დედამთილის ჩრდილში: ჩემი ცხოვრების ყველაზე მძიმე ბრძოლა

— ნინო, ეს რა სუფრაა? ხაჭაპური ასე უნდა გამოიყურებოდეს? — დედამთილის ხმა სამზარეულოდან პირდაპირ მისაღებში აღწევს, სადაც ჩემი მეგობრები და ნათესავები სხედან. ხელები მიკანკალებს, თეფშზე ხაჭაპურის ნაჭერი თითქმის მიცურდა. სტუმრები უხერხულად იცინიან, ზოგი თვალს მარიდებს. გულში რაღაც მტკივნეულად მეჭიდება.

ეს პირველი შემთხვევა არ არის. უკვე მესამე წელია, რაც ლევანზე ვარ გათხოვილი და დედამთილი, ქალბატონი მარინე, ჩემი ცხოვრების ყველა დეტალში ერევა. თავიდან მეგონა, რომ უბრალოდ ზედმეტად მზრუნველი იყო, მაგრამ დროთა განმავლობაში მისი სიტყვები და ქცევები უფრო და უფრო დამამცირებელი გახდა.

— ნინო, სტუმრებს ასე არ უნდა ელაპარაკო! — აგრძელებს ის ხმამაღლა, თითქოს მე პატარა ბავშვი ვიყო. — აი, მე რომ ვიყავი შენი ასაკის, უკვე სამი შვილი მყავდა და სუფრასაც სულ სხვა გემო ჰქონდა!

ლევანი გვერდით მიჯდება და ჩუმად მეუბნება:
— ნუ მიაქცევ ყურადღებას, უბრალოდ ნერვიულობს.

მაგრამ მე ვგრძნობ, როგორ მეწვის სახე სირცხვილისგან. სტუმრები მიდიან და დედამთილი სამზარეულოში შემოდის:
— ნინო, შენს ადგილას რომ ვიყო, ცოტა მეტი ყურადღებით მოვეკიდებოდი ყველაფერს. ხალხი რას იტყვის?

ვცდილობ თავი შევიკავო, მაგრამ ცრემლები თავისით მოდის. დედამთილი წარბშეკრული მიყურებს:
— რა გატირებს ახლა? ასეთი სუსტი ხარ? ოჯახში ძლიერი ქალი უნდა იყო!

ჩემი ბავშვობის სახლი გონებაში მიტრიალებს — იქ დედა ყოველთვის მხარში მედგა, მამა კი სიყვარულით მიყურებდა. აქ კი თავს უცხოდ ვგრძნობ. თითქოს ამ სახლში ჩემი ადგილი არ არის.

ერთ დღესაც, როცა სტუმრებს ველოდებით, დედამთილი ისევ იწყებს:
— ნინო, მაგიდაზე ეს ჭურჭელი არ დადო! აი, ეს აიღე! — და ჩემს მიერ შერჩეულ ლამაზ ფაიფურის თეფშებს გვერდზე სწევს.

— მარინე დეიდა, იქნებ მეც შევძლო რაღაცის გაკეთება? — ვცდილობ მშვიდად ვუთხრა.

— შენ ჯერ კიდევ ბევრი გაქვს სასწავლი! — მკაცრად მიპასუხებს და ზურგს მაქცევს.

ლევანი ცდილობს სიტუაცია გაანეიტრალოს:
— დედა, ნინოსაც შეუძლია ყველაფერი…

— ლევან, შენ არ ერიო! — წყვეტს საუბარს დედამთილი.

ერთხელაც, როცა ჩემი მეგობარი ეკა სტუმრად მოვიდა და დედამთილმა მის წინაშე დამიწყო კრიტიკა:
— ეკა, შენ ხომ იცი, როგორი კარგი დიასახლისი ხარ! ნინოსაც ასწავლე რამე…

ეკა უხერხულად იღიმის და თვალებით მანიშნებს: “დაიკიდე”.

მაგრამ როგორ დავიკიდო? ყოველ დღე საკუთარ სახლში უცხოდ ვგრძნობ თავს. დედამთილი ყველაფერში ერევა: რას ვამზადებ, როგორ ვლაგებ სახლს, როგორ ველაპარაკები ლევანს. ერთხელაც ვკითხე:
— ქალბატონო მარინე, იქნებ ცოტა თავისუფლება მომცეთ?

მან გამიღიმა — ცივად:
— როცა ჩემი სახლი შენი გახდება, მაშინ გააკეთე როგორც გინდა.

ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა. თითქოს არასდროს ვიქნები ამ სახლის ნაწილი.

ერთ საღამოს ლევანს ვუთხარი:
— ასე ვეღარ გავაგრძელებ. ან უნდა დაველაპარაკო დედაშენს, ან სხვაგან გადავიდეთ.

ლევანი უხერხულად მიყურებს:
— ხომ იცი, რომ დედაჩემს მარტო ვერ დავტოვებ. მამა რომ გარდაიცვალა, მასზე მე ვარ პასუხისმგებელი.

ვგრძნობდი, რომ არჩევანი უნდა გამეკეთებინა: ან საკუთარი თავი დამეკარგა ამ ოჯახში, ან ხმა ამომეღო.

მეორე დღეს დილით დედამთილს პირდაპირ ვუთხარი:
— ქალბატონო მარინე, გთხოვთ, ნუ დამამცირებთ სტუმრების წინაშე. მეც მინდა ჩემი ოჯახი შევქმნა და თქვენი რჩევები მხოლოდ მაშინ მჭირდება, როცა თავად გთხოვთ.

მან გაკვირვებულმა შემომხედა:
— ასე რომ გელაპარაკები, იმიტომ რომ შენთვის კარგი მინდა!

— ვიცი, მაგრამ ასე მხოლოდ მტკენთ გულს.

დედამთილი გაჩუმდა. რამდენიმე დღე ერთმანეთს თითქმის არ ველაპარაკებოდით. სახლში დაძაბულობა სუფევდა.

ერთ საღამოს ლევანმა მითხრა:
— დედაჩემი უბრალოდ ვერ ეგუება ცვლილებებს. შენთვისაც რთულია და მისთვისაც…

— მაგრამ მე აღარ შემიძლია ასე ცხოვრება! — ცრემლები მომეძალა.

ლევანმა ჩამიხუტა:
— ერთად მოვიფიქროთ რამე.

მომდევნო კვირას გადავწყვიტეთ ბინა დაგვექირავებინა. დედამთილს ეს ამბავი ძალიან ეწყინა:
— მარტო როგორ უნდა ვიყო? ასე მალე მიმატოვეთ?

მაგრამ მე ვიცოდი: თუ საკუთარ თავს არ დავიცავდი, საბოლოოდ დავიკარგებოდი ამ ოჯახში.

ახლა ახალ ბინაში ვცხოვრობთ. დედამთილი ხშირად რეკავს და ზოგჯერ ისევ ცდილობს ჩემს ცხოვრებაში ჩარევას. მაგრამ ახლა უკვე ვიცი: ჩემი ღირსება ჩემზეა დამოკიდებული.

ხანდახან ვფიქრობ: რატომ არის ასე რთული საქართველოში რძალსა და დედამთილს შორის ურთიერთობა? რატომ გვიჭირს ერთმანეთის გაგება? იქნებ თქვენც ყოფილხართ ჩემს მდგომარეობაში? რას იზამდით ჩემს ადგილას?