ათი წლის შემდეგ: როცა ჯასმინი არსაიდან დაბრუნდა, ჩემი ცხოვრება მეორედ დაინგრა

— სად იყავი ამდენი ხანი?! — ყვირილი არ მინდოდა, მაგრამ ხმა თავისით ამივარდა. კართან იდგა, დაღლილი, თვალებში უცხო სევდა ჩასდგომოდა. ჯასმინი იყო, ჩემი ქმარი, რომელიც ათი წლის წინ ისე გაქრა, თითქოს მიწამ ჩაყლაპა. ახლა კი, ამ საღამოს, როცა ბავშვები ოთახში სწავლობდნენ და მე ჩაის ვადუღებდი, კარი გაიღო და ყველაფერი თავდაყირა დადგა.

— ნინო, გთხოვ, მომისმინე… — ხმა აუკანკალდა. თითქოს რაღაცის ახსნა უნდოდა, მაგრამ სიტყვები ვერ პოულობდა.

მთელი სხეული მიკანკალებდა. ათი წელი! ათი წელი მარტო, შვილებთან ერთად, სირცხვილით, კითხვებით, ბრაზით და იმედგაცრუებით. ათი წელი, როცა ყველა მეკითხებოდა: „რა მოუვიდა ჯასმინს?“ და მე მხოლოდ მხრებს ვიჩეჩავდი. ათი წელი, როცა ბავშვები ყოველ დაბადების დღეზე სთხოვდნენ ღმერთს, მამა დაებრუნებინა.

— სად იყავი? — ისევ ვკითხე, ამჯერად ჩურჩულით. — რატომ დაგვტოვე?

ის ჩუმად იდგა. მერე ნელა შემოვიდა სახლში, თითქოს ეშინოდა, რომ ყველაფერი სიზმარი იყო და ახლა გამოფხიზლდებოდა. ბავშვების ფოტოებს შეხედა კედელზე, მერე მე.

— თურქეთში ვიყავი. ყველაფერი აირია… ვალები, პრობლემები… მერე ვეღარ დავბრუნდი. მეშინოდა. მეგონა, რომ უკეთესს შევძლებდი, მაგრამ… — ხმა ჩაუწყდა.

მახსოვს, როგორ ვცდილობდი იმ დღეებში ყველაფრის ახსნას. პოლიციაში მივედი, ნათესავები მოვიარე, მეზობლებს ვკითხე. ყველგან ერთი პასუხი: „კაცები ზოგჯერ ასე იქცევიან, ნინო.“ თითქოს ეს ნორმალური იყო. თითქოს ჩემი ტკივილი ჩვეულებრივი ამბავი იყო.

ბავშვები ოთახიდან გამოვიდნენ. ნიკუშა უკვე თვრამეტი წლისაა, ანა — თოთხმეტი. ნიკუშამ მამა მაშინვე იცნო. თვალები გაუფართოვდა, მაგრამ არაფერი უთქვამს. ანა კი დაიბნა, თითქოს ვერ ხვდებოდა, ეს კაცი მართლა ის იყო თუ არა.

— მამა? — ჩუმად იკითხა ანამ.

ჯასმინმა თავი დაუქნია. ანა მისკენ გაიქცა და ჩაეხუტა. ნიკუშა კი ადგილზე გაშეშდა.

— სად იყავი ამდენი ხანი? — მკაცრად ჰკითხა ნიკუშამ.

ჯასმინმა თვალები დახარა. მე კი ვიგრძენი, როგორ მტკიოდა ყველაფერი. მინდოდა მეყვირა, მეჩხუბა, მეჩხუბა იმ წლებისთვის, რაც მარტო გავატარე, იმ ღამეებისთვის, როცა ბავშვები ტიროდნენ და მე ვერაფერს ვუხერხებდი.

— ნინო, ვიცი, რომ ვერაფერს გამოვისყიდი… მაგრამ გთხოვ, მომეცი შანსი. მინდა შვილებთან ვიყო. მინდა ყველაფერი გამოვასწორო.

— ასე მარტივია? — ვკითხე. — ათი წელი დაგვტოვე და ახლა უბრალოდ დაბრუნდი?

