„დამასვენეთ ერთხელ მაინც!“ – დედის გულწრფელი თხოვნა და ოჯახის უყურადღებობა
„დედა, წელსაც ვერ გამოვა, ხომ გესმის…“ – მარიამი ტელეფონში ჩურჩულებდა, თითქოს თავის თავს უმეორებდა ამ სიტყვებს და არა მე. სამზარეულოში მარტო ვიდექი, ხელში ჩაის ჭიქა მეჭირა და ვცდილობდი, ხმა არ ამომეღო, რომ ჩემი გულისცემა არ გაეგონა. გარეთ წვიმდა, ფანჯარაზე წვეთები ცეკვავდნენ და თითქოს ჩემს ცრემლებს ეჯიბრებოდნენ.
„მარიამ, სულ ცოტა ხნით მაინც… იქნებ წელს ერთად წავიდეთ ბორჯომში? ან თუნდაც ბათუმში. ხომ იცი, როგორ მენატრება თქვენთან ერთად ყოფნა…“ – ხმა ჩამიწყდა. მარიამმა ამოიოხრა.
„დედა, ბავშვები სკოლაში არიან, ლაშას სამსახური აქვს, მე კიდევ უნივერსიტეტში გამოცდები… მერე ზაფხულში ლაშას მეგობრებთან ერთად უნდა წავიდეთ. შენ ხომ გესმის?“
გავუთიშე. არ მინდოდა, კიდევ რამე მეთქვა. არ მინდოდა, ჩემი სევდა მისთვის ტვირთად ქცეულიყო. მაგრამ გულში რაღაც ჩამწყდა. თითქოს წლებია ვცდილობდი ამ კედლის გარღვევას – შვილებს შორის ადგილის პოვნას – და ყოველ ჯერზე უფრო მაღლა და სქელ კედელს ვეჯახებოდი.
მე ვარ ნანა, 57 წლის ქალი თბილისიდან. ჩემი ცხოვრება ყოველთვის სხვებისთვის იყო – ჯერ მშობლებისთვის, მერე ქმრისთვის, ბოლოს კი შვილებისთვის. ჩემი ქმარი, გია, ათი წლის წინ გარდაიცვალა. მას შემდეგ ყველაფერი შეიცვალა. თითქოს ოჯახი დაიშალა ნაწილებად და მე ამ ნაწილებს შორის დავრჩი.
ლაშა გერმანიაში ცხოვრობს უკვე რვა წელია. იქ ოჯახი შექმნა – ცოლი გერმანელია, ორი შვილი ჰყავს. მარიამი აქაა, თბილისში, მაგრამ სულ სადღაც გარბის: სამსახური, მეგობრები, სწავლა… მე კი ვრჩები ჩემს პატარა ბინაში და ველოდები ზარს ან შეტყობინებას.
ერთხელაც ლაშამ დამირეკა:
– დედა, წელს ვერ ჩამოვალთ. ბავშვებს ბაღში არდადეგები არ აქვთ და ანასაც სამსახური აქვს…
– იქნებ მე ჩამოვიდე თქვენთან? – ვკითხე ჩუმად.
– დედა, ახლა რთულია… ბინა პატარაა, ანას მშობლებიც მოდიან ხოლმე… მერე იყოს, კარგი?
მაშინ პირველად ვიგრძენი თავი ზედმეტად. თითქოს ჩემი ადგილი აღარ იყო მათ ცხოვრებაში. თითქოს მხოლოდ მაშინ მახსენდებოდნენ, როცა რამე სჭირდებოდათ: ფული, რჩევა ან უბრალოდ სითბო.
ერთხელ მეზობელმა ნინო დეიდამ მკითხა:
– ნანა, შვილებთან ერთად რატომ არ მიდიხარ ზღვაზე? შენს ასაკში ყველა დედა შვილებთან ერთად ისვენებს.
– არ ვიცი, ნინო დეიდა… ალბათ დრო აღარ აქვთ ჩემთვის.
ისევ მარტო დავრჩი ჩემს ფიქრებთან. საღამოს მარიამმა მომწერა: „დედა, არ იდარდო, მომავალ წელს აუცილებლად წავიდეთ ერთად სადმე.“
მაგრამ ვიცოდი – ეს მხოლოდ სიტყვებია. ყოველ წელს იგივე მეორდება: დაპირებები, იმედები და ბოლოს ისევ მარტოობა.
ერთხელ გადავწყვიტე, თავად გამეკეთებინა რამე. ავიღე პატარა ჩანთა და წავედი ბორჯომში. სასტუმროში ერთი ღამე დავჯავშნე. ვიჯექი პარკში და ვუყურებდი ბავშვებს, როგორ დარბოდნენ მშობლებთან ერთად. გულში რაღაც ჩამწყდა – რატომ ვერ მოვახერხე შვილებთან ასეთი სიახლოვე? სად დავუშვი შეცდომა?
საღამოს ლაშამ დამირეკა:
– დედა, სად ხარ? მარიამმა მითხრა, რომ ბორჯომში წახვედი მარტო?
– ჰო, შვილო… უბრალოდ მინდოდა ცოტა ხნით სხვაგან ვყოფილიყავი.
– რატომ არ გვითხარი? ხომ შეიძლებოდა დაგვერეკა ან დაგეხმარებოდით?
– თქვენ ყოველთვის დაკავებულები ხართ… არ მინდოდა შეგეწუხებინეთ.
ტელეფონში სიჩუმე ჩამოვარდა.
