დედამ თბობის ფულზე დახმარება გვთხოვა, მაგრამ მალე გავიგეთ, სად მიდიოდა ჩვენი დახმარება – ოჯახური საიდუმლოს გახსნა

„ნინო, გთხოვ, ამ ზამთარს მარტო ვერ გავუძლებ. გაზის ფული ძალიან მომიმატეს, ხომ იცი, პენსია არაფერს ჰყოფნის…“ დედაჩემის ხმა ტელეფონში ისეთი დაღლილი და სევდიანი იყო, რომ მაშინვე მივხვდი – რაღაც რიგზე ვერ იყო. აგვისტოს ბოლო დღეები იდგა, ჯერ კიდევ ცხელოდა თბილისში, მაგრამ დედას უკვე ზამთრის შიში ჰქონდა თვალებში.

მე და ჩემი ქმარი, გიორგი, ცოტა ხნის წინ ბინას ვიხდიდით და ჩვენი ფინანსური მდგომარეობაც არცთუ ისე კარგი იყო, მაგრამ დედას უარი ვერ ვუთხარი. „დედა, ნუ ღელავ, მე და ნინო ყველაფერს მოვაგვარებთ. მთავარია შენ მშვიდად იყო.“

ნინო ჩემი დაა – ჩემზე სამი წლით უმცროსი. ისიც თბილისში ცხოვრობს, მაგრამ დედასთან ხშირად ვერ მიდის – ორი პატარა შვილი ჰყავს და ქმარი, რომელიც სულ სამსახურშია. იმ საღამოსვე დავურეკე ნინოს.

– ნინო, დედამ დამირეკა. თბობის ფული სჭირდება.
– მეც დამირეკა. გუშინ. მითხრა, რომ მარტო ვერ გაუძლებს ზამთარს.
– შენ რას აპირებ?
– ცოტას მე გადავუხდი, ცოტას შენ. სხვანაირად ვერ გამოვა.

გადავრიცხეთ ფული. სექტემბრის დასაწყისში დედას ანგარიშზე უკვე საკმარისი თანხა ჰქონდა იმისთვის, რომ ზამთარი მშვიდად გაეტარებინა. მაგრამ რაღაც მაინც მაწუხებდა – დედას ხმა არ მომწონდა. თითქოს რაღაც დამალა.

ოქტომბერში დედასთან ჩავედი. პატარა ქალაქში ცხოვრობს – ქუთაისთან ახლოს. სახლი ძველია, მაგრამ სითბო და სიმშვიდე ყოველთვის იგრძნობა იქ. დედა კართან დამხვდა, ჩვეული ღიმილით.

– მოდი, შვილო! როგორ მომენატრე!

ჩავეხუტე. სახლი სუფთა იყო, მაგრამ უცნაურად ცივი – გაზის გამათბობელი გამორთული ჰქონდა.

– დედა, რატომ არ რთავ გამათბობელს? ხომ გადავრიცხეთ ფული?
– ჯერ არ ცივა ასე ძალიან… ეკონომიას ვაკეთებ.

ვერ მივხვდი – რისთვის უნდოდა ეკონომია? მაგრამ აღარაფერი მითქვამს. საღამოს სამზარეულოში ვიჯექით და ჩაის ვსვამდით.

– დედა, მართლა კარგად ხარ?
– კი, შვილო… უბრალოდ მარტოობა მიჭირს. მამათქვენის მერე ყველაფერი შეიცვალა.

მამა ორი წლის წინ გარდაიცვალა. მას შემდეგ დედა სულ უფრო ჩაკეტილი გახდა. მე და ნინო ვცდილობდით მის გვერდით ვყოფილიყავით, მაგრამ მანძილი და ჩვენი ყოველდღიური პრობლემები ხშირად გვაშორებდა მას.

ნოემბერში ნინომ დამირეკა.

– მარიამ, დედას ისევ ფული სჭირდება. გუშინ დამირეკა.
– რა ხდება? ხომ გადავრიცხეთ?
– არ ვიცი… მითხრა, რომ რაღაც დაემატა გადასახადებს.

ისევ გადავრიცხეთ. ამჯერად უფრო მეტი თანხა გავუგზავნეთ – იქნებ რამე გაუფუჭდა სახლში ან სხვა პრობლემა აქვს-მეთქი.

დეკემბერში დედასთან ისევ ჩავედი. ამჯერად სახლი კიდევ უფრო ცივი იყო. გამათბობელი ისევ გამორთული ჰქონდა.

– დედა, ასე რატომ ხარ? ხომ გითხარი, არ დაგეზოგოს ფული!
– შვილო, ყველაფერი კარგადაა…

მაგრამ მისი თვალები სხვა რამეს ამბობდა. იმ ღამეს ვერ დავიძინე – რაღაც აშკარად რიგზე ვერ იყო.

