„არაფერს აფასებ! უნდა დავზოგოთ!“ — დედაჩემის ქადაგება ჩემზე და ჰარპერზე

„არაფერს აფასებ! უნდა დავზოგოთ! ასე ფულს ვერასდროს დააგროვებ!“ — დედაჩემის ხმა ისევ მთელ ბინაში ისმის, თითქოს კედლებიც კი ზარავს ამ სიტყვებისგან. სამზარეულოში ვდგავარ, ხელში ნახევრად ჩამწვარი პური მიჭირავს და ვცდილობ ავხსნა, რატომ ვიყიდე ახალი კეტჩუპი, როცა ძველი ჯერ კიდევ იყო. ნინო, ჩემი და, ჩუმად ზის მაგიდასთან და თვალს მარიდებს — იცის, რომ ახლა დედა მხოლოდ მე მეჩხუბება.

„მარინე, გთხოვ, ცოტა მაინც მოდუნდი,“ — ვეუბნები ჩუმად, მაგრამ ვიცი, რომ ეს სიტყვები მხოლოდ ზეთს ასხამს ცეცხლზე.

„მოდუნდი? შენ გგონია, მე ასე იმიტომ ვარ, რომ მინდა? შენ არ გახსოვს, როგორ ვცხოვრობდით ქუთაისში? როგორ ვაგროვებდით თითოეულ თეთრს? აქაც რომ არ დავზოგო, რა გგონია, რამეს მივაღწევთ?“ — დედა ხმას უწევს და თვალებში წყალი უდგება. მისი ხელები ისევ იმ ძველებურად კანკალებს, როგორც მაშინ, როცა პირველად ჩამოვედით საბერძნეთში.

ეს ქვეყანა ჩვენთვის არც ისე უცხოა უკვე. ათენში უკვე მეხუთე წელია ვცხოვრობთ. მე — ლუკა ვარ, 22 წლის. ნინო 17-ისაა. დედა კი — მარინე, 45-ის. მამა საქართველოში დარჩა. თავიდან გვეგონა, ცოტა ხნით წამოვიდოდით და მერე დავბრუნდებოდით. მაგრამ ცხოვრება სხვანაირად აეწყო.

დედამ აქაც ვერ მოიშორა ის შიში, რომელიც საქართველოში ჰქონდა. ყოველ თეთრს ითვლის, ძველ ტანსაცმელს კერავს და ახალს მხოლოდ მაშინ ყიდულობს, როცა უკვე აღარაფერი გვაქვს ჩასაცმელი. ბავშვობაში მეგონა, ასე ყველა დედა იქცეოდა. მაგრამ ახლა ვხედავ სხვებს — ნინოს მეგობრები სკოლაში ახალ ტანსაცმელში დადიან, მე კი უკვე მეოთხე წელია იმავე ჯინსებს ვატარებ.

ერთხელ ნინომ მითხრა:

— ლუკა, იცი რა მინდა? უბრალოდ ერთხელ მაინც ვიყიდო ის კაბა, რომელიც მომწონს. ისე რომ დედამ არ მითხრას: „ეს ფული საჭმელისთვის ჯობია.“

— ვიცი, ნინო… მეც მინდა ხანდახან უბრალოდ კაფეში დავსხდეთ და რამე გემრიელი შევუკვეთოთ.

მაგრამ დედასთვის ეს ყველაფერი ფუფუნებაა. მისთვის მთავარი გადარჩენაა. თითქოს დღევანდელი დღე არასოდეს არსებობს — მხოლოდ ხვალინდელი შიში.

ერთხელაც, როცა სახლში დავბრუნდი, დედა ისევ ძველ წინდებს კერავდა. ტელევიზორში ქართული ამბები გადიოდა — ვიღაც ემიგრანტი ქალი სამშობლოში დაბრუნდა და შვილები მოეხვივნენ. დედამ უცებ ხმა ჩაუწია ტელევიზორს და მკითხა:

— ლუკა, შენ რომ აქ არ ვიყო, რას იზამდი?

ვიგრძენი, როგორ გამეყინა სხეული. არასოდეს მიკითხავს მისთვის ასეთი რამ.

— ალბათ… ალბათ უფრო თავისუფლად ვიცხოვრებდი. მაგრამ არ ვიცი, იქნებ უფრო მარტო ვიქნებოდი.

დედამ ამოიოხრა:

— მე რომ აქ არ ვიყო, თქვენ ვერაფერს შეძლებდით. მე თუ არ დავზოგე, თქვენ არაფერი გექნებათ.

