მეგობრებო, ჩემი ძმა ქორწილისთვის ფულს ითხოვს და ოჯახში ყველაფერი თავდაყირა დადგა — როგორ მოვიქცე?

— “ნინო, გთხოვ, უბრალოდ დამეხმარე!” — ირაკლის ხმა უკვე ყვირილამდე იყო მისული. სამზარეულოში ვიჯექი, ფანჯრიდან გარეთ ვიყურებოდი და ვცდილობდი, მისი სიტყვები გულთან ახლოს არ მიმეტანა. მაგრამ როგორ შეიძლებოდა? ეს ხომ ჩემი ძმა იყო.

— “ირაკლი, ხომ იცი, რომ ეს სახლი ერთადერთი გვაქვს. დედა და მამა სად უნდა წავიდნენ? ან მე?” — ვუპასუხე ჩუმად, მაგრამ მტკიცედ.

— “მე რომ არ დავქორწინდე, რა აზრი აქვს საერთოდ ამ ყველაფერს?! შენ ხომ გესმის, ნინო!” — უკვე ცრემლები მოერია. ირაკლი ყოველთვის ემოციური იყო, მაგრამ ამჯერად რაღაც სხვანაირი სასოწარკვეთილება იგრძნობოდა მის ხმაში.

ყველაფერი ორი კვირის წინ დაიწყო. ირაკლიმ გადაწყვიტა, რომ ქორწილი უნდა გადაეხადა — დიდი, ხმაურიანი, ისეთი, როგორსაც ქართული ტრადიცია ითხოვს. მაგრამ ფული არ ჰქონდა. არც საცხოვრებელი. მისი საცოლე, მარიამი, სოფელში ცხოვრობდა და თბილისში გადმოსვლას აპირებდა. მშობლები პენსიონერები არიან, მე კი უნივერსიტეტში ვსწავლობ და ნახევარ განაკვეთზე ვმუშაობ. ჩვენი ერთადერთი ქონება — ეს პატარა ბინაა საბურთალოზე.

— “დედა, მამა, იქნებ სახლი გავყიდოთ და ნახევარი ფული ირაკლის მივცეთ?” — ეს წინადადება პირველად მაშინ გავიგონე, როცა სამზარეულოში ჩაიდანი დუღდა და დედას ხელები უკანკალებდა.

— “შვილო, სად უნდა წავიდეთ?” — დედამ ცრემლიანი თვალებით შეხედა ირაკლის.

— “ბინა პატარაა, მაგრამ ხომ შეიძლება ორი ოჯახი ერთად ვიცხოვროთ? ან იქნებ ცოტა ხნით სოფელში გადახვიდეთ… მე და მარიამი აქ დავრჩებით,” — ირაკლიმ თავი დახარა, თითქოს რცხვენოდა.

მამამ ხმა არ ამოიღო. მხოლოდ სიგარეტს მოუკიდა და აივანზე გავიდა. ვიცოდი, რომ ეს დუმილი ყველაზე მძიმე იყო.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვგრძნობდი, რომ რაღაც ძალიან ცუდი იწყებოდა ჩვენს ოჯახში. მეორე დღეს დილით დედამ მითხრა:

— “ნინო, შენ ხომ ყოველთვის მშვიდი იყავი… იქნებ შენ დაელაპარაკო ირაკლის? ჩვენ უკვე აღარ ვიცით რა ვქნათ.”

ვცადე ირაკლისთან გულწრფელად მესაუბრა:

— “ირაკლი, ხომ იცი, რომ ყველას გვინდა შენი ბედნიერება. მაგრამ ასე ხომ ოჯახს ანგრევ? იქნებ ცოტა მოიცადო? იპოვო სამსახური, შეაგროვო ფული…”

— “შენ რა გესმის! შენ ხომ არასდროს გყვარებია ასე! მარიამი ჩემთვის ყველაფერია!” — მიყვირა და ოთახიდან გავარდა.

მარიამიც ხშირად მოდიოდა ჩვენთან. თავიდან მეგონა, რომ ის იქნებოდა ჩვენი შერიგების მიზეზი. მაგრამ ერთხელაც შემთხვევით გავიგონე მისი საუბარი ირაკლისთან:

— “თუ ბინა არ გექნება, დედაჩემი არ დამრთავს ნებას თბილისში გადმოვიდე. ხომ იცი, როგორი მკაცრია…”

ირაკლი სულ უფრო მეტად იძაბებოდა. მშობლები ერთმანეთს აღარ ელაპარაკებოდნენ. მამა ღამითაც კი აივანზე ეწეოდა და ჩუმად ტიროდა. დედა კი სულ უფრო ხშირად უყურებდა ძველ ფოტოებს და ჩუმად ლოცულობდა.

ერთ დღესაც ირაკლიმ Ultimatum-ი წამოგვიყენა:

— “თუ ბინას არ გაყიდით და ფულს არ მომცემთ, მე და მარიამი საერთოდ წავალთ საქართველოდან! იტალიაში წავალთ სამუშაოდ! მერე აღარასდროს დაგელაპარაკებით!”

