.
გათენებული იყო პარიზში, სადაც უკვე ათი წელია ვცხოვრობ. ჩემი შვილი, ლუკა, უნივერსიტეტში მიდიოდა და მე, როგორც ყოველთვის, ფანჯრიდან ვაცილებდი. ამ დროს კი ტელეფონი აწკრიალდა — ეკრანზე გია გამოჩნდა, ჩემი ყოფილი ქმარი, რომელსაც ოცი წელია არ შევხვედრივარ. გული ამიჩქარდა. რატომ მირეკავს ახლა? რა უნდა?
— გია? — ძლივს ამოვთქვი.
— ნინო, ვიცი, რომ მოულოდნელია… მაგრამ საქმე ლუკას ეხება. მინდა, რომ ჩემი ბინა თბილისში მის სახელზე გადავაფორმო. მაგრამ ერთი პირობით… — მისი ხმა დაბალი და მტკიცე იყო.
— რა პირობით? — უკვე ვგრძნობდი, როგორ მიბრუნდებოდა ძველი წყენა და შიში.
— უნდა დავქორწინდეთ ისევ. ფორმალურად მაინც. ასე უფრო მარტივად იქნება ყველაფერი… იურიდიულადაც და… — გაჩუმდა.
— გია, ეს ხუმრობაა? — ხმაში ბრაზი შემეპარა.
— არა, ნინო. მე სერიოზულად გეუბნები. ლუკას ბინა სჭირდება, შენც ხომ იცი. მე მარტო ვარ, შენც… უბრალოდ ხელი მოვაწეროთ და მერე ისევ შენი გზით წახვალ.
მაშინვე ბავშვობის სუნი გამახსენდა — თბილისური ეზო, სადაც პირველად შევხვდით ერთმანეთს. ჩვენი ქორწილი, ლუკას დაბადება… მერე კი განშორების მძიმე წლები, ემიგრაციაში წასვლა, მარტოობა და ბრძოლა შვილისთვის. გიასგან მხოლოდ ალიმენტი მქონდა ნანახი ერთხელ, ისიც სასამართლოს შემდეგ.
ახლა კი ეს წინადადება. თითქოს ყველაფერი თავდაყირა დადგა.
ლუკა საღამოს სახლში დაბრუნდა. ვუყურებდი მის დაღლილ სახეს და ვერ ვბედავდი მეთქვა, რა მოხდა.
— დედა, რა გჭირს? — მკითხა ბოლოს.
— არაფერი, შვილო… უბრალოდ ცოტა დავიღალე.
მაგრამ იმ ღამით ვერ დავიძინე. გიას სიტყვები თავში მიტრიალებდა: “ლუკას ბინა სჭირდება”. ვიცოდი, რომ თბილისში ბინის ქონა მისთვის დიდი შვება იქნებოდა — უნივერსიტეტში დაბრუნების ან საქართველოში დაბრუნების შემთხვევაში. მაგრამ რა ფასი ჰქონდა ამ ყველაფერს? ჩემი ღირსების? ჩემი წარსულის დავიწყების?
მეორე დღეს დედაჩემი დავრეკე თბილისში.
— დედა, გია მირეკავდა… ბინას გვთავაზობს ლუკასთვის, თუ ისევ დავქორწინდებით.
— ღმერთო ჩემო! — დედაჩემის ხმა შეეცვალა. — ნინო, ხომ იცი, როგორია ეგ კაცი! ოცი წელი ხმა არ ამოუღია! ახლა რატომ უნდა ენდო?
— არ ვიცი, დედა… ლუკასთვის მინდა ყველაფერი გავაკეთო…
— შვილო, შენს თავს ნუ დააკლებ არაფერს! ბინა ბინაა, მაგრამ ღირსება?..
დედაჩემის სიტყვები გულში ჩამრჩა. მთელი დღე ვფიქრდებოდი: ღირს თუ არა წარსულში დაბრუნება შვილის მომავალისთვის?