– დედა… ხომ იცი, რომ გვიყვარხარ…
– ვიცი…
მაგრამ გულში ვიცოდი – სიყვარული სიტყვებით არ იზომება. სიყვარული დროით იზომება. ყურადღებით იზომება.
ბორჯომიდან დაბრუნებულმა ისევ ჩავუღრმავდი ყოველდღიურობას: მაღაზიაში სიარული, სახლის დალაგება, ტელევიზორის ყურება საღამოობით. ზოგჯერ მეზობლები მოდიოდნენ ჩაის დასალევად და ვსაუბრობდით ბავშვებზე – ვის სად წავიყვანეს შვილებმა დასასვენებლად, ვის რა საჩუქარი გამოუგზავნეს ემიგრაციიდან.
ერთხელ მარიამი მოულოდნელად მოვიდა სტუმრად. ყავა მოვადუღე და სამზარეულოში დავსხედით.
– დედა, ხომ კარგად ხარ?
– კარგად ვარ…
– რაღაც შეცვლილი ხარ ბოლო დროს.
– არაფერია…
– დედა…
ვიგრძენი როგორ მომაწვა ცრემლები თვალებში.
– მარიამ… რატომ აღარ გინდათ ჩემთან ერთად ყოფნა? რატომ მგრძნობ თავს ზედმეტად თქვენს ცხოვრებაში?
მარიამმა თავი დახარა.
– დედა… უბრალოდ ცხოვრება ძალიან სწრაფად მიდის… ხანდახან არც კი გვესმის როგორ გადის დრო…
– მე კი ყოველ დღეს ვითვლი თქვენამდე…
სიჩუმე ჩამოვარდა. მერე მარიამმა ხელი მომკიდა.
– მაპატიე…
მაგრამ ვიცოდი – ეს სიტყვებიც ჰაერში გაიფანტებოდა.
ზაფხული ახლოვდებოდა. სოციალურ ქსელებში ვუყურებდი როგორ ატვირთავდნენ მეგობრები შვილებთან ერთად გადაღებულ ფოტოებს ზღვაზე ან მთაში. მე კი ისევ მარტო ვიყავი ჩემს პატარა სამზარეულოში.
ერთ დღეს ლაშამ ვიდეოზარი დამირეკა გერმანიიდან:
– დედა! ნახე ბავშვებმა რა დახატეს შენთვის!
ეკრანზე ორი პატარა ბავშვი გამოჩნდა ფურცლებით ხელში – ერთზე ჩემი სახე იყო დახატული დიდი გულით.
– ბებია! გვენატრები!
გული ამიჩუყდა. მაგრამ ვიცოდი – ეს მონატრება მხოლოდ ეკრანზე იყო შესაძლებელი.
საღამოს ისევ მარტო დავრჩი ჩემს ოთახში. ფანჯრიდან ქალაქის ხმაური შემოდიოდა. ვფიქრობდი: იქნებ მე დავუშვი შეცდომა? იქნებ ძალიან ბევრი მოვთხოვე შვილებს? იქნებ მათაც უჭირთ ჩემთან სიახლოვე?
მაგრამ მერე გამახსენდა ყველა ის წელი, როცა მათთვის ყველაფერს ვაკეთებდი: ღამეებს ვათენებდი სიცხიანთან, სკოლაში ვაცილებდი ხელჩაკიდებული, უნივერსიტეტში ჩაბარებისას მათზე მეტად ვნერვიულობდი…
ახლა კი თითქოს ჩემი ადგილი აღარ იყო მათ ცხოვრებაში.
ერთხელ მეზობელმა ნინო დეიდამ ისევ მკითხა:
– ნანა, რას აპირებ მომავალ ზაფხულს?
– ალბათ ისევ სახლში დავრჩები…
– რატომ არ მიდიხარ სადმე?
– ვისთან ერთად წავიდე?
ნინო დეიდა ჩუმად დარჩა.
იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი: რატომ ხდება ასე საქართველოში? რატომ ხდება ასე ემიგრაციაში? რატომ გვავიწყდება მშობლები მაშინ, როცა ყველაზე მეტად სჭირდებათ ჩვენი ყურადღება?
მეორე დღეს მარიამმა დამირეკა:
– დედა! გადავწყვიტეთ – აგვისტოში ერთად წავიდეთ ბაკურიანში! მე და ლაშაც ჩამოვა ბავშვებთან ერთად!
გული გამითბა. მაგრამ სადღაც შიგნით შიში შემეპარა – იქნებ ესეც მხოლოდ დაპირებაა?
დღეები გავიდა… აგვისტოც მოვიდა… მაგრამ ლაშას ოჯახს რაღაც დაემართათ – ბავშვი გაცივდა და ვერ ჩამოვიდნენ. მარიამიც სამსახურში დარჩა გადაუდებელი საქმეების გამო.
ისევ მარტო დავრჩი.
ახლა აქ ვწერ ამ ამბავს და ვფიქრობ: იქნებ მარტო მე არ ვარ ასეთი საქართველოში? იქნებ ბევრ დედას აქვს იგივე განცდა – რომ შვილების ცხოვრებაში ზედმეტია? იქნებ დროა ვისწავლოთ ერთმანეთის მოსმენა და პატივისცემა მანამდე, სანამ ძალიან გვიანი არ არის?
თქვენ რას ფიქრობთ? მართლა ასე რთულია მშობლისთვის დროის გამონახვა? იქნებ ჩვენც შეგვიძლია რაღაც შევცვალოთ?