დასვენება, რომელმაც ოჯახში უცხოდ მაქცია – ჩემი ამბავი

– ნინო, ასე როგორ შეგიძლია? დედაჩემის ხმა სამზარეულოდან მესმოდა, როცა ჩემოდანს ვალაგებდი. – ოჯახი არ გახსოვს? ბებია ავადაა, მამას სამსახურში პრობლემები აქვს, შენ კი დასასვენებლად მიდიხარ?!

მაშინ პირველად გავბედე და ხმამაღლა ვთქვი: – დედა, წლებია, მხოლოდ თქვენთვის ვცხოვრობ. ჩემი ოცნებები სულ გვერდზე გადავდე. ახლა მინდა, ერთხელ მაინც ჩემთვის ვიცხოვრო.

დედამ ჩაილაპარაკა: – ეგოისტი ხარ.

ეს სიტყვა გულში მეჩხვლიტა. თითქოს მთელი ცხოვრება ამ სიტყვას გავურბოდი. ბავშვობიდანვე მასწავლიდნენ, რომ ოჯახი ყველაფერზე წინ უნდა დამეყენებინა. მამა ემიგრაციაში წავიდა, მე და დედამ მარტო დავრჩით თბილისში. სკოლაში საუკეთესო მოსწავლე ვიყავი, უნივერსიტეტშიც სტიპენდიით ჩავაბარე – ყველაფერი იმისთვის, რომ დედას და მამას არ შევრცხვეოდი.

მერე მუშაობა დავიწყე. დილიდან საღამომდე ოფისში ვიჯექი, ღამით კი დედას წამლებს ვუყიდდი ან ბებიას ვუვლიდი. ჩემი მეგობრები საზღვარგარეთ მიდიოდნენ, ახალ ცხოვრებას იწყებდნენ, მე კი მხოლოდ ფეისბუქზე ვუყურებდი მათ ფოტოებს.

ერთ დღესაც, როცა სამსახურში უფროსმა მორიგი ზედმეტი საათები დამავალა და სახლში მისულს დედამ მორიგი საყვედური მომაყარა – რატომ არ იყიდე ბებიას წამლები? – მივხვდი, რომ ასე გაგრძელება აღარ შემეძლო.

იმ ღამით კომპიუტერთან დავჯექი და ბილეთი ვიყიდე საბერძნეთში დასასვენებლად. პირველად ცხოვრებაში მხოლოდ საკუთარი თავისთვის მივიღე გადაწყვეტილება.

როცა ეს ამბავი ოჯახმა გაიგო, ყველაფერი თავდაყირა დადგა. მამამ სკაიპით დამირეკა ემიგრაციიდან:

– ნინო, შენს გამო წლებია აქ ვარ. ახლა რომ გჭირდება ოჯახს გვერდში დაუდგე, შენ დასასვენებლად მიდიხარ? ეგრე არ შეიძლება.

– მამა, მეც ადამიანი ვარ. მეც მჭირდება სუნთქვა.

– ეგოიზმია ეს ყველაფერი. ჩვენთვის აღარაფერს ნიშნავ.

მეგობრებმა მხარი დამიჭირეს:

– ნინო, ერთხელ მაინც შენს თავს მიხედე. თუ ახლა არ წახვალ, მერე ვეღარასდროს გაბედავ.

მაგრამ ოჯახის ბრაზი უფრო მძაფრი იყო. ბებია ხმას არ მცემდა. დედა კი ყოველ დღე მირეკავდა და მემუდარებოდა, არ წავსულიყავი.

– ბებია ცუდადაა, შეიძლება ეს მისი ბოლო ზაფხული იყოს. შენ სად მიდიხარ?!

ჩემი გულის ერთი ნაწილი ირღვეოდა ამ სიტყვებზე. მაგრამ მეორე ნაწილი – ის პატარა ნინო, რომელიც ბავშვობაში ოცნებობდა ზღვაზე წასვლაზე – ხმამაღლა ყვიროდა: “ახლა ჩემი დროა!”

ბოლოს მაინც წავედი. აეროპორტში დედამ ცრემლიანი თვალებით გამომაცილა:

– აღარ დაბრუნდე! თუ წახვალ, ჩვენთვის აღარ იარსებებ.

ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა მთელი მოგზაურობის განმავლობაში. საბერძნეთში ზღვის პირას ვიჯექი და ვფიქრობდი: მართლა ასეთი ცუდი ადამიანი ვარ? რატომ არის საქართველოში ასე რთული იყო უბრალოდ ადამიანი და არა მუდმივად მსხვერპლი?

მოგზაურობის დროს პირველად ვიგრძენი თავი თავისუფლად. უცხო ქალაქებში დავდიოდი მარტო, ხალხს ვესაუბრებოდი, საკუთარ თავთან მარტო ყოფნას ვსწავლობდი. ერთ საღამოს ბარში ახალგაზრდა ქართველი ბიჭი გავიცანი – ლევანი. ისიც ემიგრანტი იყო, ათენში მუშაობდა.

– აქ რატომ ხარ მარტო? – მკითხა.

– ოჯახიდან გამოვიქეცი.

– მეც ასე ვიყავი ოდესღაც. მაგრამ მერე მივხვდი: თუ საკუთარ თავს არ მიხედავ, სხვაც ვერ მიხედავ.

ლევანთან საუბარმა გამაბედინა. პირველად ვიგრძენი, რომ მარტო არ ვიყავი ამ ბრძოლაში.

მოგზაურობიდან დაბრუნებულმა სახლის კარი რომ გავაღე, სიჩუმე დამხვდა. დედამ თვალი ამარიდა. ბებია ისევ ავად იყო, მაგრამ უკვე სხვა მომვლელი ჰყავდა. მამამ მხოლოდ მოკლე მესიჯი მომწერა: “იმედი გაგვიცრუე”.

სამსახურში დაბრუნებულმა აღმოვაჩინე, რომ ჩემს მაგიდაზე უკვე სხვას ეჯდა. უფროსმა მითხრა:

– ნინო, აქ პასუხისმგებლობა მნიშვნელოვანია. თუ დასვენება გინდა – სხვა სამსახური მოძებნე.

ყველაფერი ერთდროულად ჩამენგრა თავზე: ოჯახი აღარ მელაპარაკებოდა, სამსახური დავკარგე და საკუთარ თავსაც ვერ ვპატიობდი იმ ბედნიერების წუთებს, რაც მოგზაურობაში განვიცადე.

მეგობრები ისევ მხარში მედგნენ:

– ნინო, ახლა უნდა ისწავლო საკუთარი თავის პატივისცემა.

მაგრამ ღამით მაინც მარტო ვრჩებოდი საკუთარ სინდისთან და კითხვებს ვუსვამდი თავს: ღირს კი საკუთარი ბედნიერება ოჯახის ტრადიციებზე მაღლა დავაყენოთ? იქნებ მართლა ეგოისტი ვარ?

ერთ დღესაც დედამ დამირეკა:

– ბებია გარდაიცვალა.

ეს სიტყვები იყო ბოლო წვეთი. მთელი ღამე ვტიროდი და საკუთარ თავს ვერ ვპატიობდი იმ რამდენიმე დღესაც კი, რაც საკუთარ თავს მივუძღვენი.

დაკრძალვაზე ოჯახის წევრები თვალს მარიდებდნენ. ნათესავები ჩურჩულებდნენ: “აი ის გოგოა, ბებიას სიკვდილის წინ რომ დასასვენებლად წავიდა”.

მაშინ მივხვდი: საქართველოში ქალისთვის საკუთარი თავის სიყვარული ხშირად ეგოიზმად ითვლება. მაგრამ მე მაინც მჯერა – თუ საკუთარ თავს არ მიხედავ, სხვასაც ვერ მიხედავ.

ახლა ისევ მარტო ვარ ჩემს პატარა ბინაში თბილისში. სამსახურს თავიდან ვიწყებ და ოჯახთან ურთიერთობას ნელ-ნელა ვალაგებ. მაგრამ გულში მაინც რჩება კითხვა: ღირს კი საკუთარი ბედნიერება ოჯახის ტრადიციებზე მაღლა დავაყენოთ? იქნებ მართლა ეგოისტი ვარ ან უბრალოდ ადამიანი?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?