გულგრილობის ფასი: ნატანის დაკარგვის ღამე

„ნატანი, გთხოვ, ნუ დარბიხარ ასე! უკვე გვიანია, ხვალ დიდი დღეა, ხომ იცი?“ – ხმამაღლა დავუძახე სამზარეულოდან, სადაც ნამცხვარს ვაცხობდი. ჩემი ქმარი, ლევანი, ტელევიზორთან იჯდა და თვალს არ აშორებდა ახალ ამბებს – თითქოს იქიდან ელოდა პასუხს ჩვენს კითხვებზე. ნატანი კი, ჩვენი პატარა ბიჭი, რომელიც შვიდი წლის წინ ამერიკულ თავშესაფარში დავინახე პირველად, ოთახიდან ოთახში დარბოდა და ხვალინდელი დღის მოლოდინში თვალები უბრწყინავდა.

„დედა, ხვალ უკვე ნამდვილი შენი შვილი ვიქნები?“ – მკითხა უცებ, როცა გვერდით მომიჯდა და პატარა ხელები ჩემს კალთაში ჩადო.

„შენ ყოველთვის ჩემი შვილი იყავი, ნატან. უბრალოდ ხვალ ამას ოფიციალურადაც დავადასტურებთ,“ – ვუთხარი და ცრემლი ძლივს შევიკავე.

ჩვენი ოჯახი საქართველოდან წლების წინ წამოვიდა. ლევანი ვერ ეგუებოდა აქაურობას – არც ენა იცოდა კარგად და არც სამსახური ჰქონდა ისეთი, რომ თავი ღირსეულად ეგრძნო. მე კი ბავშვობიდან მინდოდა დიდი ოჯახი. მაგრამ ბედმა შვილები არ გვარგუნა. ამიტომაც გადავწყვიტეთ ნატანის აყვანა.

ყველაფერი თითქოს კარგად მიდიოდა – ნატანი ჩვენთან მალევე შეეჩვია, ქართულსაც სწავლობდა და ქართულ საჭმელებსაც გემრიელად ჭამდა. მაგრამ ლევანს რაღაც ყოველთვის აკლდა. ხშირად ჩუმად ჩივოდა: „ამერიკაში არაფერი არ არის ჩვენი…“

იმ ღამესაც, როცა ნატანი საძინებელში შევიყვანე და საბანი გადავაფარე, ლევანი ისევ ჩუმად იჯდა მისაღებში. მივედი და გვერდით მივუჯექი.

„ხვალ ხომ ბედნიერი დღეა?“ – ვკითხე ჩურჩულით.

„ბედნიერება სადღაც სხვაგან დარჩა, ნინო…“ – მიპასუხა და თავი დახარა.

მთელი ღამე ვერ დავიძინე. ნატანის ოთახიდან სუსტი ხვრინვა ისმოდა. ვფიქრობდი, როგორი იქნებოდა ჩვენი ცხოვრება საქართველოში რომ დავრჩენილიყავით. იქნებ იქ უფრო ბედნიერები ვყოფილიყავით? იქნებ ლევანსაც არ დაეკარგა საკუთარი თავი?

დილით ყველაფერი ჩვეულებრივ დაიწყო. ნატანი ადრე გაიღვიძა და საწოლიდან წამოხტა.

„დედა, დღეს ხომ ჩემი დღეა?“ – გაისმა მისი ხმა.

„დიახ, ჩემო სიყვარულო,“ – ვუთხარი და გულში ჩავიკარი.

მაგრამ უცებ რაღაც უცნაური მოხდა. ნატანი უცნაურად დაეცა იატაკზე. თავიდან მეგონა, თამაშობდა. მაგრამ როცა არ წამოდგა და სახეზე ფერი გადაუვიდა, პანიკაში ჩავვარდი.

„ლევან! სასწრაფო გამოიძახე!“ – ვიყვირე.

ყველაფერი ისე სწრაფად მოხდა… სასწრაფო დახმარება მოვიდა, მაგრამ უკვე გვიანი იყო. ექიმმა მხოლოდ თავი გააქნია: „ბოდიში…“

მთელი სამყარო ჩამენგრა. ლევანი კედელთან ჩაიკეცა და ხმამაღლა ატირდა – პირველად ვნახე ასე გულწრფელად ატირებული.

„რატომ? ღმერთო, რატომ?“ – ვყვიროდი მე.

მეზობლები მოგვადგნენ, მაგრამ მათი სიტყვები არაფერს ნიშნავდა. მხოლოდ ერთი კითხვა მიტრიალებდა თავში: როგორ შეიძლება ბედნიერების ზღვარზე ასე დაგენგრეს ყველაფერი?

მოგვიანებით გავიგეთ – ნატანს გულის თანდაყოლილი დაავადება ჰქონია, რომელიც აქამდე არავის შეუმჩნევია. ექიმებმა თქვეს: „შეიძლებოდა გადარჩენილიყო, დროულად რომ შეგემჩნიათ.“

მე საკუთარ თავს ვადანაშაულებდი. იქნებ უფრო ყურადღებიანი უნდა ვყოფილიყავი? იქნებ საქართველოში რომ ვყოფილიყავით, იქაური ექიმები სხვანაირად მიხედავდნენ?

ლევანი სულ უფრო დაიკარგა საკუთარ თავში. რამდენიმე კვირის შემდეგ მითხრა:

„ნინო, მე აქ ვერ დავრჩები… ყველაფერი მახსენებს მას.“

მე კი ვერ მივდიოდი – თითქოს აქ დარჩენით ნატანის ნაწილს ვინარჩუნებდი.

ერთ დღეს დედაჩემი დამირეკა საქართველოდან:

„შვილო, დაბრუნდი… აქ მაინც გყავს ოჯახი.“

მაგრამ რა მნიშვნელობა ჰქონდა? ჩემი ოჯახი აქ იყო – ნატანის ოთახში, მის სათამაშოებში, მის სურათებში…

ერთ ღამეს ლევანმა ჩემთან საუბარი სცადა:

„შენ გგონია, მე არ მტკივა? მაგრამ უნდა ვიცხოვროთ…“

„როგორ ვიცხოვროთ? როცა ყველაფერი დასრულდა?“ – ვუპასუხე ცრემლებით.

დრო გადიოდა. მეგობრები ცდილობდნენ დახმარებას – ზოგი ამბობდა: „ახალი ბავშვი აიყვანეთ“, ზოგი კი უბრალოდ დუმდა.

ერთ დღეს ქართულ ეკლესიაში წავედი. მამაომ მითხრა:

„ღმერთი ზოგჯერ ყველაზე ძვირფასს გვართმევს, რომ რაღაც გვასწავლოს.“

მაგრამ რა უნდა მესწავლა ამ ტკივილიდან?

ერთ საღამოს ნატანის წერილი ვიპოვე – პატარა ფურცელზე ეწერა: „დედა, შენ ყველაზე კარგი ხარ.“

ამ სიტყვებმა გამაბედნიერა და გამანადგურა ერთდროულად.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: ღირს თუ არა ემიგრაციაში ბედნიერების ძებნა? ან შეიძლება თუ არა ოდესმე ტკივილის დავიწყება?

ალბათ პასუხი არც ერთს აქვს. მაგრამ ერთი ვიცი: ნატანის სიყვარული ჩემში დარჩება ყოველთვის.

ხანდახან საკუთარ თავს ვეკითხები: „თუ ბედნიერება ასე ადვილად ქრება, ღირს კი მისი ძებნა შორეულ ქვეყნებში?“ იქნებ თქვენ იცით პასუხი?