სამი წელი უცხოობაში: ჩემი ცხოვრება ფსიქიატრიულში შეცდომით მოხვედრის შემდეგ

— გიორგი, გთხოვ, დამიჯერე, მე არ ვარ ის ადამიანი, ვისაც ეძებთ! — ბოლო ხმაზე ვყვიროდი, როცა თეთრხალათიანებმა ხელები დამიჭირეს და კარისკენ გამათრიეს. დედაჩემი კუთხეში იდგა, თვალები ცრემლებით ჰქონდა სავსე და მხოლოდ ერთხელ ამოიოხრა: — ღმერთო, ეს რა ხდება…

იმ დღეს, 2019 წლის მარტში, ჩემი ცხოვრება სამუდამოდ შეიცვალა. მე, ნიკა მელიქიშვილი, 32 წლის პროგრამისტი თბილისიდან, ჩვეულებრივი დილა მქონდა. სამსახურში წასასვლელად ვემზადებოდი, როცა კარზე პოლიცია და სასწრაფო დახმარება ერთად მომადგა. მეზობლებმა თქვეს, რომ ვიღაც უცნაური კაცი ჩემს ბინაში შევიდა და ხმაური იყო. კარი გავაღე და ყველაფერი წამებში აირია.

— თქვენ ხართ ჯემალ თაბაგარი? — მკითხა ერთ-ერთმა პოლიციელმა.
— არა, ნიკა მქვია, ნიკა მელიქიშვილი.
— საბუთები გვაჩვენეთ.

ჩემი პასპორტი მაგიდაზე ეგდო. პოლიციელმა დახედა და წარბები შეჭმუხნა.
— ეს ფოტო არ ემთხვევა იმ მონაცემებს, რაც ჩვენ გვაქვს. თქვენზე ძებნაა გამოცხადებული ფსიქიატრიული კლინიკიდან გაქცევის გამო.

დავიბენი. ვცდილობდი ამეხსნა, რომ შეცდომა იყო, მაგრამ არავინ მისმენდა. დედაჩემი შემოვიდა ოთახში და დაიწყო ახსნა, რომ მე მისი შვილი ვიყავი, მაგრამ პოლიციელები უკვე თავიანთ საქმეს აკეთებდნენ.

— ბატონო ნიკა, თქვენთან ერთად უნდა წამობრძანდეთ.

მათ არ აინტერესებდათ ჩემი სიტყვები. რამდენიმე წუთში უკვე სასწრაფოს მანქანაში ვიჯექი ხელბორკილებით. დედაჩემი უკან მომყვებოდა მანქანით და ტელეფონზე ყველას ურეკავდა.

ფსიქიატრიულში რომ მიმიყვანეს, იქ უკვე ყველაფერი გადაწყვეტილი იყო. ექიმმა, ქალბატონმა ლეილამ, პაციენტის ისტორია გადახედა და მითხრა:
— ჯემალ თაბაგარი ხართ?
— არა! ნიკა მქვია!
— აქ წერია, რომ გაქცევის მცდელობა გქონდათ და აგრესიული ხართ. უნდა დაგაკვირდეთ.

მივხვდი, რომ ჩემი ხმა არავის ესმოდა. თითქოს უხილავ კედელში მოვხვდი. რამდენიმე საათში დამამშვიდებელი გამიკეთეს და ოთახში ჩამკეტეს.

პირველი ღამე ყველაზე მძიმე იყო. ოთახში ორი უცნობი იწვა. ერთს მთელი ღამე ეძინა, მეორე კი კედელს უყურებდა და თავისთვის ბუტბუტებდა. მე კი ჭერს მივშტერებოდი და ვფიქრობდი: როგორ შეიძლება ასე მარტივად შეგეშალოს ადამიანი?

მეორე დღეს დედაჩემი მოვიდა. ექიმთან საუბარი სცადა:
— ეს ჩემი შვილია! შეცდომაა! ნახეთ მისი საბუთები!
ექიმმა უპასუხა:
— ქალბატონო მაია, ჩვენ გვაქვს ოფიციალური დოკუმენტები. თუ გინდათ, სასამართლოში იჩივლეთ.

დედაჩემი ტიროდა. მე კი ვგრძნობდი, როგორ ვკარგავდი საკუთარ თავს.

ასე გავიდა პირველი თვე. ყოველდღე მაძლევდნენ წამლებს, რომლებიც თავბრუს მახვევდა და აზროვნებას მიბინდავდა. ექიმები მხოლოდ ფორმალურად მეკითხებოდნენ რამეს. პალატაში ყველა თავის ისტორიას ყვებოდა: ზოგი ამბობდა, რომ აქ ძალით მოიყვანეს ოჯახის წევრებმა; ზოგი კი უბრალოდ ჩუმად იყო.

