„თუ სინდისი გაქვს, ერთხელ მაინც გარეცხე ჭურჭელი“ – ჩემი შვილის ოჯახი და ჩემი დანგრეული იმედები

„თუ სინდისი გაქვს, ერთხელ მაინც გარეცხე ჭურჭელი!“, – ეს სიტყვები ისე ხმამაღლა წამომცდა, რომ საკუთარი თავის შემრცხვა. სამზარეულოში ვიდექი, ხელში სველი ტილო მეჭირა და ნინო, ჩემი რძალი, ტელეფონზე ჩუმად იცინოდა. გვერდით ჩემი პატარა შვილიშვილი, ლუკა, სკამზე იჯდა და თვალებში მიყურებდა – თითქოს ელოდა, რას ვიტყოდი შემდეგ.

არასდროს მინდოდა ის დედამთილი ვყოფილიყავი, რომელსაც რძალი ეშინია. მაგრამ როცა შენი შვილი სამსახურშია, რძალი კი მთელი დღე სახლში ზის და ბავშვი მშიერი გხვდება, როგორ უნდა გაჩერდე? ჩემი შვილი, მიხო, სულ მეუბნება: „დედა, ნუ ერევი ჩვენს ოჯახში! ნინო თავისებურად აკეთებს ყველაფერს.“ მაგრამ მე ხომ ვიცი, რომ ნინო არაფერს აკეთებს – ჭურჭელი კვირაობით უგანდია ნიჟარაში, სახლი არეულია და ლუკა ხშირად ტირის.

მახსოვს, როგორი იყო ჩემი ცხოვრება 23 წლის ასაკში. მაშინაც სამზარეულოში ვიდექი და ცრემლებს ვიწმენდდი. ჩემი ქმარი, გიგა, წავიდა – უბრალოდ ადგა და წავიდა. მითხრა, რომ ოჯახური ცხოვრება არ შეეფერებოდა. „რატომ უნდა ვიმუშაო თქვენთვის? მე მინდა ჩემთვის ვიცხოვრო“, – ეს იყო მისი ბოლო სიტყვები. მაშინ სამი წლის მიხო ხელში მეჭირა და ვერ ვიჯერებდი, რომ მარტო დავრჩი.

წლები გავიდა. მიხო გავზარდე მარტო – არც ერთი დღე არ დამივიწყებია ის ღამე, როცა გიგამ კარი გაიხურა. ვმუშაობდი ყველგან: ბაზარში ვყიდდი ხილს, საღამოს სახლებში ვალაგებდი. მიხოს არაფერი აკლდა – არც საჭმელი, არც ტანსაცმელი. სკოლაში ყოველთვის სუფთა და მოწესრიგებული მიდიოდა. მე კი ღამით დაღლილი ვბრუნდებოდი სახლში და ჩუმად ვტიროდი.

ახლა კი მიხო გაიზარდა, დაოჯახდა. მეგონა, რომ ყველაფერი უკეთესობისკენ შეიცვლებოდა. მაგრამ ნინო… ნინო სულ სხვა სამყაროდანაა. მისი ოჯახი რუსეთიდან ჩამოვიდა – იქ გაიზარდა, იქ სწავლობდა. საქართველოში მხოლოდ იმიტომ დაბრუნდა, რომ მამამისი ავად გახდა. მიხო უნივერსიტეტში შეხვდა და მალე დაქორწინდნენ.

처음ში მეგონა, რომ ნინო უბრალოდ ვერ ეგუებოდა ახალ გარემოს. ვეხმარებოდი ყველაფერში: საჭმელს ვუმზადებდი, ლუკას ვუვლიდი. მაგრამ დროთა განმავლობაში მივხვდი – ნინოს არც სწავლა უნდა, არც მუშაობა. მთელი დღე ტელეფონზე ზის ან მეგობრებთან საუბრობს. ერთხელაც ლუკა მშიერი დამხვდა – მაშინ პირველად ვუთხარი ხმამაღლა: „თუ სინდისი გაქვს, ერთხელ მაინც გარეცხე ჭურჭელი.“

ნინომ არაფერი მიპასუხა. უბრალოდ ადგა და ოთახში გავიდა. იმ საღამოს მიხო გვიან დაბრუნდა სახლში. როგორც კი კარი გაიღო, ნინომ ატირებული სახით მიირბინა მასთან: „შენი დედა ჩემს ცხოვრებას ჯოჯოხეთად აქცევს!“ მიხომ მკაცრად შემომხედა: „დედა, გთხოვ, ნუ ერევი ჩვენს ოჯახში.“

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი: იქნებ მართლა ზედმეტი მომივიდა? იქნებ ნინოს დრო სჭირდება? მაგრამ მეორე დღეს ყველაფერი ისევ ისე იყო – ჭურჭელი ისევ ნიჟარაში ეყარა, ლუკა ისევ მშიერი იყო.

