უცნობი წარსული, ჩემი ტკივილი: როგორ შევხვდი დედაჩემის მტერს და ვისწავლე პატიება
„დედა, გთხოვ, არ გამიშვა!“ – ვყვიროდი მაშინ, როცა ჩემმა ბავშვურმა ხელებმა დედაჩემის კალთას ჩაებღაუჭა. ის კი ცრემლიანი თვალებით ცდილობდა გაეღიმა და დამეწყნარებინა. მაშინ ვერ ვხვდებოდი, რატომ უნდა დაეტოვებინა ყველაფერი და წასულიყო საბერძნეთში, მაგრამ ახლა, წლების შემდეგ, როცა თავადაც ემიგრანტი ვარ იტალიაში, უკეთ მესმის მისი ტკივილი.
დღეს რომ ეს ამბავი არ მომხდარიყო, ალბათ ისევ ჩვეულებრივად გავაგრძელებდი ცხოვრებას – დილით სამსახური, საღამოს სუპერმარკეტი და მერე სახლში დაბრუნება პატარა ლუკასთან. მაგრამ ყველაფერი შეიცვალა იმ დღეს, როცა ქუჩაში უცნობ ქალს დავეხმარე.
მზიანი დღე იყო, მაგრამ ჩემს გულში ისევ ის ბავშვობის სიცივე ტრიალებდა. ქუჩაში მოხუცი ქალი დავინახე – ჩანთა დაუვარდა და პროდუქტები მიმოიფანტა. ინსტინქტურად მივვარდი, დავეხმარე. ქალმა მადლობა გადამიხადა უცნაურად ნაცნობი ხმით. მისი თვალები წამით შემეხვდა და უცნაური ჟრუანტელი დამიარა.
– შვილო, ღმერთმა დაგლოცოს… – მითხრა და ხელზე ხელი მომკიდა.
– არაფერია, ბებო. გინდათ სახლამდე მიგაცილოთ?
– არა, ახლოს ვცხოვრობ… მაგრამ შენნაირი გოგოები რომ არსებობენ, იმედი მაქვს ჯერ კიდევ.
გავუღიმე და გზა განვაგრძე. მაგრამ მთელი საღამო მისი ხმა არ მშორდებოდა. თითქოს სადღაც მქონდა ნანახი ეს ქალი… ან იქნებ უბრალოდ მისი მზერა იყო ისეთი, როგორიც დედაჩემს ჰქონდა ხოლმე ემიგრაციაში წასვლის წინ?
საღამოს ლუკას დავაძინე და ფეისბუქზე შევედი. იქ დავინახე პოსტი – ქართველი ემიგრანტების ჯგუფში ვიღაცას ფოტო დაედო: „ეს ქალი დღეს იტალიის ქუჩებში პროდუქტებს აგროვებს. ვინმეს ხომ არ იცნობთ?“ ფოტო რომ დავხედე, გული შემეკუმშა – ეს ის ქალი იყო! უცნაურად ნაცნობი სახე…
მოულოდნელად დედაჩემის ძველი დღიურები გამახსენდა. ბავშვობაში ხშირად ვკითხულობდი მის ჩანაწერებს – როგორ უჭირდა საბერძნეთში, როგორ ატყუებდნენ თანამემამულეები, როგორ დაკარგა სამსახური ერთმა ქალმა რომ დააბეზღა ბერძენ ოჯახში… მაშინ დედამ მხოლოდ ერთი სიტყვა დაწერა: „მარინა.“
გონებაში უცებ ყველაფერი ერთმანეთს დაუკავშირდა. მარინა – ის ქალი, ვინც დედაჩემი გააუბედურა. ის ქალი, ვინც მის გამო ქუჩაში დარჩა და მერე ავად გახდა. მარინა – ქალი, რომელსაც დღეს პროდუქტები ავუღე ქუჩიდან.
მთელი ღამე ვერ დავიძინე. სიბრაზე მახრჩობდა. როგორ შეიძლებოდა ასეთი დამთხვევა? რატომ უნდა დამხმარებოდა ადამიანს, რომელმაც ჩემი ოჯახის ცხოვრება გაანადგურა? მეორე დილით სამსახურში ვერ წავედი – თავი ცუდად ვიგრძენი და უფროსს მივწერე.
ლუკა სკოლაში წავიყვანე და ისევ იმ ქუჩაზე დავბრუნდი. მარინა იქ იჯდა სკამზე და პურს ჭამდა.
