როცა ჩემი შვილი ოჯახს გაექცა – ერთი დედის გულწრფელი აღსარება
„ნიკოლოზ, ასე ვერ წახვალ! გთხოვ, ნუ დამტოვებ ამ კითხვებთან მარტო!“ – ჩემი ხმა კედლებს ეჯახებოდა, როცა შვილის ჩემოდანი კართან დავინახე. ის კი ზურგით იდგა, თითქოს ჩემი ცრემლები და სიტყვები მისთვის ჰაერი იყო.
იმ დღეს, როცა ჩემი შვილი ოჯახს გაექცა, ყველაფერი ერთ წამში დაინგრა. მე, მარინე ვარ, თბილისელი ქალი, რომელმაც მთელი ცხოვრება შვილებს მიუძღვნა. ჩემი ქმარი, გია, წლების წინ გარდაიცვალა და მას შემდეგ ნიკოლოზი და მისი და, ნინო, ჩემი ცხოვრების ერთადერთი აზრი იყვნენ. ნიკოლოზი ყოველთვის მშვიდი და პასუხისმგებლიანი ბიჭი მეგონა – უნივერსიტეტში სწავლობდა, მუშაობდა, ოჯახიც შექმნა. მეგონა, რომ ყველაფერი კარგად იყო.
მაგრამ ბოლო წლებში რაღაც შეიცვალა. ნიკოლოზი ხშირად ჩუმდებოდა, გვიან ბრუნდებოდა სახლში. მისი ცოლი, ეკატერინე, ცდილობდა არაფერი შეემჩნია, მაგრამ დედის თვალს ვერაფერს გამოაპარებ. ერთხელაც სამზარეულოში დამხვდა ატირებული: „მარინე დეიდა, ნიკოლოზი აღარ მელაპარაკება… მგონია, რომ ვეღარ ვუყვარვარ.“
მაშინ პირველად შემიპარა გულში შიში. მაგრამ ვიფიქრე, დროებითია-მეთქი. ყველა ოჯახში ხდება ხოლმე ასეთი რამ.
ერთ საღამოს კი ყველაფერი შეიცვალა. ნიკოლოზი სახლში გვიან დაბრუნდა. მე და ეკატერინე მისაღებში ვიჯექით. ბავშვი უკვე ეძინა. ნიკოლოზმა კარი უხმაუროდ გააღო, მაგრამ მის სახეზე ისეთი სიცივე დავინახე, რომ მაშინვე გავიყინე.
– უნდა წავიდე – თქვა მან.
– სად უნდა წახვიდე? – ეკატერინემ შეშინებულმა შეხედა.
– აღარ შემიძლია ასე ცხოვრება… ვგრძნობ, რომ ვიხრჩობი. ბოდიში, მაგრამ უნდა წავიდე.
ეკატერინე ატირდა. მე კი მხოლოდ ერთი კითხვა მქონდა: „შვილო, ჩვენ რა დაგიშავეთ?“
– არაფერი დაგიშავებიათ… უბრალოდ აღარ შემიძლია. სხვა ცხოვრება მინდა.
ეს სიტყვები დღემდე ყურში ჩამესმის. თითქოს დანა ჩამარტყეს გულში.
მეორე დილას ნიკოლოზი წავიდა. ეკატერინე და პატარა ლუკა მარტო დარჩნენ. მე კი შუაში აღმოვჩნდი – დედა ვიყავი, მაგრამ ამავე დროს რძლისა და შვილიშვილის გვერდით უნდა დავმდგარიყავი.
დასაწყისში ბრაზი მახრჩობდა. როგორ შეეძლო ასე დაეტოვებინა ოჯახი? რა არ გავაკეთე მისთვის? სად დავუშვი შეცდომა? იქნებ ძალიან მკაცრი ვიყავი ბავშვობაში? ან პირიქით – ზედმეტად ვანებივრებდი?
ეკატერინე ცდილობდა ძლიერი ყოფილიყო. მუშაობდა, ლუკას ზრდიდა. მე ვეხმარებოდი – სკოლაში მიმყავდა, საჭმელს ვუმზადებდი. მაგრამ ღამით ხშირად მესმოდა მისი ჩუმი ტირილი.
ერთხელაც ლუკამ მკითხა: „ბებო, მამა რატომ აღარ მოდის?“
გული გამისკდა. რა უნდა მეთქვა? რომ მამამ სხვა ცხოვრება აირჩია? რომ ჩვენ არ ვეყვარეთ საკმარისად?
– მამას ახლა ბევრი საქმე აქვს… მაგრამ ძალიან უყვარხარ – ძლივს ამოვთქვი.
დრო გადიოდა. ნიკოლოზი იშვიათად რეკავდა. ერთხელ მოვიდა კიდეც – დაბნეული იყო, თვალებს ვერ უსწორებდა ლუკას. ბავშვმა კი მაშინვე მიირბინა: „მამა!“ ნიკოლოზმა ჩაიხუტა და ცრემლი მოერია.
