დედაჩემის ვალი – ჩემი ტვირთი: მემკვიდრეობა, რომელიც არ ამირჩევია

„ნინო, ხომ იცი, რომ მარტო ვერ გავუმკლავდები…“ – დედაჩემის ხმა ისევ ჩამესმის ყურში, თითქოს გუშინ იყო. სამზარეულოში ვდგავარ, ფანჯრიდან გარეთ ვიყურები და ვცდილობ, სუნთქვა დავიმშვიდო. დედა მაგიდასთან ზის, ხელები ნერვიულად აქვს გადაჯვარედინებული და თვალებში რაღაც უცნაური, ბავშვური იმედი უტრიალებს. მე კი გულში ბრაზი და სირცხვილი ერთად მახრჩობს.

„დედა, მე არ შემიძლია შენი ვალების გადახდა! არც კი ვიცი, რამდენი გაქვს აღებული…“ – ვცდილობ, ხმა არ ამიკანკალდეს. ის კი ისევ თავისას აგრძელებს:

„შვილო, მე ხომ შენი დედა ვარ! ვის უნდა მივმართო, თუ არა შენ?“

ეს დიალოგი ბოლო თვეებია ჩვენს შორის მუდმივად მეორდება. დედაჩემი, მარინა, ყოველთვის სხვების ხარჯზე ცხოვრობდა. ჯერ კიდევ ბავშვობაში ვხედავდი, როგორ ურეკავდა მდიდარ ნაცნობებს, როგორ იღებდა საჩუქრებს და როგორ იცვლიდა მეგობრებს მაშინვე, როცა მათგან სარგებელს ვეღარ იღებდა. მამა არასდროს მყოლია – მარინამ თქვა, რომ „არ ღირდა მისი გახსენება“. ასე გავიზარდე – დედის ჩრდილში, რომელიც მუდამ სხვისი სიკეთით იკვებებოდა.

სკოლაში ხშირად მრცხვენოდა – კლასელები ამბობდნენ, რომ დედაჩემი „ძალიან ლამაზია და სულ სხვებთან დადის“. მე კი შინ დაბრუნებულს მარინა ხან ახალ ბეჭედს მაჩვენებდა, ხან ახალ კაბას. „შენც უნდა ისწავლო ცხოვრება,“ მეუბნებოდა ღიმილით. მაგრამ მე სხვა რამ მინდოდა – სიმშვიდე, ნამდვილი ოჯახი და საკუთარი შრომით მოპოვებული ცხოვრება.

უნივერსიტეტში სწავლისას უკვე ვიცოდი: ჩემი მომავალი მხოლოდ ჩემზე იყო დამოკიდებული. მუშაობა დავიწყე ჯერ კიდევ მეორე კურსზე – თარჯიმნად ერთ უცხოურ კომპანიაში. დედა კი ისევ თავის გზაზე მიდიოდა. მისი მეგობრები იცვლებოდნენ – ზოგი რუსი ბიზნესმენი იყო, ზოგი თურქი ტურისტი, ზოგი ადგილობრივი „ბიზნესმენი“, რომელსაც მარინა „ძალიან პატივცემულ კაცად“ მოიხსენიებდა.

ერთ დღესაც სახლში დაბრუნებულმა დედა ატირებულად დავინახე. მაგიდაზე ფურცლები ეყარა – საბანკო ხელშეკრულებები.

„ნინო, დამეხმარე… ესენი უბრალოდ ხელმოწერაა საჭირო იყო… ახლა კი ფული უნდა დავაბრუნო!“

გული მომიკვდა. აღმოჩნდა, რომ რამდენიმე ათასი ლარი ჰქონდა სესხი აღებული სხვადასხვა ბანკიდან. „შენ ხომ კარგი სამსახური გაქვს… ცოტა ხანს გადაიხდი და მერე მე თვითონ მოვაგვარებ,“ – მითხრა.

მაშინ პირველად ვუთხარი მკაცრად: „მე არ ვაპირებ შენი ვალების გადახდას!“

ამ სიტყვებმა თითქოს ყველაფერი შეცვალა. დედა გაბრაზდა, დამიწყო ყვირილი: „შენც ყველა სხვასავით ხარ! მარტო დამტოვებ? მე შენთვის ყველაფერი გავაკეთე!“

მაგრამ რა გააკეთა? მხოლოდ ის რომ სხვისი იმედით ცხოვრობდა და მეც იმავეს მასწავლიდა?

