როცა ჩემი ქმრის დედა ჩვენი დაუპატიჟებელი სტუმარი გახდა: სიყვარულის, ზღვარისა და ღალატის ამბავი
— ნინო, დედაჩემი რამდენიმე დღით ჩვენთან დარჩება, — მითხრა ლაშამ კარის ზღურბლზე, როცა უკვე ღამის თერთმეტი საათი იყო და მე სამზარეულოში ჩაის ვადუღებდი. მანანას ჩემკენ არ შეუხედავს — პირდაპირ მისაღებში შევიდა, ჩანთა დივანზე დააგდო და ფეხსაცმელი იქვე გაიხადა.
“რამდენი დღე?” — ვკითხე ჩუმად, მაგრამ ხმა ისე ამიკანკალდა, რომ საკუთარი თავი ვერ ვიცანი. ლაშამ მხრები აიჩეჩა: — “რამდენიც დასჭირდება. მამაჩემმა ახალი ქალი მოიყვანა სახლში და დედაჩემი იქ ვერ დარჩება.”
იმ ღამეს ვერ დავიძინე. ჩემს გვერდით ლაშა მშვიდად სუნთქავდა, თითქოს არაფერი მომხდარა. მე კი ჭერს მივშტერებოდი და ვცდილობდი გამეაზრებინა, რა შეიცვალა ჩემს ცხოვრებაში იმ წამიდან, როცა მანანა ჩვენს სახლში შემოვიდა. მუცელში ბავშვი მიძგერდა — ჩემი პირველი შვილი, ჩემი იმედი და შიში ერთდროულად.
დილით მანანა სამზარეულოში დამხვდა. ჩემი ფინჯანი უკვე მის წინ იდგა — შავი ჩაი, უშაქროდ. “ასე ჯობია ორსულისთვის,” — მითხრა მკაცრი ტონით. მერე მაცივარი გამოაღო და ჩემი მომზადებული საჭმელი გადაათვალიერა.
— ეს რა არის? — მკითხა.
— ქათმის სალათი.
— ორსულს მაიონეზიანი არ უნდა! — ხმას აუწია მანანამ ისე, რომ ლაშამაც გაიგონა.
ლაშამ მხრები აიჩეჩა: “დედაჩემს გამოცდილება აქვს, ნინო. მოდი, ნუ იკამათებთ.”
იმ დღიდან ჩვენი სახლი აღარ იყო ჩემი. ყველაფერი მანანას წესებით მიდიოდა: სადილი მისი რეცეპტებით მზადდებოდა, სარეცხი მისი ხელით ირეცხებოდა, ფანჯრები მისი მითითებით იღებოდა და იკეტებოდა. მე კი ვგრძნობდი, როგორ ვკარგავდი საკუთარ თავს — ჩემს სახლს, ჩემს ოჯახს, ჩემს ქმარსაც კი.
ერთ საღამოს, როცა ლაშა გვიან დაბრუნდა სამსახურიდან, სამზარეულოში ვიჯექი და ჩაის ვსვამდი. მანანა ტელევიზორთან იჯდა და ხმამაღლა ლაპარაკობდა ტელეფონზე თავის დაქალთან:
— ნინოს არაფერი ესმის ოჯახური ცხოვრების! ყველაფერი თავისებურად უნდა! მე რომ არ ვიყო აქ, არ ვიცი რა მოუვიდოდა ამ ბავშვს!
ჩემი ხელები კანკალებდა. ვიგრძენი, როგორ მომაწვა ცრემლები. გავედი აივანზე და დავურეკე დედაჩემს ბათუმში.
— დედა, აღარ შემიძლია… — ჩავჩურჩულე.
— ნინო, შვილო, ოჯახი ასე შენდება. უნდა აიტანო. დედამთილი დროებითია, ქმარი სამუდამოაო…
მაგრამ მე ვგრძნობდი, რომ დროებითი არაფერია იმაში, როცა შენს სახლში აღარ ხარ საკუთარი თავის ბატონ-პატრონი.
ერთ დღესაც მანანა სამზარეულოში შემოვიდა და პირდაპირ მითხრა:
— ნინო, შენ არ იცი ლაშას რა უყვარს ჭამაში! მე უკეთ ვიცი! შენ რომ არ გეწყინოს, მაგრამ შენს გაკეთებულს არც ჭამს…
ისე მეტკინა ეს სიტყვები, თითქოს გულში რაღაც ჩამწყდა. იმ საღამოს ლაშას ვუთხარი:
— გთხოვ, უნდა ვილაპარაკოთ. ასე ვეღარ გავაგრძელებ.
