მივცე თუ არა ბინა ჩემს ძმას? ოჯახური დრამა, რომელმაც გული გამიხეთქა
„ნინო, გთხოვ, უბრალოდ დაფიქრდი ამაზე…“ — დედაჩემის ხმა ტელეფონში ისეთი დაძაბული იყო, თითქოს მთელი ჩვენი ოჯახის ბედი ამ სიტყვებზე ეკიდა. მე კი, პარიზის პატარა ბინაში, ფანჯარასთან ვიჯექი და ხელები მიკანკალებდა. გარეთ წვიმდა, მაგრამ იმ წამს ყველაზე მეტად შინაგანად ვგრძნობდი ქარიშხალს.
„დედა, როგორ შეგიძლია ამას მთხოვო? ეს ხომ ჩემი ერთადერთი თავშესაფარია აქ, უცხო ქვეყანაში…“ — ხმა ჩამიწყდა. დედას სუნთქვა ტელეფონში გაისმა, თითქოს თვითონაც ებრძოდა ცრემლებს.
„შენ ხომ იცი, რომ ლაშას საქართველოში ძალიან უჭირს. სამსახური დაკარგა, ვალები აქვს… შენ კი აქ ხარ, კარგად ცხოვრობ. იქნებ დროა, ოჯახს დაეხმარო?“
ეს სიტყვები გულში მეჩხვლიტებოდა. მე ხომ წლები ვიშრომე, რომ ეს პატარა ბინა შემეძინა. საფრანგეთში ემიგრანტად ყოფნა არც ისე მარტივია — არც ენა ვიცოდი კარგად, არც ნაცნობები მყავდა. მაგრამ მაინც შევძელი: ღამეები ვმუშაობდი კაფეში, დილაობით კი უნივერსიტეტში დავდიოდი. ჩემი ოცნება იყო, ერთხელ მაინც თავი დაცულად მეგრძნო.
ახლა კი დედა მთხოვდა, ეს ყველაფერი ძმას დავუთმო. ლაშა… ჩემი პატარა ძმა, რომელიც ბავშვობაში სულ მეხუტებოდა და მეუბნებოდა: „ნინო, შენ ყველაზე მაგარი ხარ!“ მაგრამ ბოლო წლებში თითქოს ერთმანეთს დავშორდით. ის საქართველოში დარჩა, მე კი აქ წამოვედი — უკეთესი მომავლის საძიებლად.
„დედა, ხომ იცი, რომ ლაშას ყოველთვის ვეხმარები. ფულს ვუგზავნი ყოველ თვე… მაგრამ ბინა? ეს ხომ ჩემი სახლია!“
დედამ ჩუმად ამოიოხრა.
„შვილო, მე არ მინდა ძალით გთხოვო რამე. უბრალოდ… ლაშას ახლა ძალიან უჭირს. მამა აღარ გვყავს და მე მარტო ვერ შევძლებ ყველაფერს. შენ თუ არ დაეხმარები, არ ვიცი რა მოუვა.“
ტელეფონი გავთიშე და დიდხანს ვიჯექი სიბნელეში. გონებაში ბავშვობის სურათები ამომიტივტივდა: ჩვენი ძველი სახლი თბილისში, ლაშას სიცილი, დედის თბილი ხელები… მაგრამ მერე ისევ პარიზის ცივი კედლები დავინახე და საკუთარი მარტოობა.
მეორე დღეს სამსახურში ვერ წავედი. მთელი დღე ფიქრში გავატარე: რა უნდა გამეკეთებინა? თუ ბინას დავთმობდი, ისევ ნულიდან უნდა დამეწყო ყველაფერი. იქნებ ქუჩაში აღმოვჩენილიყავი კიდეც? მაგრამ თუ არ დავთმობდი — იქნებ ოჯახი სამუდამოდ დამეკარგა?
საღამოს ლაშამ დამირეკა. მისი ხმა დაღლილი და ნაღვლიანი იყო.
„ნინო, ვიცი რომ გაგიჭირდება… მაგრამ გთხოვ, ერთხელ მაინც ჩემზე იფიქრე. მე ხომ შენი ძმა ვარ.“
„ლაშა, შენ იცი როგორ მიყვარხარ. მაგრამ ეს ბინა ჩემი ერთადერთი თავშესაფარია…“
„შენ ხომ აქ აღარ დაბრუნდები! მე კი ქუჩაში დავრჩი! დედასაც აღარ აქვს ძალა… ნინო, გთხოვ!“
ისეთი ბრაზი და ტკივილი ვიგრძენი ერთდროულად, რომ ვეღარ გავუძელი.
