სიყვარულის სამი კითხვა: ჩემი ცხოვრების ბილიკი აპალაჩებზე

— ნინო, სად ხარ? — დედაჩემის ხმა ტელეფონში ისე ჟღერდა, თითქოს ისევ თბილისში ვიყავით, ჩემს ბავშვობის ოთახში, სადაც ფანჯრიდან მთაწმინდას ვუყურებდი და დედა სამზარეულოდან მეძახდა. მაგრამ ახლა მე აპალაჩის ბილიკზე ვიდექი, ჩრდილოეთ ჯორჯიაში, და ფეხები მტკიოდა ისე, როგორც არასდროს.

— აქ ვარ, დედა, კარგად ვარ, უბრალოდ… — სიტყვები გამიწყდა. როგორ უნდა მეთქვა, რომ უკვე ორი დღეა მარტო დავდივარ ტყეში და საკუთარ თავთან ვლაპარაკობ? რომ ჩემი ქმარი, ლაშა, ისევ არ მელაპარაკება იმ ამბის შემდეგ? რომ ჩემი შვილი, ანა, ამერიკაში სკოლაში ვერ ეგუება და ყოველ საღამოს ტირის?

— ნინო, რატომ უნდა წახვიდე ასე შორს? — დედამ ისევ მკითხა. — ოჯახი გყავს, ბავშვი გყავს. რა გინდა ამ ტყეში?

— პასუხებს ვეძებ, დედა. — მხოლოდ ეს ვუთხარი და ტელეფონი გავთიშე.

მაშინვე გამახსენდა ის სამი კითხვა, რომელიც ბილიკის დასაწყისში ერთმა უცნობმა დამისვა. მოხუცი კაცი იყო, თეთრი წვერით და მწვანე თვალებით. როცა მითხრა: „სამ კითხვას დაგისვამ და თუ გულწრფელად უპასუხებ, საკუთარ თავს იპოვი“, გამეცინა. მაგრამ ახლა, როცა მარტო ვიყავი და ყველაფერი მტკიოდა — სხეულიც და სულიაც — მივხვდი, რომ ამ კითხვებს თავი ვერ დავაღწიე.

პირველი კითხვა: რას ეძებ ამ გზაზე?

თავიდან მეგონა, რომ უბრალოდ დასვენება მინდოდა. ემიგრაციაში ცხოვრება მძიმე იყო: ლაშასთან დაძაბული ურთიერთობა, ანას სევდა, დედაჩემის მუდმივი ზარები საქართველოდან… მაგრამ ახლა მივხვდი — მე საკუთარ თავს ვეძებდი. იმ ნინოს, რომელიც ოდესღაც ოცნებობდა მწერლობაზე, სიყვარულზე, თავისუფლებაზე. სად გაქრა ის გოგო?

მეორე კითხვა: ვის ტოვებ უკან?

ამაზე პასუხი ყველაზე მეტად მტკივნეული იყო. საქართველოში დარჩენილი დედა და მამა; აქ — ლაშა და ანა. მაგრამ ყველაზე მეტად საკუთარი თავი დავტოვე უკან — ის ნინო, რომელიც ყველაფერს თმობდა სხვებისთვის და საკუთარ სურვილებს სულ ბოლოს აყენებდა.

მესამე კითხვა: რას გააკეთებ, როცა დაბრუნდები?

ამაზე პასუხი ჯერ არ მქონდა. იქნებ ისევ იგივე რუტინაში ჩავვარდებოდი? იქნებ ლაშასთან ისევ ჩხუბი დაგვეწყებოდა? იქნებ ანას ისევ ვერ დავეხმარებოდი ახალ ცხოვრებასთან შეგუებაში?

ბილიკზე სიარულისას წვიმამ დაიწყო. ფეხები ტალახში მეშლებოდა, ზურგჩანთა მძიმე იყო. უცებ ვიგრძენი, რომ ვეღარ გავაგრძელებდი. ჩამოვჯექი ხის ძირში და ავტირდი. პირველად დიდი ხნის შემდეგ ვიტირე ისე გულწრფელად, როგორც ბავშვობაში.

— ნინო! — ლაშას ხმა მესმოდა გონებაში. — რატომ ხარ ასეთი ეგოისტი? რატომ გგონია, რომ მარტო შენ გიჭირს?!

