სუპერმარკეტის ლაბირინთში: ჩემი ბრძოლა ყოველდღიურობაში
— ნანა დეიდა, მოდი, დაგეხმარებით! — მესმის ზურგს უკან ახალგაზრდა გოგონას ხმა, როცა ვცდილობ მაღალ თაროზე შემოდებულ ზეთის ბოთლს მივწვდე. ხელები მიკანკალებს, მუხლები მტკივა, მაგრამ მაინც არ მინდა ვინმეს დახმარება ვთხოვო. თითქოს ეს ჩემი სიძლიერის ბოლო ნატამალია.
— არა, მადლობა, თავად შევძლებ, — ვპასუხობ უხერხულად და ვცდილობ ღიმილი არ დამემალოს.
მაგრამ ბოთლი მაინც ხელიდან მეცლება და ხმაურით ეცემა იატაკზე. ყველა მიყურებს. თითქოს დრო გაჩერდა. ვგრძნობ, როგორ მიჩქარდება გული და სახეზე ცეცხლი მეკიდება. ეს არ არის პირველი შემთხვევა. უკვე მერამდენედ ვხვდები ასეთ უხერხულ სიტუაციაში, მაგრამ მაინც ვერ ვეჩვევი.
ჩემი სახელი ნანაა. სამოცდაცხრა წლის ვარ. თბილისში ვცხოვრობ, ოდესღაც მასწავლებელი ვიყავი. ახლა კი ჩემი ყოველდღიურობა სუპერმარკეტში სიარულით იწყება და მთავრდება. შვილები საზღვარგარეთ არიან — ერთი გერმანიაში ცხოვრობს, მეორე იტალიაში. მეუღლე ხუთი წლის წინ გარდამეცვალა და მას შემდეგ მარტო ვარ.
ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ დამოუკიდებლობა ჩემი მთავარი ღირსება იყო. მაგრამ ბოლო წლებში ეს დამოუკიდებლობა უფრო ტვირთად მექცა. სუპერმარკეტში შესვლა ჩემთვის ნამდვილი გამოცდაა: ვიწრო დერეფნები, სადაც ეტლით მოსიარულე ადამიანიც კი ვერ გაივლის; მაღალ თაროებზე აწეული პროდუქტები, რომელთაც მხოლოდ ახალგაზრდების დახმარებით თუ მიაღწევ; მუდმივად აჩქარებული ხალხი, რომლებიც გვერდით ისე ჩაგივლიან, თითქოს უხილავი იყო.
ერთხელაც, როცა პურის ასაღებად მივედი, ახალგაზრდა ბიჭმა ისე სწრაფად ჩამიარა გვერდით, რომ თითქმის დამეჯახა. პურის კალათი ხელიდან გამივარდა და იატაკზე დაიყარა. ბიჭმა არც კი შემომხედა — უბრალოდ გზა განაგრძო.
— ბოდიში, ხომ კარგად ხართ? — მომიახლოვდა მოხუცი კაცი, რომელსაც杖ით ეჭირა ხელი.
— კარგად ვარ, მადლობა, — ვუპასუხე და თავი დავხარე.
მაშინ პირველად ვიგრძენი თავი სრულიად უძლურად. სახლში დაბრუნებულმა შვილებს დავურეკე და ვუთხარი, რომ სუპერმარკეტში სიარული აღარ შემეძლო.
— დედა, გთხოვ, ონლაინ შეუკვეთე ყველაფერი! — მითხრა თამუნამ გერმანიიდან.
— კი მაგრამ, მე ხომ ინტერნეტით ვერ ვსარგებლობ კარგად… — ვუპასუხე ჩუმად.
— დედა, უნდა ისწავლო! ასე უფრო მარტივი იქნება შენთვის! — დამარწმუნებლად მითხრა.
მაგრამ მე არ მინდოდა ონლაინ შეკვეთები. მინდოდა ქუჩაში გასვლა, ხალხში ყოფნა, პროდუქტების არჩევა საკუთარი ხელით. ეს იყო ჩემი ერთადერთი კავშირი გარესამყაროსთან.
ერთ დღესაც, როცა სუპერმარკეტში ვიყავი, ახალგაზრდა კონსულტანტს მივუახლოვდი:
— ბოდიშით, შეგიძლიათ დამეხმაროთ? ეს შაქარი ძალიან მაღლა დევს…
— რა თქმა უნდა! — გამიღიმა ბიჭმა და შაქარი ჩამომაწოდა.
— იცით, ადრე ასეთი პრობლემები არ მქონდა… ყველაფერი უფრო მარტივი იყო…
— ბოდიშით, ბებო… ახლა ასეა მოწყობილი ყველაფერი. უფროსობას უნდა ვუთხრა, რომ ხანდაზმულებისთვის უფრო ხელმისაწვდომი იყოს პროდუქტები.
— მადლობა… — ვუთხარი და გულში იმედი გამიჩნდა.