ეს სიტყვები დანა იყო გულში. დედამ გონება დაკარგა. სასწრაფო გამოვიძახეთ. მამა პირველად ცხოვრებაში ატირდა ხმამაღლა.

მე კი ვიჯექი დერეფანში და ვფიქრობდი: რა უნდა გავაკეთო? როგორ გადავარჩინო ჩემი ოჯახი?

მეგობრებს დავურეკე. ერთ-ერთმა მირჩია:

— “ნინო, იქნებ ფსიქოლოგთან წახვიდეთ ყველანი ერთად? ოჯახური თერაპია ბევრს ეხმარება…”

მაგრამ ირაკლი კატეგორიულად უარზე იყო:

— “მე არ ვარ გიჟი! თქვენ თუ გჭირდებათ ექიმი — წადით! მე მხოლოდ ბინა მინდა!”

დედამ ერთხელ მითხრა:

— “შვილო, იქნებ მართლა გავყიდოთ ეს სახლი… მთავარია ირაკლი იყოს ბედნიერი… ჩვენ როგორმე გადავრჩებით…”

მაგრამ ვიცოდი, რომ ეს მსხვერპლი ძალიან დიდი იყო. მამას ჯანმრთელობა აღარ ჰქონდა სოფელში გადასასვლელად. მე კი უნივერსიტეტში სწავლას ვერ შევწყვეტდი.

ერთ საღამოს ირაკლი სახლში გვიან დაბრუნდა. მთვრალი იყო.

— “ყველაფერი თქვენ გამოა ასე! თქვენ რომ ნორმალური ოჯახი გქონდეთ, ახლა ბედნიერი ვიქნებოდი!” — ყვიროდა და ნივთებს ამტვრევდა.

მეზობლებიც კი შემოვიდნენ დასაშველებლად.

მეორე დღეს მამამ ჩემთან საუბარი გადაწყვიტა:

— “ნინო, შვილო… მე ვიცი, რომ შენ ყველაზე ძლიერი ხარ ჩვენ შორის… იქნებ შენ შეძლო ირაკლის გადარწმუნება? ან იქნებ უბრალოდ დრო მისცე ყველაფერს? ხანდახან დრო ყველაფერს აწყობს…”

მაგრამ დრო გადიოდა და არაფერი იცვლებოდა. ირაკლი სულ უფრო მეტად შორდებოდა ოჯახს. მარიამიც აღარ მოდიოდა ჩვენთან ისე ხშირად.

ერთ დღესაც მარიამის დედა მოვიდა ჩვენთან სახლში.

— “ბოდიში შეწუხებისთვის… უბრალოდ მინდა გითხრათ: თუ ბინა არ გაქვთ თბილისში, მარიამს ვერ დავრთავ ნებას გათხოვდეს… ჩვენ სოფელში ასეა მიღებული…”

ეს სიტყვები ბოლო წვეთი იყო.

დედამ მთელი ღამე იტირა. მამამ დილას თქვა:

— “მე აღარ შემიძლია ამ ყველაფრის ატანა…”

მე კი ისევ მარტო დავრჩი ჩემს ფიქრებთან.

ერთ დღეს უნივერსიტეტში ლექციაზე ვიყავი და ლექტორმა თქვა:

— “ოჯახი ყველაზე ძვირფასია ცხოვრებაში. მაგრამ ხანდახან ოჯახის გადასარჩენად უნდა ისწავლო არა მსხვერპლის გაღება, არამედ საკუთარი თავის დაცვა.”

ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა.

საღამოს სახლში დავბრუნდი და ირაკლის დაველაპარაკე:

— “ირაკლი, მე შენ ძალიან მიყვარხარ. მაგრამ თუ შენი ბედნიერებისთვის ჩვენი ოჯახის დანგრევა გჭირდება — მაშინ ეს ბედნიერება ნამდვილად ღირსია ასეთი მსხვერპლის? იქნებ დაფიქრდე: რას დაკარგავ და რას მიიღებ? იქნებ სხვა გზა არსებობს?”

ირაკლიმ პირველად ჩამხედა თვალებში ჩუმად.

— “არ ვიცი… უბრალოდ ძალიან მინდა ყველაფერი კარგად იყოს…”

მე ჩავეხუტე მას.

დღესაც არ ვიცი რა იქნება ხვალ. ბინა ისევ ჩვენი საკუთრებაა. ირაკლი ჯერ კიდევ ფიქრობს რა გააკეთოს. მშობლები ცდილობენ ერთმანეთთან საუბარს.

ხანდახან ვფიქრობ: ღირს თუ არა ერთი ადამიანის ბედნიერებისთვის მთელი ოჯახის მსხვერპლად შეწირვა? ან იქნებ არსებობს გზა, როცა ყველა ბედნიერი იქნება?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?