მესამე დღეს გიამ ისევ დამირეკა.
— ნინო, გადაწყვიტე?
— გია, რატომ ახლა? რატომ ასეთი პირობით?
— იმიტომ რომ მარტო ვარ. ბინა მაინც ლუკას დარჩება ბოლოს და ბოლოს. უბრალოდ მინდა რაღაც ფორმალური იყოს… იქნებ ოდესმე ისევ ოჯახი ვიყოთ…
მისი ბოლო სიტყვები გულში მეჩხვლიტა. ნუთუ ისევ სჯეროდა ჩვენი ერთად ყოფნის? ან იქნებ უბრალოდ მარტოობის ეშინოდა?
ლუკასთან საუბარი გადავწყვიტე.
— ლუკა, მამამ დამირეკა… ბინას გვთავაზობს თბილისში. მაგრამ ერთი პირობით — უნდა დავქორწინდეთ ისევ.
ლუკამ გაოცებით შემომხედა.
— დედა, შენ რას ფიქრობ?
— არ ვიცი, შვილო… მინდა შენი მომავლისთვის ყველაფერი გავაკეთო. მაგრამ ეს ჩემთვის ძალიან რთულია.
— მე არ მინდა შენ რამეს თავი შესწირო ჩემ გამო! თუ არ გინდა — ნუ გააკეთებ! მე შენს გვერდით ვარ.
ლუკას სიტყვებმა ცრემლები მომგვარა. პირველად ვიგრძენი, რომ ჩემი შვილი უკვე დიდი იყო და თავადაც შეეძლო გადაწყვეტილებების მიღება.
მაგრამ მაინც ვერ ვისვენებდი. პარიზის ქუჩებში დავდიოდი და ვფიქრობდი: რამდენი ქალი ცხოვრობს ასე — ემიგრაციაში, შვილისთვის ყველაფერზე წამსვლელი? რამდენი ქალი დგას არჩევანის წინაშე: ოჯახი თუ ღირსება? სიყვარული თუ მოვალეობა?
ერთ საღამოს მეგობართან წავედი — მარიკა ემიგრაციაში ჩემთან ერთად ცხოვრობს უკვე წლებია.
— ნინო, შენს თავს ნუ გააწირავ! გია ისევ ისე გაგტეხავს როგორც ადრე! ბინა ბინაა, მაგრამ შენი ცხოვრებაა მთავარი!
— მაგრამ ლუკასთვის მინდა ყველაფერი…
— ლუკას ყველაზე მეტად შენი ბედნიერება უნდა!
მარიკას სიტყვებმა დამაფიქრა: იქნებ მართლა საკუთარი თავი უნდა დავაყენო პირველ ადგილზე?
გიამ მესამედ დამირეკა.
— ნინო, ბოლო პასუხი მითხარი…
— გია, ბოდიში… ვერ შევძლებ. ლუკას ბინა ძალიან სჭირდება, მაგრამ მე აღარ ვარ ის ქალი, ვინც ოცი წლის წინ ვიყავი. ახლა ჩემი თავის და შვილის ბედნიერება უფრო მნიშვნელოვანია ჩემთვის.
გია გაჩუმდა. მერე ჩუმად თქვა:
— მესმის… ალბათ მართალი ხარ.
ტელეფონი გავთიშე და პირველად ამდენი წლის შემდეგ თავი თავისუფლად ვიგრძენი. თითქოს მძიმე ტვირთი მომეხსნა მხრებიდან.
ახლა ვზივარ ფანჯარასთან პარიზში და ვფიქრობ: რამდენი ქალი ცხოვრობს ასე? რამდენი ქალი დგას არჩევანის წინაშე: შვილის მომავალი თუ საკუთარი ღირსება? იქნებ ორივეს ერთად მიღწევა შეუძლებელია საქართველოში ან ემიგრაციაში მცხოვრები ქალისთვის?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? ღირს თუ არა წარსულში დაბრუნება შვილის მომავალისთვის?