– ბებო… – მივედი მასთან – გუშინ მე დაგეხმარეთ.
– ოჰ, შვილო… ისევ შენ ხარ? მადლობა ღმერთს.
– მარინა გქვიათ?
ქალი შეკრთა. თვალებში შიში ჩაუდგა.
– საიდან იცი ჩემი სახელი?
– მე ნინოს შვილი ვარ… ნინო გიორგაძე.
მარინას სახეზე ფერი გადაუვიდა. პური ხელიდან გაუვარდა.
– ღმერთო… ნინო… შენი დედა…
– დიახ. დედაჩემი. ის ქალი, ვისაც საბერძნეთში ცხოვრება დაუნგრიეთ.
მარინა გაშეშდა. თვალებში ცრემლები ჩაუდგა.
– შვილო… მე… მე არ მინდოდა ასე გამოსულიყო… მაშინ მეც ძალიან მიჭირდა…
– თქვენმა საქციელმა დედაჩემი გააუბედურა! ქუჩაში დარჩა! ავად გახდა! მე ბავშვობაში დედის გარეშე გავიზარდე!
მარინა ჩუმად ტიროდა. მე კი სიბრაზე მახრჩობდა.
– რატომ გააკეთეთ ეს? რატომ?
– მაშინ მეგონა, რომ თუ მას დააბეზღებდი, მე სამსახურს შემინარჩუნებდნენ… მაგრამ ბოლოს ორივენი გამოგვყარეს… მერე მეც ქუჩაში დავრჩი…
– დედაჩემი ავად გახდა! საქართველოში დაბრუნდა და მალე გარდაიცვალა! თქვენ კი აქ ხართ…
მარინამ თავი დახარა.
– შვილო… მთელი ცხოვრება ვნანობ ამას… ღმერთმა იცის, რამდენჯერ მინანია… მაგრამ უკან ვერაფერს ვაბრუნებ…
მინდოდა მეყვირა, მეჩხუბა, მაგრამ უცებ მივხვდი – ეს ქალი უკვე დასჯილია ცხოვრებით. მარტო დარჩენილი უცხო ქვეყანაში, უპატრონოდ…
ჩემი ბავშვობის ტკივილი ისევ ამოტივტივდა – ის ღამეები, როცა დედას ველოდებოდი ფანჯარასთან; ის დღეები, როცა წერილებს ვკითხულობდი მისგან; ის სევდა, რომელიც არასდროს მომშორებია.
მარინას გვერდით ჩამოვჯექი.
– იცით რა? მე მთელი ცხოვრება თქვენზე სიბრაზით ვიყავი სავსე. მეგონა, თუ ოდესმე შეგხვდებოდით, ყველაფერს გეტყოდით… მაგრამ ახლა უბრალოდ ცარიელი ვარ.
მარინამ ხელი ჩამჭიდა.
– მაპატიე შვილო… თუ შეგიძლია…
გული ამიჩუყდა. არ ვიცი რატომ – იქნებ იმიტომ, რომ თავადაც ემიგრანტი ვარ და ვიცი რა ძნელია უცხო ქვეყანაში მარტო ყოფნა; იქნებ იმიტომ, რომ დედაჩემი ყოველთვის პატიებას მასწავლიდა; ან იქნებ იმიტომ, რომ მარინას თვალებში საკუთარი ტკივილი დავინახე.
– არ ვიცი შემიძლია თუ არა პატიება… მაგრამ ვიცი ერთი რამ: სიძულვილი არაფერს შეცვლის.
მარინამ მადლიერი თვალებით შემომხედა.
– ღმერთმა დაგლოცოს შვილო…
იმ დღეს პირველად ვიგრძენი შვება. თითქოს მძიმე ლოდი მომეხსნა გულიდან. სახლში დაბრუნებულმა ლუკას ჩავეხუტე და დედაჩემის ფოტო ჩამოვხსენი კედლიდან.
– დედა, იმედი მაქვს მაპატიებ… რომ სიძულვილს პატიება ვარჩიე.
ახლა ხშირად ვფიქრობ: რამდენი ადამიანი დადის ჩვენს გვერდით თავისი ტკივილით? რამდენჯერ გვიწევს არჩევანის გაკეთება – სიძულვილსა და პატიებას შორის? იქნებ სწორედ ამ არჩევანზეა დამოკიდებული ჩვენი მომავალი?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? შეძლებდით პატიებას?