– მაპატიე, შვილო…
მაგრამ მეორე დღეს ისევ გაქრა.
ეკატერინეს მშობლები სოფელში ცხოვრობდნენ და ხშირად სთხოვდნენ დაბრუნებას. მაგრამ მან თბილისი აირჩია – ალბათ ჩემთვისაც.
ერთ დღესაც ეკატერინემ მითხრა:
– მარინე დეიდა, ვიცი რომ თქვენთვისაც რთულია… მაგრამ მე მარტო ვერ გავუძლებ ამ ყველაფერს.
– ერთად ვართ, შვილო… მე შენს გვერდით ვარ.
მაგრამ ღამით საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: იქნებ მე ვარ დამნაშავე? იქნებ ნიკოლოზს თავისუფლება არ მივეცი? იქნებ ზედმეტად ჩავერიე მის ცხოვრებაში?
ერთხელ ქუჩაში ძველი ნაცნობი შემხვდა:
– მარინე, მართალია რომ ნიკოლოზმა ოჯახი მიატოვა?
მრცხვენოდა პასუხის გაცემა. თითქოს ეს ჩემი სირცხვილი იყო.
ნინო – ჩემი ქალიშვილი – საზღვარგარეთ ცხოვრობს, იტალიაში მუშაობს მომვლელად. ხშირად მირეკავდა და მამშვიდებდა:
– დედა, შენ არაფერში ხარ დამნაშავე! ნიკოლოზმა თავად აირჩია ასე…
მაგრამ დედის გულს ვერ მოატყუებ.
ერთ საღამოს ნიკოლოზმა დამირეკა:
– დედა…
მის ხმაში ტკივილი იგრძნობოდა.
– როგორ ხარ?
– არ ვიცი… მარტო ვარ… ყველაფერი ავურიე…
– დაბრუნდი სახლში, შვილო! ლუკას სჭირდები!
– არ შემიძლია… თავი აღარ მაქვს…
ვიგრძენი, რომ ისიც იტანჯებოდა. მაგრამ მაინც ვერ ვაპატიე ბოლომდე.
დღეები გადიოდა. ლუკა იზრდებოდა – უფრო ჩუმი გახდა. ეკატერინე ცდილობდა ძლიერი ყოფილიყო. მე კი ყოველდღე ვიბრძოდი საკუთარ თავთან: როგორ უნდა ვიყო კარგი დედა და კარგი ბებია ერთდროულად?
ერთ დღეს ლუკამ მკითხა:
– ბებო, მამა რატომ წავიდა?
ამჯერად ვეღარ მოვიტყუე.
– ზოგჯერ ადამიანები შეცდომებს უშვებენ… მაგრამ ეს შენი ბრალი არ არის.
ლუკამ თავი დახარა და ჩუმად თქვა:
– მინდა მამა დაბრუნდეს…
გული გამისკდა.
ეკატერინესაც უჭირდა – სამსახურში პრობლემები ჰქონდა, უფროსი ხშირად აყვირებდა. ერთხელ სახლში ატირებული დაბრუნდა:
– აღარ შემიძლია… ყველაფერი თავზე მენგრევა…
ჩავეხუტე:
– ერთად გავუძლებთ…
მაგრამ ღამით ისევ საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: რა შემეძლო სხვანაირად გამეკეთებინა?
ერთხელაც ნიკოლოზმა ისევ დამირეკა:
– დედა… შეიძლება მოვიდე?
– მოდი…
ის მოვიდა – გამხდარი იყო, თვალებში სევდა ედგა.
ლუკამ მიირბინა:
– მამა!
ნიკოლოზმა ჩაიხუტა და ატირდა.
– მაპატიეთ… ძალიან მიჭირს…
ეკატერინემ არაფერი უთხრა – უბრალოდ ოთახიდან გავიდა.
მე კი მხოლოდ ერთი კითხვა მქონდა: როგორ უნდა აპატიო შვილს ასეთი რამ?
დღესაც ასე ვართ – ერთად ვცხოვრობთ, მაგრამ გულში დიდი ჭრილობა გვაქვს. ნიკოლოზი ცდილობს დაბრუნდეს ოჯახში, მაგრამ ეკატერინე ჯერ კიდევ ვერ ენდობა ბოლომდე. ლუკა კი ისევ ოცნებობს იმაზე, რომ მამა და დედა ერთად იყვნენ ბედნიერები.
ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ ყველა ოჯახში ხდება ასეთი რამ? იქნებ სიყვარული მხოლოდ მაშინ ფასობს, როცა მის დაკარგვას იგრძნობ?
მაგრამ ერთი რამ ვიცი – დედის გული არასდროს წყვეტს სიყვარულს.
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? როგორ უნდა აპატიო შვილს ასეთი რამ?