ყოველ ჯერზე, როცა სიძე სახლში ბრუნდება, მე უნდა წავიდე ან დავიმალო — დედამთილის გულწრფელი აღსარება

— ნინო, გთხოვ, დღეს ადრე წადი, ცოტნე მალე მოვა და არ მინდა, ისევ უხერხულობა იყოს.

ეს სიტყვები ჩემმა შვილმა, თაკომ, სამზარეულოში ჩურჩულით მითხრა, როცა პატარა ანასტასია ხელში მეჭირა და ზღაპარს ვუკითხავდი. გული შემეკუმშა. უკვე მერამდენედ უნდა დამემალა საკუთარი შვილიშვილის თვალწინ? ან რატომ უნდა ვგრძნობდე თავს უცხოდ იმ სახლში, სადაც ჩემი შვილი ცხოვრობს?

ჩემი სახელი ნინოა. სამოც წელს უკვე გადავაბიჯე. მთელი ცხოვრება თბილისში გავატარე — ჯერ საბურთალოზე, მერე კი, როცა ქმარი გარდამეცვალა, მარტო დავრჩი პატარა ბინაში. ჩემი ერთადერთი შვილი თაკო ყოველთვის ჩემი სიამაყე იყო. სწავლობდა, მუშაობდა, გათხოვდა და ახლა უკვე დედაა. სიძე ცოტნე კარგი ადამიანია — ამას ყველა ამბობს. საქმიანი, ზრდილობიანი, ოჯახზე გადაყოლილი კაცია. მაგრამ მე ვერასდროს შევძელი მასთან საერთო ენის გამონახვა.

თავიდან ყველაფერი კარგად იყო. როცა ანასტასია დაიბადა, თაკოს გვერდიდან არ მოვშორებივარ. ღამეებს ვათენებდი, ბავშვს ვაბანავებდი, ვაჭმევდი, ვაძინებდი. ცოტნე მაშინაც გვიან ბრუნდებოდა სახლში — მუშაობდა ერთ-ერთ უცხოურ კომპანიაში და ხშირად მივლინებებზე მიდიოდა. მე და თაკო მარტო ვიყავით და ერთმანეთის იმედი გვქონდა.

მაგრამ როცა ანასტასია წამოიზარდა და ცოტნემ სამსახურში დაწინაურება მიიღო, ყველაფერი შეიცვალა. ერთ დღეს თაკომ მითხრა:

— დედა, ცოტნე ამბობს, რომ როცა სახლში ბრუნდება, სურს ოჯახური სიმშვიდე ჰქონდეს. უნდა, რომ მე და ანასტასიასთან მარტო იყოს. გთხოვ, როცა ის მოდის, ცოტა ხნით წახვიდე ან სხვა ოთახში დარჩე.

თავიდან მეგონა, რომ ეს დროებითი იქნებოდა. ვიფიქრე — იქნებ ცოტნეს უბრალოდ სჭირდება დრო ახალ როლთან შესაგუებლად? მაგრამ ეს წესი ყოველდღიურობად იქცა. ყოველ საღამოს საათს ვუყურებდი და როგორც კი ცოტნეს მოსვლის დრო ახლოვდებოდა, ჩანთას ვალაგებდი და ჩუმად მივდიოდი სახლიდან. ზოგჯერ სადარბაზოში ველოდებოდი თაკოს ზარს: “დედა, შეგიძლია დაბრუნდე”.

ერთხელ ვერ მოვითმინე და თაკოს ვკითხე:

— შვილო, რას ვუშავებ ცოტნეს? რატომ არ უნდა ჩემს გვერდით ყოფნა?

თაკომ თავი დახარა:

— დედა, შენ ხომ იცი… ცოტნე ფიქრობს, რომ ბავშვს ზედმეტი ყურადღება არ სჭირდება. უნდა, რომ ანასტასიამ დამოუკიდებლობა ისწავლოს. შენ კი სულ ეფერები, ეხვევი…

— განა ეს ცუდია? — ცრემლები მომაწვა.

— არა, უბრალოდ… ცოტნე ასე ფიქრობს.

მაშინ პირველად ვიგრძენი თავი ზედმეტად საკუთარ ოჯახში. თითქოს ჩემი სიყვარული ზედმეტი იყო.

ერთხელ შემთხვევით ცოტნესთან მარტო დავრჩი სამზარეულოში. უხერხული სიჩუმე ჩამოვარდა. ბოლოს მან დაიწყო საუბარი:

— ნინო დეიდა, ვიცი რომ გიყვართ ანასტასია. მაგრამ მინდა, რომ თაკომაც ისწავლოს დამოუკიდებლად დედობა. თქვენ სულ აქ ხართ და მას არ აქვს საშუალება შეცდომები დაუშვას.

— შეცდომები? შვილიშვილზე ზრუნვა შეცდომაა? — ხმა ამიკანკალდა.

— არა… უბრალოდ მინდა, რომ ჩვენი ოჯახი ჩვენი წესებით იცხოვროს.

მაშინ მივხვდი: მე მათ ოჯახში სტუმარი ვიყავი.