„რატომ გგონია, რომ ჩემი ცხოვრება ასე მარტივია? რატომ გგონია, რომ ყველაფერი უნდა დაგითმო? მე ხომ წლები ვიშრომე ამისთვის! შენ კი მხოლოდ ითხოვ და ითხოვ!“
ლაშა გაჩუმდა. მერე ჩუმად თქვა:
„შენც შეიცვალე…“
ტელეფონი გათიშა.
იმ ღამეს ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან პარიზის შუქებს ვუყურებდი და ვფიქრობდი: იქნებ მართლა ეგოისტი ვარ? იქნებ ოჯახი უფრო მნიშვნელოვანია ყველაფერზე? მაგრამ მერე საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: რატომ უნდა დავთმო ის, რაც ასე ძვირად დამიჯდა?
რამდენიმე დღის შემდეგ დედამ ისევ დამირეკა.
„ნინო, ლაშამ სახლიდან წასვლა გადაწყვიტა. არ ვიცი სად წავა… მე ძალიან მეშინია.“
გული მომიკვდა. დედის ხმა ისეთი სუსტი იყო…
„დედა, გთხოვ არ ინერვიულო. რაღაცას მოვიფიქრებ.“
მაგრამ რა უნდა მომეფიქრებინა? პარიზში ცხოვრება ძვირი იყო — ბინის გაყიდვა ან დათმობა იმას ნიშნავდა, რომ ისევ ემიგრანტის მძიმე ცხოვრებაში ჩავრჩებოდი.
მეგობარს — სალომეს — ყველაფერი მოვუყევი. მან მითხრა:
„ნინო, შენს თავს უნდა მოუსმინო. ოჯახი მნიშვნელოვანია, მაგრამ საკუთარი თავი არ უნდა დაკარგო. თუ ახლა ყველაფერს დათმობ, მერე საკუთარ თავს ვერ აპატიებ.“
მაგრამ მეორე მეგობარმა — ირაკლიმ — სხვანაირად მითხრა:
„ოჯახი ერთხელ გეყოლება. ბინა კიდევ შეიძლება იყიდო ან იქირაო. ძმა რომ დაკარგო — ამას ვერაფერი შეცვლის.“
ორი აზრი ერთმანეთში მერეოდა. ბოლოს გადავწყვიტე, დედასთან და ლაშასთან ვიდეოზარი გამეკეთებინა.
ეკრანზე მათი დაღლილი სახეები გამოჩნდა.
„დედა, ლაშა… მინდა გულწრფელად გითხრათ: ძალიან მიჭირს ეს გადაწყვეტილება. ვიცი, რომ თქვენც გიჭირთ. მაგრამ მე აქ მარტო ვარ, უცხო ქვეყანაში. ეს ბინა ჩემი ერთადერთი სახლია…“
დედამ ცრემლები მოიწმინდა.
„შვილო, ჩვენ შენი ბედნიერება გვინდა. უბრალოდ გვეგონა, რომ ერთად ყველაფერს გავუძლებდით.“
ლაშამ თავი დახარა.
„მაპატიე ნინო… უბრალოდ ძალიან დავიღალე.“
იმ დღეს პირველად ვიგრძენი, რომ ოჯახი მხოლოდ მატერიალური დახმარება არ არის — არამედ ერთმანეთის გაგება და პატივისცემაცაა საჭირო.
რამდენიმე კვირის შემდეგ ლაშამ სამსახური იპოვა და დედამაც ცოტა დამშვიდდა. ჩვენ ისევ ვსაუბრობთ ხოლმე ვიდეოზარით — მაგრამ რაღაც შეიცვალა: თითქოს ერთმანეთის ტკივილი უკეთ გავიგეთ.
ახლაც ხშირად ვფიქრობ იმ დღეზე: რა მოხდებოდა ბინა რომ დამეთმო? ან პირიქით — საერთოდ არ დამეხმარა? იქნებ არც ერთი გზა არ არის სწორი და არც მეორე…
ახლა თქვენ გეკითხებით: რას იზამდით ჩემს ადგილას? ოჯახი უფრო მნიშვნელოვანია თუ საკუთარი ბედნიერება? იქნებ ორივეს ერთად ვერ შევინარჩუნებთ?