მაგრამ მეორე დღეს ისევ იგივე განმეორდა. მაღაზიაში შესვლისას დაცვამ ჩანთა შემიმოწმა. თითქოს ეჭვქვეშ დამაყენა მხოლოდ იმიტომ, რომ მოხუცი ვარ და შეიძლება რამე “გამეპაროს”.
— ბოდიში, წესებია ასეთი… — მითხრა უხერხულად.
— ვიცი… უბრალოდ მეწყინა…
სახლში დაბრუნებულმა ისევ შვილებს დავურეკე:
— დედა, გთხოვ, ნუ ნერვიულობ! ჩვენ მალე ჩამოვალთ და ყველაფერს მოგიგვარებთ! — დამამშვიდა ლევანმა იტალიიდან.
მაგრამ ვიცოდი, რომ მალე არავინ ჩამოვიდოდა. ყველას თავისი ცხოვრება ჰქონდა.
ერთ საღამოს მეზობელმა მარინემ დამირეკა:
— ნანა დეიდა, ხვალ ბაზარში მივდივარ. თუ გინდა, პროდუქტებს მოგიტან.
— არა, მადლობა… მინდა თავად გავიდე გარეთ…
მარინე გაჩუმდა. ალბათ მიხვდა ჩემს მდგომარეობას.
მეორე დღეს ისევ სუპერმარკეტში წავედი. ამჯერად წინასწარ ჩამოვწერე ყველაფერი ფურცელზე: პური, რძე, შაქარი, ზეთი… მაგრამ როცა სალაროსთან მივედი და საფულე ამოვიღე, აღმოვაჩინე რომ ფული სახლში დამრჩენია. ხალხი უკმაყოფილოდ მიყურებდა.
— ბებო, ნუ ღელავ! მე გადაგიხდი! — მომიახლოვდა ახალგაზრდა ქალი.
— არა, არა! არ მინდა! — შევეცადე უარი მეთქვა.
— არაფერია! ხვალ რომ მოხვალთ, მაშინ დამიბრუნეთ!
ისეთი სირცხვილი ვიგრძენი… მთელი გზა ცრემლები მომდიოდა თვალებიდან. სახლში მისულმა ისევ შვილებს დავურეკე:
— დედა, ხომ გითხარი ონლაინ შეუკვეთე-მეთქი! — გაბრაზდა თამუნა.
— არ მინდა ასე ცხოვრება… მინდა ისევ ადამიანად ვიგრძნო თავი…
იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი ჩემს ბავშვობაზე: როგორ დავდიოდით ბაზარში დედასთან ერთად; როგორ გვესალმებოდნენ გამყიდველები; როგორ გვიცნობდნენ სახელებით… ახლა კი ყველა უცხოა. ყველას ეჩქარება. მოხუცები კი ზედმეტებად გვთვლიან.
ერთ დღესაც სუპერმარკეტში ახალი აქცია დაიწყეს: “დახმარება ხანდაზმულებს”. სპეციალური კონსულტანტები დაგვხვდნენ შესასვლელში და გვეხმარებოდნენ პროდუქტების არჩევაში. პირველად ვიგრძენი თავი საჭირო ადამიანად.
— ნანა დეიდა! დღეს რა გჭირდებათ? — მომიახლოვდა კონსულტანტი გოგონა.
— უბრალოდ მინდა მშვიდად შევარჩიო პროდუქტები… — ვუთხარი ღიმილით.
ის დღე ყველაზე ბედნიერი იყო ბოლო წლების განმავლობაში. სახლში დაბრუნებულმა შვილებს დავურეკე და ყველაფერი მოვუყევი:
— დედა, მიხარია რომ ასე ზრუნავენ თქვენზე! — მითხრა ლევანმა.
მაგრამ ვიცოდი, რომ ეს მხოლოდ დროებითი იყო. მეორე კვირას აქცია დასრულდა და ისევ მარტო დავრჩი სუპერმარკეტის ლაბირინთში.
ხანდახან ვფიქრობ: რატომ არის ასე რთული ხანდაზმულებისთვის ცხოვრება საქართველოში? რატომ გვავიწყდება ერთმანეთი? რატომ ვერ ვპოულობთ თანაგრძნობას ყოველდღიურობაში?
დღესაც ისევ მივდივარ სუპერმარკეტში. ისევ მიჭირს მაღალ თაროებზე ხელის მიწვდენა; ისევ მეშინია დაცვას არ შევაწუხო; ისევ მრცხვენია დახმარების თხოვნა…
მაგრამ მაინც არ ვნებდები. მინდა ბოლომდე შევინარჩუნო ღირსება და დამოუკიდებლობა.
ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ მეც უნდა ვისწავლო ონლაინ შეკვეთები? იქნებ ასე უფრო მარტივი იქნება? მაგრამ მაშინ ხომ საბოლოოდ დავკარგავ იმ პატარა კავშირს გარესამყაროსთან?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? ღირს თუ არა დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა მაშინაც კი, როცა მთელი სისტემა შენ წინააღმდეგაა?