მეგობრებს ვუყვებოდი ამ ყველაფერს და ზოგი მეუბნებოდა: “ასეა ახლა ახალგაზრდები”, ზოგი კი — “სიძე უნდა დაიმორჩილო”. მაგრამ მე არც ერთი ვარიანტი არ მომწონდა. ჩემი შვილი მიყვარს და მისი ბედნიერება ჩემთვის ყველაფერია.

ერთხელ ანასტასია ავად გახდა — მაღალი სიცხე ჰქონდა და თაკომ დამირეკა შუაღამით:

— დედა, გთხოვ მოდი! ცოტნე მივლინებაშია და მარტო ვერ ვუმკლავდები.

გულაჩქარებული გავიქეცი მათთან. მთელი ღამე ბავშვს ვუვლიდი — სიცხეს ვუზომავდი, კომპრესებს ვუკეთებდი. დილით ცოტნე დაბრუნდა მოულოდნელად. კარი გააღო და მე რომ დამინახა, სახეზე დაძაბულობა დაეტყო.

— ისევ აქ ხართ? — მკაცრად მკითხა.

თაკომ ჩუმად უთხრა:

— დედაჩემმა გვიშველა…

ცოტნემ არაფერი უპასუხა. უბრალოდ ოთახში შევიდა და კარი მიიხურა.

იმ დღეს პირველად ვიგრძენი ნამდვილი სიბრაზე მის მიმართ. განა ასე უნდა ექცეოდეს ადამიანს, ვინც მის შვილს უვლის?

მეორე დღეს თაკომ მითხრა:

— დედა, ცოტნე გაბრაზებულია… ფიქრობს, რომ მის გარეშე ვერაფერს ვაკეთებ.

— მაგრამ ხომ ხედავდი, რომ მარტო ვერ ახერხებდი! — ხმა გამიმკაცრდა.

— ვიცი… მაგრამ გთხოვ, ცოტა ხნით აღარ მოხვიდე.

გული ჩამწყდა.

ამასობაში ჩემი მეგობრები ემიგრაციაში წავიდნენ — ზოგი იტალიაში, ზოგი საბერძნეთში. მირეკავდნენ და მეუბნებოდნენ: “აქ მაინც გცემენ პატივს მოხუცებს!” მეც ხშირად ვფიქრობდი: იქნებ მეც წავსულიყავი? იქნებ იქ მაინც დამაფასებდნენ როგორც დედას და ბებიას?

მაგრამ ვერ შევძელი. ანასტასიას გარეშე ცხოვრება ვერ წარმომედგინა.

ერთხელ ქუჩაში შემთხვევით შევხვდი ცოტნეს მშობლებს — ქალბატონ მარინეს და ბატონ ლევანს. ზრდილობიანად მომესალმნენ და მკითხეს:

— როგორ ხართ ნინო?

— კარგად… უბრალოდ ცოტა რთულია შვილიშვილთან ურთიერთობა…

მარინემ ჩაიღიმა:

— ცოტნე ყოველთვის ასეთი იყო — თავის წესებს აყენებს წინ. ჩვენც ასე გვექცევა ხოლმე.

მაშინ მივხვდი: პრობლემა მხოლოდ მე არ ვიყავი. ცოტნე ცდილობდა საკუთარი სამყარო შეექმნა — სადაც მხოლოდ მისი წესები მოქმედებდა.

ერთ დღეს თაკომ დამირეკა და მითხრა:

— დედა, ანასტასიას ბაღში მიყვანა უნდა დავიწყოთ. ცოტნე ფიქრობს, რომ ასე უკეთესი იქნება მისთვის.

— შენ რას ფიქრობ? — ვკითხე ჩუმად.

— არ ვიცი… მეშინია პატარაა ჯერ…

— გინდა დაგეხმარო?

— ცოტნე წინააღმდეგია…

ისევ იგივე პასუხი.

დრო გადიოდა და მე სულ უფრო მეტად ვგრძნობდი თავს უცხოდ საკუთარ ოჯახში. ზოგჯერ ვფიქრობდი: იქნებ მართლა ზედმეტი ვარ? იქნებ ჩემი სიყვარული ახრჩობს მათ?

ერთხელ ანასტასიამ დამირეკა ვიდეოზარით (თაკოს ტელეფონიდან):

— ბებო, რატომ აღარ მოდიხარ ჩვენთან?

ცრემლები წამომივიდა:

— მალე მოვალ ჩემო გოგო…

მაგრამ ვიცოდი — ეს “მალე” შეიძლება არასდროს დადგეს.

ახლა ხშირად ვფიქრობ იმაზე, რა არის სწორი: უნდა დავთმო ჩემი ადგილი შვილიშვილის ცხოვრებაში იმისთვის, რომ ჩემი შვილის ოჯახი მშვიდად იყოს? თუ უნდა ვიბრძოლო იმისთვის, რაც ჩემთვის ძვირფასია?

ხანდახან ღამით საკუთარ თავთან ჩუმად ვლაპარაკობ: “ნინო, იქნებ შენ ხარ პრობლემა? იქნებ მართლა ზედმეტი ხარ?”

მაგრამ მერე ანასტასიას ხმა ჩამესმის ყურში: “ბებო, რატომ აღარ მოდიხარ ჩვენთან?”

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? რა არის სწორი — დათმობა თუ ბრძოლა საკუთარი ადგილისთვის?