ლაშამ თავი დახარა:
— ნინო, ხომ იცი რა რთულადაა დედაჩემი? მამაჩემმა მიატოვა… ახლა სად წავიდეს?
— მაგრამ ჩვენც ოჯახი ვართ! მეც ადამიანი ვარ! შენ ჩემზე რატომ არ ფიქრობ?
ლაშამ ხმა არ ამოიღო. იმ ღამეს პირველად დავინახე ჩვენს შორის უფსკრული.
ბავშვი დაიბადა ზაფხულის ბოლოს. მანანა სამშობიაროშიც იყო ჩემ გვერდით — ექიმებს ეუბნებოდა რა გაეკეთებინათ, მე კი ხმა ვერ ამომეღო. სახლში დაბრუნებულმა აღმოვაჩინე, რომ ბავშვის ოთახი მანანას გადაკეთებული ჰქონდა — ჩემი შერჩეული ფერები შეცვლილი იყო მის გემოვნებაზე.
ერთ დღესაც დედაჩემი ჩამოვიდა ბათუმიდან. მანანა მაშინვე დაეჭვებით შეხვდა:
— აქ რა გინდა? ნინოს კარგად ვუვლი!
დედაჩემი ჩუმად მიყურებდა და თვალებში ცრემლი ედგა.
— ნინო ჩემი შვილია და მინდა ვნახო…
მანანა ხმას აუწია:
— აქ მე ვარ უფროსი! ეს სახლი ჩემი შვილისაა!
დედაჩემი წავიდა. მე კი პირველად ვიგრძენი თავი სრულიად მარტო თბილისში — ჩემს საკუთარ სახლში.
ერთ საღამოს ლაშასთან საუბარი დავიწყე:
— ასე აღარ შემიძლია. ან მე წავალ ან მანანა უნდა წავიდეს.
ლაშამ გაკვირვებულმა შემომხედა:
— რას ამბობ? დედაჩემი ქუჩაში დავტოვო?
— მე ქუჩაში არ ვარ? საკუთარ სახლში?
ლაშამ ხმა არ ამოიღო. იმ ღამეს ბავშვის გვერდით დავიძინე მარტო.
დრო გადიოდა. მანანა სულ უფრო მეტად იკავებდა სივრცეს ჩვენს ცხოვრებაში. ერთხელაც ბავშვს სიცხე აუწია და ექიმთან წავედით. მანანა მთელი გზა მიმეორებდა:
— მე უკეთ ვიცი რა სჭირს! ექიმებს ნუ ენდობი!
ექიმმა თქვა: — ყველაფერი კარგადაა, უბრალოდ ვირუსია.
მანანამ ექიმის გასვლის შემდეგ მითხრა:
— შენ ვერაფერს აკეთებ სწორად! ბავშვიც კი ვერ დაიცავი!
იმ დღეს პირველად ვიყვირე:
— გეყოფა! ეს ჩემი შვილია!
მანანამ გაოცებულმა შემომხედა და ოთახიდან გავიდა.
ლაშასთან ისევ ვილაპარაკე:
— ან მე ან შენი დედა!
ლაშამ თავი დახარა:
— დრო მიეცი…
მაგრამ დრო არაფერს ცვლიდა. ჩემი მოთმინება კი იწურებოდა.
ერთ დღესაც ჩემოდანი ჩავალაგე და ბავშვით დედაჩემთან წავედი ბათუმში. ლაშას წერილი დავუტოვე:
“მე აღარ შემიძლია ვიყო იქ, სადაც ჩემი ხმა არ ისმის და ჩემი ადგილი არ არის.”
ორი კვირის შემდეგ ლაშა ჩამოვიდა ბათუმში. თვალებში ცრემლი ედგა.
— მაპატიე… ვერ გავუძელი შენ გარეშე… დედაჩემი ბინას იქირავებს…
ვუყურებდი მას და ვფიქრობდი: ღირს კი დაბრუნება იქ, სადაც ერთხელ უკვე დაკარგე საკუთარი თავი?
ახლა ისევ თბილისში ვართ — მე, ლაშა და ჩვენი შვილი. მანანა ცალკე ცხოვრობს. მაგრამ ჩემს გულში მაინც დარჩა შიში: რა მოხდება შემდეგ ჯერზე? რამდენჯერ უნდა დავთმო საკუთარი თავი ოჯახის სახელით?
ხანდახან ვფიქრობ: სად გადის ზღვარი სიყვარულსა და თვითშეწირვას შორის? რამდენად შეიძლება იყო საკუთარი თავის ბატონ-პატრონი საკუთარ სახლში? იქნებ თქვენ იცით პასუხი?