— ეგოისტი ვარ? — საკუთარ თავს ვკითხე ხმამაღლა. — იქნებ მართლა ეგოისტი ვარ… მაგრამ მე ხომ უბრალოდ ბედნიერება მინდა?!

ამ დროს გვერდით ახალგაზრდა ქალი ჩამოჯდა. ამერიკელი იყო, სახელად ემილი. მან მკითხა:

— რატომ ტირი?

— იმიტომ რომ არ ვიცი, რა მინდა… — ვუპასუხე ქართულად.

— Sometimes you have to get lost to find yourself, — მითხრა მან ინგლისურად და გამიღიმა.

ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა.

მეორე დღეს დილით მზემ გამაღვიძა. ბილიკზე სიარულს ისევ შევუდექი. გზად პატარა ჩანჩქერს მივადექი და წყალში ფეხები ჩავყავი. წყალი ცივი იყო, მაგრამ გამაცოცხლა.

მაშინ მივხვდი: მე არ ვიყავი მარტო. ჩემსავით ბევრი ადამიანი იყო ამ ბილიკზე — ზოგი ამერიკიდან, ზოგი გერმანიიდან, ზოგი საქართველოდანაც კი! ყველა რაღაცას ეძებდა.

ერთ საღამოს კოცონთან ქართველი ბიჭი გავიცანი — გიორგი. ემიგრაციაში იყო უკვე ხუთი წელია. მან თავისი ამბავი მომიყვა:

— თავიდან მეგონა, ამერიკაში ყველაფერი მარტივი იქნებოდა. მაგრამ ოჯახი დამენგრა… ცოლი წავიდა შვილთან ერთად საქართველოში. მე აქ მარტო დავრჩი.

— რატომ არ დაბრუნდი? — ვკითხე.

— იმიტომ რომ მეშინია… მეშინია იმაზე ნაკლები ვიყო მათთვის, ვიდრე უნდა ვიყო.

გიორგის სიტყვებმა გამახსენა ჩემი შიში: მეშინოდა ოჯახისთვის არასაკმარისი ვყოფილიყავი; მეშინოდა საკუთარი თავის დაკარგვის; მეშინოდა იმის აღიარების, რომ ბედნიერება სხვანაირად წარმომედგინა.

რამდენიმე დღის შემდეგ ბილიკზე ლაშას მესიჯი მივიღე: „ანა ყოველ საღამოს გელოდება. დაბრუნდი.“

გული შემეკუმშა. ვიცოდი, რომ უნდა დავბრუნებულიყავი. მაგრამ ვიცოდი ისიც, რომ რაღაც უნდა შემეცვალა.

ბილიკიდან ჩამოსვლის შემდეგ სახლში დავბრუნდი. ლაშა უხმოდ დამხვდა კართან.

— დაბრუნდი? — მკითხა უხეშად.

— დავბრუნდი… მაგრამ რაღაც უნდა გითხრა.

— რა?

— აღარ შემიძლია ისე ცხოვრება, როგორც აქამდე ვცხოვრობდით. არც შენ ხარ ბედნიერი და არც მე. ანასაც უჭირს… მოდი ვცადოთ ყველაფერი თავიდან.

ლაშამ არაფერი თქვა. უბრალოდ ჩამეხუტა.

იმ ღამით ანასთან ერთად დავწექი საწოლში.

— დედა, აღარ წახვალ ხომ?

— აღარ წავალ… მაგრამ შენც უნდა დამეხმარო ბედნიერების პოვნაში.

ანა ჩუმად ჩამეხუტა.

მეორე დღეს დილით სამივე ერთად ვისაუზმეთ პირველად დიდი ხნის შემდეგ.

ახლა ხშირად ვფიქრობ იმ სამ კითხვაზე: რას ვეძებ ამ გზაზე? ვის ტოვებ უკან? რას გააკეთებ დაბრუნების შემდეგ?

შეიძლება პასუხები ყოველდღე იცვლება… მაგრამ მთავარი ისაა, რომ კითხვებს აღარ გავურბივარ.

ხანდახან ვფიქრობ: ნეტავ ყველა თუ უსვამს საკუთარ თავს ასეთ კითხვებს? იქნებ სწორედ ამ კითხვებზე პასუხში იმალება ჩვენი ბედნიერება?