ორი სახლის შუაში: დაკარგული შვილის წერილი

„შენ ამას არასდროს გაიგებ, ნინო, შენ არ იცი, რა რთულია იყო დედა,“ – დედაჩემის ხმა ისევ ჩამესმის ყურში, თითქოს გუშინ კი არა, ახლა მეუბნება. სამზარეულოში ვდგავარ, ხელები მიკანკალებს, ჩაიდანი გადმოვარდა და წყალი იატაკზე იღვრება. დედა ჩუმად ზის მაგიდასთან, თვალებში ვერ მიყურებს. მე კი ვგრძნობ, როგორ მეწვის ყელში სიტყვები, რომლებსაც ვერ ვამბობ.

„რატომ გააკეთე ეს, დედა? რატომ დათმე ყველაფერი დეიდას?“ – ძლივს ვბედავ კითხვას. მისი ხმა სუსტი და მოტეხილია: „შენ არ გესმის… მე ვალდებული ვიყავი.“

ეს ამბავი ერთი კვირის წინ გავიგე. დეიდა მარინა გერმანიაში ცხოვრობს უკვე ოცდაათი წელია. იქ ოჯახი შექმნა, შვილები ჰყავს, მაგრამ დედას ყოველთვის უგზავნიდა ფულს, წამლებს, ტანსაცმელს. მე კი აქ ვიყავი – თბილისში, დედასთან ერთად. მამა ადრე გარდაიცვალა და მას შემდეგ მე ვიყავი მისი ერთადერთი საყრდენი. უნივერსიტეტში სწავლის პარალელურად ვმუშაობდი, რომ დედას წამლები ეყიდა, კომუნალური გადაეხადა. ჩემი ცხოვრება მის გარშემო ტრიალებდა.

მაგრამ ახლა ყველაფერი შეიცვალა. დედამ უარი თქვა ბინის მემკვიდრეობაზე დეიდას სასარგებლოდ. ეს ბინა ჩვენი ერთადერთი თავშესაფარია – ჩემი ბავშვობის მოგონებებით სავსე კედლები, სადაც მამას სუნი ჯერ კიდევ შემორჩენილია. ახლა კი ეს ყველაფერი თითქოს ჰაერში გაიფანტა.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან ქალაქის შუქებს ვუყურებდი და ვფიქრობდი: რა დავაშავე? რატომ არ დამიმსახურებია უფლება, რომ ჩემი სახლი მქონდეს? დედას ხომ მე ვუვლი, მე ვზრუნავ მასზე, მე ვიტან მის ტკივილს და მარტოობას.

დილით დედამ ჩაი მომიდუღა და უხმოდ დამიდგა წინ. „ნინო, შენ ხომ იცი, რომ მარინას უჭირს იქ…“ – დაიწყო ჩუმად. „მაგრამ ჩვენც გვიჭირს! მე აქ ვარ! შენთან!“ – ხმამაღლა წამოვიძახე და ცრემლები წამსკდა.

დედამ თავი დახარა. „შენ ძლიერი ხარ, ნინო. მარინა მარტო დარჩა უცხო ქვეყანაში…“

ამ სიტყვებმა გამაბრაზა. განა მე არ ვარ მარტო? განა მე არ მჭირდება მხარდაჭერა? მთელი ცხოვრება დედის გამო უარი ვთქვი ბევრ რამეზე – მეგობრებთან გასვლაზე, მოგზაურობაზე, სიყვარულზე… ახლა კი ისიც დავკარგე, რაც მეგონა ჩემი იყო.

სამსახურში ვერ შევძელი კონცენტრირება. კოლეგები მიყურებდნენ და ჩურჩულებდნენ: „რა დაემართა ნინოს?“ არავის ვუთხარი სიმართლე – მრცხვენოდა. თითქოს დამნაშავე ვიყავი იმაში, რომ დედამ ასე გადაწყვიტა.

ერთ საღამოს დეიდა მარინამ დამირეკა გერმანიიდან. მისი ხმა მხიარული იყო: „ნინო, დედაშენმა დიდი გულით მოიქცა! შენც ხომ გესმის?“

ვერაფერი ვუპასუხე. მხოლოდ ჩუმად ვუსმენდი მის მონოლოგს – როგორ უჭირს ემიგრანტს უცხო მიწაზე, როგორ ენატრება საქართველო, როგორ უნდა დაბრუნება… მაგრამ მე ხომ აქ ვარ! მე ხომ არავის ვენატრები!