ისევ სიჩუმე ჩამოვარდა. ბავშვები ერთმანეთს უყურებდნენ. ნიკუშა ოთახიდან გავიდა, ანა კი ისევ მამას ეკვროდა.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ფანჯარასთან ვიჯექი და ვუყურებდი, როგორ ბნელდებოდა თბილისი. მახსენდებოდა, როგორ ვმუშაობდი ორ სამსახურში, როგორ ვცდილობდი ბავშვებისთვის ყველაფერი მიმეცა. მახსენდებოდა, როგორ ვტიროდი ღამით ჩუმად, რომ ბავშვებს არ გაეგოთ. მახსენდებოდა, როგორ ვცდილობდი საკუთარი თავის დარწმუნებას, რომ ჯასმინი ცოცხალი იყო.

დილით სამზარეულოში შევედი. ჯასმინი იქ იჯდა, ფანჯარაში იყურებოდა.

— ნინო, ვიცი, რომ არ გინდა ჩემი ნახვა. მაგრამ გთხოვ, ბავშვებისთვის მაინც…

— ბავშვებისთვის? — გამეცინა. — ბავშვებისთვის მე ვიბრძოდი ამ წლები. შენ სად იყავი?

ისევ არაფერი უთქვამს. მერე ნელა წამოდგა და მითხრა:

— თუ გინდა, წავალ. მაგრამ გთხოვ, ნება მომეცი, ბავშვებს ველაპარაკო.

არ ვიცოდი, რა მეპასუხა. გულში ბრაზი და სიბრალული ერთმანეთს ებრძოდა. მინდოდა, რომ წასულიყო, მაგრამ ანას ბედნიერი სახე მახსენდებოდა. ნიკუშას კი ისევ ბრაზი ჰქონდა თვალებში.

დღეები გადიოდა. ჯასმინი ცდილობდა ბავშვებთან ურთიერთობას. ანა მალე მიეჩვია, მაგრამ ნიკუშა არ ელაპარაკებოდა. მე კი ყოველდღე ვიბრძოდი საკუთარ თავთან. მინდოდა მეპატიებინა, მაგრამ ვერ ვახერხებდი.

ერთ საღამოს ნიკუშამ მითხრა:

— დედა, არ მინდა, რომ მამა აქ იყოს. მან ყველაფერი დაგვაკარგვინა.

— ვიცი, შვილო. მაგრამ ანას სჭირდება მამა. შენც გჭირდება. მეც…

— მე არ მჭირდება! — იყვირა ნიკუშამ და ოთახიდან გავარდა.

ჯასმინი ცდილობდა, მუშაობა დაეწყო. მაგრამ საქართველოში დაბრუნებულ ემიგრანტს იოლი არ აქვს. ყველგან ეჭვის თვალით უყურებენ. ნათესავები თავიდან ერიდებოდნენ, მეზობლები ჩურჩულებდნენ: „აი, დაბრუნდა, მაგრამ ნინოს როგორ უნდა აპატიოს?“

ერთ დღეს დედაჩემი მოვიდა.

— ნინო, შვილო, ცხოვრება გრძელდება. შეიძლება აპატიო. შეიძლება არა. მაგრამ შენს გულს მოუსმინე.

— დედა, როგორ უნდა ვაპატიო? ათი წელი მარტო ვიყავი. ბავშვები მარტო გავზარდე. ახლა კი უნდა დავივიწყო ყველაფერი?

— არავინ გთხოვს დავიწყებას. უბრალოდ დაფიქრდი, რა გინდა.

იმ ღამით ჯასმინმა მითხრა:

— ნინო, ვიცი, რომ შეცდომა დავუშვი. ვიცი, რომ დაგტოვეთ ყველაზე რთულ დროს. მაგრამ მინდა, რომ ისევ ოჯახი ვიყოთ. მინდა ყველაფერი გამოვასწორო.

— ოჯახი? ოჯახი მაშინ დაინგრა, როცა წახვედი. ახლა მხოლოდ ნანგრევებია.

ის ჩუმად იჯდა. მერე მითხრა:

— გთხოვ, მომეცი შანსი. თუნდაც მეგობრებად დავრჩეთ. თუნდაც მხოლოდ ბავშვებისთვის ვიყო აქ.

არ ვიცოდი, რა მეპასუხა. გულში ისევ სიბრაზე მქონდა, მაგრამ ანას ბედნიერ სახეს ვხედავდი. ნიკუშას კი ისევ ტკივილი ჰქონდა თვალებში.

ერთ დღეს ანამ მკითხა:

— დედა, მამა ისევ წავა?

— არ ვიცი, ანა. ეს მხოლოდ მისგან და ჩვენგანაა დამოკიდებული.