მინდოდა მეთქვა: „დედა, ჩვენ უკვე არაფერი გვაქვს — არც სიხარული.“ მაგრამ ვერ გავბედე.

იმ ღამით ნინომ მესიჯი მომწერა ოთახიდან:

— ლუკა, ხვალ სკოლაში ექსკურსია გვაქვს. დედამ არ მიშვებს — „ფული არ გვაქვსო“. გთხოვ, დაელაპარაკე.

ვიცოდი, რომ დედას ვერაფერს შევაცვლევინებდი. მაგრამ მაინც ვცადე.

— დედა, ნინოს უნდა წავიდეს ექსკურსიაზე. ყველა მიდის…

— ყველა მიდის? ჩვენ არ ვართ ყველა! ჩვენ უნდა დავზოგოთ! შენ გგონია, მე არ მინდა თქვენთვის ყველაფერი? მაგრამ ასე რომ არ მოვიქცე, მერე რა იქნება?

— იქნებ ერთხელ მაინც უბრალოდ ბედნიერები ვიყოთ? — წამომცდა ხმამაღლა.

დედამ გაოცებით შემომხედა:

— ბედნიერება ფულში არაა!

— არც ეკონომიაშია! — ვუპასუხე და ოთახიდან გავედი.

იმ ღამით პირველად ვიტირე დიდი ხნის შემდეგ. ნინოს ოთახში შევედი და ჩუმად ჩავეხუტე.

— ყველაფერი კარგად იქნება?

— არ ვიცი… მაგრამ რაღაც უნდა შევცვალოთ.

მეორე დღეს ნინო მაინც არ წავიდა ექსკურსიაზე. მთელი დღე სახლში იჯდა და ფანჯრიდან უყურებდა ბავშვებს. დედა სამზარეულოში იყო და ისევ რაღაცას კერავდა.

დღეები გადიოდა ასე — ეკონომია ყველაფერზე: საჭმელზე, ტანსაცმელზე, სიხარულზე… ერთხელაც ნინომ მითხრა:

— ლუკა, აღარ შემიძლია ასე ცხოვრება. მინდა წავიდე საქართველოდან ან სადმე სხვაგან…

— მარტო?

— კი… ან შენთან ერთად.

ვიცოდი, რომ ეს სიტყვები მხოლოდ სურვილი იყო — რეალურად ვერ წავიდოდით. დედა ამას ვერ გადაიტანდა.

ერთ საღამოს სახლში ხმაური იყო — დედას მეგობარი მოვიდა სტუმრად. თამარი საქართველოდან ახლახან ჩამოვიდა იტალიიდან.

— მარინე, შვილებო როგორ ხართ? — თამარმა გულთბილად მოგვიკითხა.

— რას ვიზამთ… ვზოგავთ როგორც შეგვიძლია… — უპასუხა დედამ.

თამარმა ჩაიღიმა:

— ზოგჯერ უნდა იცხოვრო კიდეც. თორემ ცხოვრება ისე გაივლის, ვერც შეამჩნევ.

დედამ თავი დახარა:

— მე ასე მშვიდად ვერ ვარ…

თამარმა ხელი მოხვია:

— შვილებსაც უნდა ასწავლო სიხარული…

იმ ღამით პირველად დავინახე დედას თვალებში ცრემლი არა ბრაზისგან ან შიშისგან, არამედ სევდისგან.

მეორე დღეს დილით დედამ უცნაურად მშვიდად გამაღვიძა:

— ლუკა… ნინო… მოდით საუზმეზე.

სამზარეულოში ახალი პური იყო და პატარა ნამცხვარი — ისეთი, ბავშვობაში რომ გვიყვარდა.

— დღეს პატარა დღესასწაული გვაქვს… — თქვა დედამ ჩუმად.

მე და ნინო ერთმანეთს გადავხედეთ. თითქოს პირველად მივიღეთ რაღაც განსაკუთრებული მისგან — არა ეკონომია ან დარიგება, არამედ უბრალო სითბო.

იმ დღეს ყველანი ერთად გავედით პარკში. დედა ჩუმად იყო მთელი გზა. ბოლოს მითხრა:

— იქნებ მართლა დროა ცოტა ვიცხოვროთ კიდეც…

ახლა ვფიქრობ: იქნებ ზოგჯერ ეკონომია მხოლოდ შიშის ნიღაბია? იქნებ ბედნიერება იმაშია, რომ ერთმანეთს გავუზიაროთ არა მხოლოდ ფული ან საჭმელი, არამედ სიხარული?

თქვენ რას ფიქრობთ — როგორ უნდა იპოვოს ოჯახმა ბალანსი ეკონომიასა და ბედნიერებას შორის?