„რატომ აღარ მოდიან ჩვენი შვილები ჩვენთან?“ – ნორას გულითადი აღსარება დიდ სახლში მარტოობის შესახებ
„ელა, გთხოვ, უბრალოდ მიპასუხე…“ – თითები მიკანკალებს, როცა მობილურზე მესამედ ვრეკავ. ზარი გადის, მაგრამ ისევ არაფერი. ოთახში სიჩუმეა ისეთი მძიმე, თითქოს კედლებიც კი სუნთქვას მაწყვეტინებენ. გუშინ ღამით გულის შეტევა მქონდა. ექიმებმა მითხრეს, რომ ყველაფერი კარგად დასრულდა, მაგრამ შინ დაბრუნებულმა მივხვდი – ყველაზე დიდი ტკივილი ჯერ კიდევ წინ მაქვს.
ჩემი სახლი – ოდესღაც სავსე სიცილით, ხმაურითა და ბავშვების ჟრიამულით – ახლა ცარიელია. კედლებზე ჩამოკიდებული სურათები თითქოს მეკითხებიან: „სად არიან შენი შვილები, ნორა?“
მამაჩემის აშენებული ეს სახლი თბილისში, ვაკეში, ყოველთვის იყო ჩვენი ოჯახის თავშეყრის ადგილი. აქ გავიზარდე, აქ გავთხოვდი და აქვე გავზარდე ჩემი ორი შვილი – ალისა და ლევანი. მაგრამ ბოლო წლებში ყველაფერი შეიცვალა. ბავშვები გაიზარდნენ, წავიდნენ საზღვარგარეთ – ალისა გერმანიაში ცხოვრობს ოჯახთან ერთად, ლევანი კი ამერიკაშია უკვე მეხუთე წელია.
გუშინ ღამით, როცა საავადმყოფოში ვიყავი და ექიმის სიტყვები მესმოდა: „გულს ყურადღება უნდა მიაქციოთ, ქალბატონო ნორა,“ მხოლოდ ერთი რამ მიტრიალებდა თავში – რატომ არავინ იყო ჩემს გვერდით? რატომ არავინ მოვიდა?
დილით სახლში დაბრუნებულმა ისევ ვცადე ალისას დარეკვა. მისი ქალიშვილი, ელა – ჩემი ერთადერთი შვილიშვილი – უკვე დიდი გოგოა. ადრე სულ ჩემთან იყო, ახლა კი თითქოს უცხო გახდა. მესიჯებს არ პასუხობს. შეიძლება ძალიან დაკავებულია უნივერსიტეტში ან მეგობრებთან ერთადაა. მაგრამ მაინც…
სასოწარკვეთილმა გადავწყვიტე, ალისას მეგობარს, იოშუას დავურეკო. იოშუა გერმანიაში ცხოვრობს და ხშირად მეხმარება ალისასთან კონტაქტში. ზარი გადის.
– ჰალო, ნორა! როგორ ხარ? – მესმის მისი თბილი ხმა.
– იოშუა… ცუდად ვარ. გუშინ გულის შეტევა მქონდა. ალისას ვერ ვუკავშირდები… შეგიძლია უთხრა?
იოშუა შეშფოთებული მიპასუხებს:
– რა მოხდა? ახლავე დავურეკავ! ნუ გეშინია, ყველაფერს გადავცემ.
ტელეფონი ვდებ და ცრემლები თავისით მოდის. რატომ უნდა ვთხოვო უცხოს, რომ ჩემს შვილს უთხრას დედამისის მდგომარეობის შესახებ?
მთელი დღე კედლებს ვუყურებ და ვცდილობ გავიხსენო ის დრო, როცა აქ ყველაფერი სხვანაირად იყო. კვირაობით მთელი ოჯახი ერთად ვიკრიბებოდით – სუფრა გაშლილი, ბავშვები ეზოში დარბოდნენ. მაშინ მეგონა, რომ ასე ყოველთვის იქნებოდა.
მაგრამ დრო გავიდა. ბავშვებმა საკუთარი ცხოვრება დაიწყეს. თავიდან ხშირად მოდიოდნენ სტუმრად – ზაფხულობით ელა ჩემთან რჩებოდა, ლევანი ყოველ ახალ წელს ჩამოდიოდა. მერე ვიზები გაძვირდა, ბილეთები გაჭირდა და სტუმრობებიც იშვიათი გახდა.
ერთხელ ელა ჩამოვიდა და მითხრა:
– ბებია, შენს სახლში ყველაფერი ძალიან დიდია… მარტო ხარ და მაინც ამხელა სივრცეში ცხოვრობ?
მაშინ გამეცინა:
– აბა სად წავიდე? ეს ხომ ჩვენი სახლია!
მაგრამ ახლა ვხვდები – ეს სივრცე მართლაც მძიმეა მარტოობისთვის. ყოველ დილას უზარმაზარ სამზარეულოში ყავას ვსვამ და ვფიქრობ: იქნებ მართლა ჯობდა პატარა ბინაში გადავსულიყავი?
დღეს საღამოს ისევ ვცდილობ ელასთან დარეკვას. ზარი გადის.
– ბებია? – მესმის მისი ხმა.
გული მიჩქარდება.