დრო გადიოდა. დედას ვალები იზრდებოდა. ბანკებიდან მირეკავდნენ – „თქვენ ხართ მარინა გიორგაძის შვილი? გთხოვთ, დაეხმაროთ დედათქვენს ვალის დაფარვაში.“ სამსახურში უკვე უხერხულობას ვგრძნობდი – უფროსმა ერთხელ მკითხა: „ნინო, ხომ კარგად ხარ? რაღაც დაძაბული ჩანხარ.“

ერთ დღესაც სახლში დაბრუნებულმა დედა აღარ დამხვდა. მხოლოდ წერილი დამიტოვა: „ნინო, მაპატიე… დროებით მივდივარ სოფელში ნათესავებთან. ვიცი, რომ გაწყენინე.“

გული შემეკუმშა. მარტო დავრჩი ბინაში, სადაც ყველაფერი დედას ახსენებდა – მისი სუნამო, მისი ტანსაცმელი, მისი ხმამაღალი სიცილი.

რამდენიმე კვირის შემდეგ სოფელში ჩავედი მის სანახავად. იქაც იგივე სიტუაცია დამხვდა – ნათესავებს ფული ჰქონდა სთხოვილი და ახლა მათაც ჩემგან ელოდნენ დახმარებას.

ერთ საღამოს ეზოში ვისხედით. დედა ჩუმად იყო.

„დედა, რატომ აკეთებ ამას? რატომ გგონია, რომ ყველა შენს ვალს უნდა გადავიხადო?“

მან თავი დახარა.

„შვილო… მე უბრალოდ მეშინოდა მარტო დარჩენის. სულ მეგონა, რომ თუ ვინმეს დავეხმარებოდი ან თუ ვინმეს მოვთხოვდი რამეს, მარტო არ ვიქნებოდი.“

ამ სიტყვებმა გული მომიკლა. მივხვდი – მთელი ცხოვრება მარინა მარტოობის შიშით ცხოვრობდა და ამ შიშს სხვებს აწვდიდა.

თბილისში დაბრუნების შემდეგ ბანკიდან ისევ დამირეკეს – ამჯერად სასამართლოს შეტყობინება მომივიდა: თუ დედა ვერ დაფარავდა ვალს, ბინა გაიყიდებოდა.

დავჯექი და ყველაფერი გადავწყვიტე: ბინა გავყიდე და ნაწილი ვალების დასაფარად გამოვიყენე. დედას სოფელში დავუტოვე პატარა ოთახი ნათესავებთან.

ჩემი ცხოვრება თავიდან დავიწყე – პატარა ბინა ვიქირავე გარეუბანში. სამსახურში უფრო მეტ დროს ვატარებდი. მეგობრები მეკითხებოდნენ: „როგორ ხარ?“ მე კი მხოლოდ ერთი პასუხი მქონდა: „ვცდილობ.“

დედა იშვიათად მირეკავდა. ერთხელ მითხრა: „შვილო, მაპატიე… ვიცი, რომ ბევრი ტკივილი მოგაყენე.“

ახლა როცა ყველაფერს ვიხსენებ, საკუთარ თავს ვეკითხები: მართლა უნდა იყოს შვილის მოვალეობა მშობლის შეცდომების გამოსწორება? სად გადის ზღვარი სიყვარულსა და პასუხისმგებლობას შორის?

ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ მეც დავუშვი შეცდომა? იქნებ მეტი უნდა გამეგო დედაჩემისთვის? მაგრამ მერე საკუთარ თავს ვეუბნები – ჩემი ცხოვრება ჩემია და არავის აქვს უფლება თავისი ტვირთი ჩემს მხრებზე გადმოაგდოს.

ახლა თქვენ გკითხავთ: რას იზამდით ჩემს ადგილას? მართალია თუ არა შვილისთვის მშობლის ვალის გადახდა? იქნებ სიყვარული სულ სხვა რამეა?