ერთ დღეს პალატაში ახალი პაციენტი შემოიყვანეს — ლაშა. ახალგაზრდა ბიჭი იყო, თვალებში შიში ედგა.
— შენც შეცდომით მოხვედი? — მკითხა ჩურჩულით.
— ჰო… — ვუპასუხე.
— აქ ყველას ეგრე ჰგონია თავიდან… მერე ეგეც გავიწყდება.

მისი სიტყვები გულში ჩამრჩა. ნელ-ნელა მეც ვიწყებდი ყველაფრის დავიწყებას: სამსახური, მეგობრები, თავისუფლება…

დედაჩემი ყოველ კვირას მოდიოდა და ცდილობდა იურისტებთან დაერეკა. მამაჩემი კი საერთოდ აღარ ჩანდა — ვერ აიტანა ეს სირცხვილი და სახლიდან წავიდა. ოჯახის წევრები ერთმანეთს ადანაშაულებდნენ: დედა მამას — რომ არ დაიცვა შვილი; მამა დედას — რომ ზედმეტად ენდობოდა ყველას.

ერთ დღეს ექიმმა ლეილამ დამიბარა:
— ბატონო ჯემალ… ანუ ნიკა… თქვენი საქმე ისევ გაურკვეველია. სასამართლომ უნდა გადაწყვიტოს თქვენი ბედი.
— გთხოვთ, დამეხმარეთ! მე არ ვარ ეს ადამიანი!
მან მხრები აიჩეჩა:
— მე მხოლოდ ექიმი ვარ.

ასე გავიდა მეორე წელი. უკვე აღარ მახსოვდა გარეთ რა ხდებოდა. პალატაში ახალი მეგობრები შევიძინე: ლაშა, რომელიც სულ თავის ბავშვობაზე მიყვებოდა; თამარი — ქალი, რომელსაც ქმარმა მოტყუებით მოაწერა ხელი ფსიქიატრიულზე; და ბესო — ყოფილი მასწავლებელი, რომელიც ყოველ დილით გაზეთს ითხოვდა და ამბობდა: „აქედან რომ გამოვალ, ყველას დავუმტკიცებ სიმართლეს“.

ერთ დღეს დედაჩემი აღარ მოვიდა. მხოლოდ წერილი მომიტანა ექთანმა:
„ნიკა, მაპატიე… ვეღარ ვუძლებ ამ ყველაფერს. მამამ საბოლოოდ დაგვტოვა. იურისტები არაფერს აკეთებენ. გთხოვ, გამიგე…“

გული ჩამწყდა. მარტო დავრჩი ოთხ კედელში. მხოლოდ ლაშა მყავდა გვერდით:
— ნიკა, იცი რა არის ყველაზე საშიში? რომ ბოლოს თავადაც იჯერებ იმას, რასაც გეუბნებიან.

მესამე წელს უკვე აღარ ვეწინააღმდეგებოდი არაფერს. წამლებს ვსვამდი ისე, როგორც ყველა დანარჩენი. ექიმები მხოლოდ ერთხელ შემოდიოდნენ დღეში და კითხვებს უსვამდნენ ისე, თითქოს პასუხები წინასწარ იცოდნენ.

ერთ დღეს პალატაში უცნობი ქალი შემოვიდა — ახალგაზრდა იურისტი იყო საერთაშორისო ორგანიზაციიდან.
— ბატონო ნიკა? თქვენი საქმე ხელახლა განიხილება. აღმოჩნდა, რომ თქვენი თითის ანაბეჭდები არ ემთხვევა იმ პირისას, ვისაც ეძებდნენ.

გავშრი. სამი წელი დამჭირდა იმისთვის, რომ ვინმეს დაეჯერებინა ჩემი სიტყვები.

ორი კვირის შემდეგ გამათავისუფლეს. გარეთ რომ გამოვედი, დედაჩემი აღარ დამხვდა — ის სოფელში იყო გადასული საცხოვრებლად; მამაჩემი საერთოდ აღარ მელაპარაკებოდა; მეგობრები კი უბრალოდ გაქრნენ ჩემი ცხოვრებიდან.

სამი წელი დავკარგე სისტემის შეცდომის გამო. სამყარო შეიცვალა — ქუჩები უცხო გახდა ჩემთვის; ადამიანები აღარ მიცნობდნენ; სამსახურში ჩემი ადგილი სხვამ დაიკავა.

ახლა ვცდილობ თავიდან ავაწყო ცხოვრება. ზოგჯერ ვფიქრობ: როგორ შეიძლება ასე მარტივად დაგკარგონ სისტემაში? რამდენი ადამიანი კიდევ იტანჯება ასე ჩუმად?

„თუ ერთ ადამიანს ასე ადვილად შეუძლიათ ცხოვრება დაუნგრიონ… ჩვენგან რომელიმე ნამდვილად დაცულია?“