„როცა შვილიშვილიც კი უცხოდ გეჩვენება“ – ვიქტორიას ამბავი, რომელიც ყველა თაობის გულს ატკენს

– ბებო, რატომ არ იცი ინგლისურად ლაპარაკი? – მკითხა ანდრია, როცა საბავშვო ბაღიდან დაბრუნდა და ტელეფონში რაღაც უცნაურ სიმღერას უსმენდა. მის ხმაში იყო რაღაც ისეთი, რაც გულში მწარედ ჩამრჩა – თითქოს მე ვიყავი ის, ვინც ვერ ეწეოდა მის სამყაროს.

მე ვარ ვიქტორია, სამოცდახუთი წლის ქალი, რომელმაც მთელი ცხოვრება თბილისში გაატარა. ჩემი ახალგაზრდობა სავსე იყო ბრძოლით – ჯერ საბჭოთა რეჟიმთან, მერე დამოუკიდებლობის ქაოსთან, ბოლოს კი იმედგაცრუებასთან, როცა ჩემი შვილი, ნიკოლოზი, ოჯახთან ერთად ლონდონში გადავიდა. მაშინ მეგონა, რომ ყველაფერი გავაკეთე სწორად: კარგი განათლება მივეცი, გვერდში დავუდექი ყველა რთულ მომენტში, მაგრამ ახლა, როცა ანდრია უკვე ექვსი წლისაა და მე მათთან ერთად ვცხოვრობ უცხო ქვეყანაში, ვგრძნობ, რომ ჩემი ადგილი აღარ მაქვს.

ჩემი დღეები ერთფეროვანია: დილით ადრე ვდგები, ქართულად ვამზადებ საუზმეს – ხაჭაპურს ან ფხალს – მაგრამ ანდრია მხოლოდ ტოსტებს ჭამს და შოკოლადის კრემს ისვამს პურზე. ნიკოლოზი სამსახურში მიდის, რძალი – თამარი – უნივერსიტეტში სწავლობს. მე კი სახლში მარტო ვრჩები და ვცდილობ, რამდენიმე ქართველ ემიგრანტს ონლაინ დავეხმარო ბუღალტერიაში. ეს ჩემი ერთადერთი შემოსავალია პენსიის გარდა.

ერთ დღესაც, როცა ანდრია ბაღიდან დაბრუნდა, ოთახში შევედი და დავინახე, როგორ თამაშობდა პლანშეტზე. მივუახლოვდი და ვკითხე:
– ბებო, მოდი ერთად დავხატოთ.
მან თავი არ აუწევია:
– არ მინდა, ბებო. შენ მაინც ვერ ხატავ ისე მაგრად, როგორც ჩემი მასწავლებელი.

ეს სიტყვები გულში მეჩხვლიტა. ბავშვობაში ანდრია სულ ჩემთან იყო – ერთად ვუკითხავდით ზღაპრებს, ერთად ვხატავდით. ახლა კი თითქოს უცხო ენა აქვს და მე ვერაფერს ვუგებ.

ერთ საღამოს ნიკოლოზი გვიან დაბრუნდა. სამზარეულოში ჩუმად შევედი და ვკითხე:
– ნიკოლოზ, ხომ კარგად ხარ? ანდრიას რაღაც შეცვლილი აქვს ბოლო დროს…
მან მხრები აიჩეჩა:
– დედა, ბავშვია. აქ სხვანაირად იზრდებიან. შენც უნდა მიეჩვიო.
– მე ხომ ყველაფერს ვაკეთებ თქვენთვის…
– ვიცი, მაგრამ ზოგჯერ მგონია, რომ ზედმეტად ერევი ანდრიას ცხოვრებაში. უნდა მისცე თავისუფლება.

ეს სიტყვები ჩემთვის დარტყმა იყო. ზედმეტი? მე ხომ მთელი ცხოვრება მათთვის ვიცხოვრე! იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან ლონდონის ცივ ქუჩებს გავყურებდი და ვფიქრობდი: ნუთუ მართლა ზედმეტი ვარ?

მეორე დღეს თამარმა მითხრა:
– დედა ვიკა, ანდრიას ბაღში მშობელთა შეხვედრა გვაქვს. იქნებ შენ წახვიდე?
გული გამითბა – მეგონა, ისევ მჭირდება ოჯახს. მაგრამ ბაღში მისულმა თავი კიდევ უფრო უცხოდ ვიგრძენი: მასწავლებლები ინგლისურად ლაპარაკობდნენ სწრაფად და მხოლოდ რამდენიმე სიტყვას ვიგებდი. ანდრიამ ხელი გამიშვა და სხვა ბავშვებთან გაიქცა. ერთმა დედამ მკითხა:
– Are you Andrei’s grandmother?
მხოლოდ თავი დავუქნიე და გავიღიმე.

შეხვედრის შემდეგ ანდრიამ მკითხა:
– ბებო, რატომ არ ლაპარაკობ მასწავლებელთან ისე როგორც დედა?
– იმიტომ რომ ჯერ კარგად არ ვიცი ინგლისური…
– მაშინ რატომ მოხვედი?