მეორე დღეს ბაზარში წავედი პროდუქტების საყიდლად. იქ დედას მეზობელი შემხვდა – ქალბატონი ლალი.

– მარიამ, როგორ ხარ? დედაშენი როგორაა?
– კარგადაა… ცოტა მარტოობა აწუხებს.
– კი… ხშირად აღარ ჩანს ქუჩაში. ადრე სულ დადიოდა ეკლესიაში ან ბაზარში…

უცნაური იყო – დედა სულ ამბობდა, რომ ეკლესიაში დადიოდა და მეგობრებთან ერთად დროს ატარებდა.

საღამოს სახლში დავბრუნდი და დედას პირდაპირ ვკითხე:

– დედა, მართლა კარგად ხარ? რამე ხომ არ ხდება?

დედამ თავი დახარა.

– მარიამ… რაღაც უნდა გითხრა.

გული ამიჩქარდა.

– რა ხდება?
– მე… მე მარტო აღარ ვარ.

გავშრი.

– რას ნიშნავს?
– ერთი კაცი გავიცანი… გია ჰქვია. ქვრივია ისიც. ერთმანეთს ბაზარში შევხვდით. თავიდან უბრალოდ ვსაუბრობდით… მერე უფრო დავუახლოვდით ერთმანეთს.

გაოცებული ვიყავი – დედაჩემი მთელი ცხოვრება ერთგული იყო მამის მიმართ. ვერ წარმომედგინა, რომ ვინმესთან ურთიერთობა დაეწყო.

– და ფული?..
– გიას ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს… წამლები სჭირდება. მე ვეხმარები მასაც…

გავჩუმდი. არ ვიცოდი რა მეთქვა – ერთდროულად ბრაზი და სიბრალული ვიგრძენი.

– დედა, რატომ არ გვითხარი?
– შემრცხვა… მეგონა გამიბრაზდებოდით. მამათქვენის მერე მეგონა, რომ აღარავის მივიღებდი გულში… მაგრამ მარტოობა ძალიან მძიმეა.

იმ ღამეს მთელი ღამე არ მიძინია – ვფიქრობდი დედაზე, მამაზე, ჩვენს ოჯახზე…

მეორე დღეს ნინოს დავურეკე და ყველაფერი მოვუყევი.

– მარიამ! ეს როგორ მოხდა?!
– არც მე ვიცი… მაგრამ მგონი უნდა გავიგოთ დედასაც…
– კი მაგრამ… ჩვენი ფული?!
– ნინო… იქნებ ბედნიერია ასე?

ახალი წელი ახლოვდებოდა. მე და ნინომ გადავწყვიტეთ ქუთაისში წავსულიყავით და გია გაგვეცნო.

დედას სახლში მივედით – გია იქ დაგვხვდა. დაბალი კაცი იყო, თბილი თვალებით და მორიდებული ღიმილით.

– გამარჯობა გოგონებო… ვიცი, რომ რთულია ჩემთვის თქვენი გაგება…

დედამ ხელი ჩაკიდა გიას.

– მე ბედნიერი ვარ მის გვერდით…

მე და ნინო ერთმანეთს შევხედეთ – პირველად დავინახეთ დედის თვალებში ნამდვილი სიხარული მას შემდეგ, რაც მამა გარდაიცვალა.

საღამოს ერთად ვისხედით სუფრასთან. გიამ თავისი ამბავი მოგვიყვა – როგორ დაკარგა ცოლი ავადმყოფობის გამო; როგორ დარჩა მარტო; როგორ შეხვდა ჩვენს დედას ბაზარში…

მოულოდნელად ნინომ თქვა:

– დედა… მაპატიე თუ რამე გეწყინა ჩვენგან. უბრალოდ გვინდოდა კარგად ყოფილიყავი…
– ვიცი შვილო… მეც მაპატიეთ რომ არ გითხარით სიმართლე თავიდანვე.

იმ საღამოს პირველად ვიგრძენი – ოჯახი მხოლოდ სისხლით არ იქმნება; ზოგჯერ ბედნიერებისთვის საჭიროა მივიღოთ ისიც, რაც გვიჭირს გაგებაში.

ახლა უკვე ზამთარია – ქუთაისში თოვლი მოდის. დედას სახლში სითბოა – არა მხოლოდ გაზის გამათბობლისგან, არამედ იმ სიყვარულისგანაც, რომელიც მან ხელახლა იპოვა.

ხანდახან ვფიქრობ: რამდენჯერ გვგონია რომ ვიცით რა სჭირდება ჩვენს საყვარელ ადამიანს? რამდენჯერ ვსჯით მათ ჩვენი წარმოდგენებით? იქნებ ზოგჯერ უბრალოდ უნდა მივცეთ უფლება იყვნენ ბედნიერები ისე, როგორც თავად უნდათ?