მეგობარმა ნათიამ მითხრა: „ნინო, უნდა იბრძოლო შენი უფლებებისთვის! ეს ბინა შენი სახლია.“ მაგრამ როგორ უნდა ვიბრძოლო დედის წინააღმდეგ? როგორ უნდა დავუდგე წინ ადამიანს, რომელმაც სიცოცხლე მომცა?

ერთ ღამეს დედას ოთახში შევედი. ის ძველ ფოტოებს ათვალიერებდა – მამას სურათს ეფერებოდა. ჩუმად დავჯექი მის გვერდით.

„დედა, გეშინია მარტო დარჩენის?“ – ვკითხე მოულოდნელად.

მან ამოიოხრა: „ყველაზე მეტად იმის მეშინია, რომ შენც წახვალ და მარტო დავრჩები.“

ეს სიტყვები გულში ჩამივარდა. განა ეს ყველაფერი იმიტომ გააკეთა? იქნებ ფიქრობდა, რომ თუ ბინა დეიდას დარჩებოდა, მე აღარ დავრჩებოდი მასთან? ან იქნებ უბრალოდ თავს დამნაშავედ გრძნობდა მარინას წინაშე?

მეორე დღეს დეიდა ჩამოვიდა თბილისში. სახლში დაძაბულობა იგრძნობოდა. დეიდა ცდილობდა მხიარული ყოფილიყო, მაგრამ თვალებში შიში ედგა.

„ნინო, ვიცი რომ გაბრაზებული ხარ,“ – მითხრა მან ჩუმად. „მაგრამ შენ ძლიერი ხარ. მე აქ ვერ დავბრუნდები, მაგრამ მინდა ვიცოდე, რომ დედაშენი მშვიდად იქნება.“

„და მე?“ – ძლივს ამოვთქვი.

„შენ ყოველთვის იპოვი გზას,“ – მიპასუხა მან.

იმ ღამით პირველად ვიგრძენი თავი სრულიად მარტო. თითქოს ორი სახლის შუაში ვიყავი გაჭედილი – ერთი ბინა, რომელიც აღარ მეკუთვნის და მეორე ქვეყანა, სადაც არასდროს ვყოფილვარ.

დედასთან ურთიერთობა უფრო დაიძაბა. ხშირად ჩხუბობთ წვრილმანებზე – საჭმელზე, სისუფთავეზე, ტელევიზორის ხმაზე… მაგრამ ვიცოდი, რომ ეს ყველაფერი მხოლოდ ზედაპირული იყო. მთავარი პრობლემა ჩვენს შორის უხილავი კედელი გახდა.

ერთ დღეს სამსახურში უფროსმა დამიძახა: „ნინო, გერმანიაში მივლინება გვაქვს სამი თვით. შეგიძლია წახვიდე?“

გული ამიჩქარდა. ეს იყო შანსი – გაქცევის შანსი ან ახალი ცხოვრების დასაწყებად.

საღამოს დედას ვუთხარი: „დედა, შეიძლება მეც წავიდე გერმანიაში…“

ის გაჩუმდა. მერე ცრემლები მოეძალა: „თუ წახვალ, მარტო დავრჩები.“

მე კი პირველად ცხოვრებაში საკუთარ თავზე დავფიქრდი: იქნებ დროა მეც ვიცხოვრო ჩემთვის? იქნებ დროა გავიგო, ვინ ვარ სინამდვილეში?

ჩემი ბარგი ჩავალაგე და ბოლო ღამე ბავშვობის სახლში გავატარე. ფანჯრიდან თბილისს გავხედე და საკუთარ თავს ჩავჩურჩულე: „რა არის სახლი? კედლები თუ ადამიანები?“

ახლა გერმანიაში ვარ – უცხო ქალაქში, უცხო ენით და წესებით. ყოველ საღამოს დედას ვურეკავ და ორივეს გვენატრება ერთმანეთი.

მაგრამ მაინც ვერ ვისვენებ: რატომ უნდა იყოს შვილი ყოველთვის ძლიერი? რატომ უნდა დავთმოთ საკუთარი თავი ოჯახის გამო?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? უნდა დავბრუნდე თუ საკუთარი გზა გავაგრძელო?