გზაში სახლში ჩუმად მივდიოდით. ანდრია წინ მიდიოდა და მე უკან მივყვებოდი. სახლში მისულმა ნიკოლოზმა მკითხა:
– როგორ ჩაიარა?
– კარგად… – ძლივს ამოვილუღლუღე.

იმ საღამოს თამარმა მითხრა:
– დედა ვიკა, ხომ იცი, რომ ძალიან გვიყვარხარ… უბრალოდ ანდრიას ახლა ბევრი ცვლილება აქვს ცხოვრებაში. შეიძლება ცოტა დრო სჭირდება.
მაგრამ მე ვიცოდი – პრობლემა მხოლოდ დრო არ იყო. მე და ანდრია სხვადასხვა სამყაროში ვცხოვრობდით.

ერთ დღესაც ჩემს მეგობარ ნანას დავურეკე თბილისში.
– ნანა, აქ ყველაფერი სხვანაირია… შვილიშვილიც კი აღარ მიცნობს.
– ვიკა, ეგ ყველგან ასეა. ჩემი ლაშაც ამერიკაშია და უკვე ქართულად ძლივს ლაპარაკობს…
– ნუთუ ასე უნდა იყოს? ნუთუ შვილიშვილებს უნდა დავკარგავდეთ?

ამ საუბარმა ცოტა დამამშვიდა – მარტო არ ვიყავი ამ ტკივილში. მაგრამ მაინც ვერ შევეგუე იმ აზრს, რომ ჩემი ოჯახი ნელ-ნელა მეცლება ხელიდან.

ერთ საღამოს ანდრიამ მთხოვა:
– ბებო, შეგიძლია მომიყვე შენი ბავშვობის ამბავი?
გული გამითბა – თითქოს პატარა ხიდი გაჩნდა ჩვენს შორის.
– რა თქმა უნდა…
ვუამბე როგორ დავდიოდი სკოლაში თბილისში, როგორ გვქონდა ერთი ძველი ტელევიზორი მთელ ეზოში და როგორ ვთამაშობდით ეზოში საღამოობით.
ანდრიამ გაოცებით მომისმინა:
– მართლა ასე იყო? არც პლანშეტი გქონდათ?
– არა… მაგრამ ბევრი მეგობარი მყავდა.

ამ საუბარმა ცოტა იმედი მომცა – იქნებ კიდევ შემიძლია რაღაცის შეცვლა?

მაგრამ მეორე დღეს ისევ ყველაფერი ძველებურად იყო: ანდრია თავის ოთახში ჩაიკეტა პლანშეტით, ნიკოლოზი სამსახურში იყო ჩაფლული და თამარი გამოცდებისთვის ემზადებოდა.

ერთხელაც თამარმა მითხრა:
– დედა ვიკა, იქნებ ქართულ ენაზე წრე გაგეხსნა აქაურ ბავშვებისთვის? შენ ხომ ასე კარგად უძღვები გაკვეთილებს ონლაინ…
ეს იდეა მომეწონა – იქნებ ასე მაინც შევძლო ჩემი თავის პოვნა ახალ რეალობაში?

რამდენიმე კვირაში პატარა ჯგუფი შევკარი – სამი ქართველი ბავშვი და ერთი სომეხი გოგონა მოვიდნენ ჩემთან სახლში. ერთად ვხატავდით ქართულ ასოებს, ვთამაშობდით სიტყვებით. ანდრიაც შემოგვიერთდა ერთხელ და გაოცებული მიყურებდა:
– ბებო, შენ მასწავლებელი ხარ?
– კი…
– მაშინ მეც მინდა შენთან სწავლა!

ეს იყო პირველი დღე ბოლო წლების განმავლობაში, როცა თავი საჭირო ადამიანად ვიგრძენი.

მაგრამ მაინც დარჩა რაღაც გაუცხოება ჩემსა და ნიკოლოზს შორის. ერთხელაც სამზარეულოში ჩუმად შევედი და ვკითხე:
– ნიკოლოზ, შენთვის რა ვარ ახლა? დედა თუ უბრალოდ ძველი თაობის წარმომადგენელი?
მან ცოტა ხანს ჩაფიქრდა:
– დედა… შენ ყოველთვის ჩემი დედა იქნები. უბრალოდ ცხოვრება შეიცვალა… ჩვენც უნდა შევიცვალოთ.

ეს სიტყვები მართალი იყო – მაგრამ გულში მაინც ტკივილი დარჩა.

ახლაც ხშირად ვფიქრობ: ნუთუ ასე უნდა იყოს? ნუთუ თაობებს შორის ყოველთვის იქნება კედელი? იქნებ სიყვარული საკმარისი არ არის იმისთვის, რომ ერთმანეთი გავიგოთ?

თქვენ რას ფიქრობთ – როგორ უნდა დავანგრიოთ ეს უხილავი კედლები ჩვენს ოჯახებში?