ერთ დღესაც გადავწყვიტე, აღარაფერი მეთქვა. უბრალოდ დავიწყე ყველაფრის გაკეთება ჩუმად – ვრეცხავდი ჭურჭელს, ვალაგებდი სახლს, ლუკას ვაჭმევდი. მაგრამ ესეც არ აღმოჩნდა სწორი გზა. ნინო მეგობრებს უყვებოდა: „ჩემი დედამთილი ყველაფერს თვითონ აკეთებს და მერე მე მადანაშაულებს.“

ერთხელაც სამზარეულოში შემთხვევით მოვისმინე მათი საუბარი:

– მიხო, აღარ შემიძლია! შენი დედა სულ აქ არის! თავი მოსამსახურედ მგონია!
– ნინო, ხომ იცი, რომ დედაჩემი უბრალოდ გვეხმარება.
– არა! ის ყველაფერს ისე აკეთებს, თითქოს მე არაფერში ვვარგივარ!
– იქნებ ცოტა მეტი ინიციატივა გამოიჩინო?
– შენც მის მხარეს ხარ?!

მაშინ მივხვდი – ჩემი ყოფნა ამ სახლში უკვე პრობლემაა. მაგრამ სად უნდა წავსულიყავი? ჩემი პენსია არ მყოფნის ბინის დასაქირავებლად. მიხოსაც არ აქვს საშუალება ორი ოჯახი შეინახოს.

ერთ დღესაც ყველაფერი აფეთქდა. დილით ლუკას სიცხე ჰქონდა – ნინო ისევ ტელეფონზე იყო დაკავებული. მე წამლები მივეცი და ექიმთან წავიყვანე. საღამოს მიხო დაბრუნდა და ნინომ ყველაფერი მოუყვა თავის ინტერპრეტაციით:

– შენი დედა ბავშვს წამლებს აძლევს ექიმის გარეშე! მე დედა ვარ თუ ის?!
– დედა! რატომ არ მითხარი?
– მიხო, ბავშვს სიცხე ჰქონდა! ექიმთან წავიყვანე.
– ნინო უნდა ეკითხე!

მაშინ პირველად ვიგრძენი თავი ზედმეტად საკუთარ სახლში.

იმ ღამით ჩემმა ძველმა მეგობარმა თამარმა დამირეკა იტალიიდან:

– მარინა, აქ დამლაგებელი გვჭირდება მოხუცთან. წამოდი! ცოტა ფული შეგროვდება და მერე შვილსაც დაეხმარები.
– თამარ… ლუკას როგორ დავტოვებ?
– შენს თავს მიხედე ცოტა ხნით! აქ ბევრმა დაიწყო თავიდან ცხოვრება.

ორი კვირის განმავლობაში ვფიქრობდი ამაზე. ბოლოს ჩემმა შვილმა თავად მითხრა:

– დედა… იქნებ ცოტა ხნით სოფელში წახვიდე? ნინოსთვის რთულია შენი ყოფნა.
– მიხო… შენ გინდა წავიდე?
– უბრალოდ ცოტა სივრცე გვჭირდება.

ჩემი გულის ნაწილი მოკვდა იმ წამს.

სოფელში წავედი – ჩემს ბავშვობის სახლში. იქ ყველაფერი ძველებურად იყო: ბებია-ბაბუის სურათები კედელზე, ძველი ხის საწოლი… მაგრამ სიჩუმეში უფრო მძაფრად მესმოდა ჩემი მარტოობა.

თითქმის ყოველდღე ვურეკავდი მიხოს – იშვიათად მპასუხობდა. ერთხელაც ლუკას ხმა გავიგონე ტელეფონში:

– ბებო… როდის მოხვალ?
– მალე, ჩემო ბიჭო…

მაგრამ ვიცოდი – იქ ჩემი ადგილი აღარ იყო.

თვეები გავიდა. სოფელში ცხოვრება მძიმე იყო – პენსია საკმარისი არ იყო წამლებზე და საჭმელზე. თამარმა ისევ დამირეკა:

– მარინა! ჩამოდი იტალიაში! აქ ბევრ ქართველს შეხვდები.

ბოლოს გადავწყვიტე – წავედი ემიგრაციაში.

იტალიაში ყველაფერი უცხო იყო: ენა ვერ მესმოდა, ქუჩები უცნაური იყო… მაგრამ მუშაობას შევეჩვიე – მოხუც იტალიელს ვუვლიდი. საღამოობით ფანჯრიდან ვუყურებდი ქალაქის შუქებს და ვფიქრობდი ჩემს ოჯახზე.

ერთ დღესაც მიხომ დამირეკა:

– დედა… როგორ ხარ?
– კარგად ვარ, შვილო… თქვენ როგორ ხართ?
– ლუკას სკოლაში პრობლემები აქვს… ნინო ვერ ახერხებს ყველაფერს…
– გინდა დავბრუნდე?
– არ ვიცი…

ახლა უკვე ორი წელია იტალიაში ვარ. ფულს ვუგზავნი შვილს და შვილიშვილს – ვიცი, რომ მათთვის ეს მნიშვნელოვანია. მაგრამ ღამით ისევ მარტო ვარ ჩემს ფიქრებთან.

ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ მართლა ზედმეტი ვიყავი? იქნებ მართლა არ უნდა ჩავრეულიყავი მათი ოჯახის საქმეებში? ან იქნებ უბრალოდ არავინ იცის საქართველოში როგორია მარტოხელა დედის ტკივილი?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილზე? მართლა შეიძლება დედამთილი იყოს ოჯახის დანგრევის მიზეზი თუ ეს უბრალოდ ჩვენი ტრადიციების ბრალია?