– ელა! როგორ ხარ? რატომ აღარ მპასუხობდი?
– ბოდიში, ბებია… ძალიან დაკავებული ვიყავი. უნივერსიტეტში გამოცდები მაქვს…
– ვიცი, ჩემო გოგო… უბრალოდ გუშინ ცუდად გავხდი და მინდოდა მეთქვა…
– იოშუამ უკვე მომწერა… დედასაც ველაპარაკე. ყველაფერი კარგად იქნება?
– ექიმმა თქვა, რომ ყურადღება უნდა მივაქციო…
– ბებია… ხომ იცი, რომ ძალიან მიყვარხარ…
მის ხმაში სევდა იგრძნობა. თითქოს ვალდებულებას ასრულებს – უნდა დამირეკოს, უნდა მკითხოს როგორ ვარ.
– ვიცი, ჩემო კარგო… უბრალოდ ზოგჯერ მგონია, რომ აღარავის ვაინტერესებ…
– ასე ნუ ამბობ! უბრალოდ ცხოვრება ძალიან სწრაფად მიდის…
მეტი აღარაფერი მითქვამს. ტელეფონი გავთიშე და ისევ მარტო დავრჩი.
ღამე ძილიც არ მიმდის. ფანჯრიდან ქალაქის შუქებს ვუყურებ და ვფიქრობ: იქნებ მართლა მე ვარ დამნაშავე? იქნებ ზედმეტად დიდ სახლში დავრჩი? იქნებ შვილებსაც არ უნდათ ამ სივრცეში დაბრუნება იმიტომ, რომ აქ ყველაფერი წარსულს ახსენებთ?
ერთხელ ალისამ მითხრა:
– დედა, შენს სახლში ყველაფერი ისე დარჩა როგორც ადრე იყო… თითქოს დრო გაჩერდა.
– აბა რა ვქნა? ეს ხომ ჩვენი ისტორიაა!
– შეიძლება სწორედ ამიტომაც გვიჭირს მოსვლა… თითქოს წარსულის აჩრდილებში ვბრუნდებით.
ალბათ მართალია. ამ სახლში ყველაფერი მამაჩემის ხელითაა გაკეთებული – ავეჯი, კედლები… მაგრამ შვილებისთვის ეს მხოლოდ მოგონებებია.
ერთ დღეს ლევანმა დამირეკა ამერიკიდან:
– დედა, როგორ ხარ?
– კარგად ვარ… უბრალოდ ცოტა მარტო ვარ.
– ხომ იცი, რომ ძალიან მიყვარხარ…
– ვიცი…
– იქნებ ბინა გაყიდო და პატარა იყიდო? უფრო მარტივი იქნება შენთვისაც და ჩვენც უფრო ხშირად ჩამოვალთ.
ეს სიტყვები გულში მეჩხვლიტა. როგორ გავყიდო სახლი, სადაც მთელი ცხოვრება გავატარე? მაგრამ იქნებ მართლა ასე ჯობია?
მეზობლები ხშირად მეუბნებიან:
– ნორა დეიდა, რატომ აღარ მოდიან შენი შვილები?
ხანდახან მინდა ვუპასუხო: იმიტომ რომ ცხოვრება შეიცვალა! იმიტომ რომ საზღვარგარეთ არიან! იმიტომ რომ დიდი სახლი აღარავის უნდა!
მაგრამ სინამდვილეში პასუხი არც მე ვიცი.
ერთხელ ეზოში პატარა ბიჭი შემოვიდა – მეზობლის შვილი.
– დეიდა ნორა, შეიძლება ბურთი ავიღო?
გული გამითბა.
– მოდი, შვილო! ბურთიც აიღე და თუ გინდა ეზოშიც ითამაშე!
ბავშვები წავიდნენ და ეზოში სიცილი გაისმა – ისეთი ხმა, რომელიც აქ დიდი ხანია აღარ გამიგონია.
იმ საღამოს ისევ დავფიქრდი: იქნებ სახლი მხოლოდ კედლები არაა? იქნებ მთავარი ისაა, ვისთან ერთად ცხოვრობ ამ კედლებში?
ალბათ ბევრ ქართველ ოჯახში ასე ხდება – მშობლები დიდ სახლებში მარტო რჩებიან, შვილები კი უცხოეთში ცხოვრობენ და მხოლოდ ტელეფონით ეკონტაქტებიან ერთმანეთს.
ერთხელ ალისამ მომწერა:
„დედა, მაპატიე რომ ვერ ჩამოვდივარ… ძალიან მიყვარხარ.“
ამ სიტყვებმა ცოტა დამამშვიდა, მაგრამ მაინც ვერაფერი შეცვალა იმ სიცარიელესთან შედარებით, რასაც ყოველდღე ვგრძნობ.
ახლა ვფიქრობ: რა არის მთავარი ცხოვრებაში? სახლი თუ ოჯახი? მოგონებები თუ მომავალი?
ალბათ პასუხი არც ერთია და არც მეორე – მთავარი ისაა, რომ ერთმანეთი არ დავკარგოთ.
ახლა თქვენ გკითხავთ: თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? გაყიდიდით სახლს თუ გააგრძელებდით მარტო ცხოვრებას იმ იმედით, რომ ოდესმე შვილები დაბრუნდებიან?